W ciągu najbliższych tygodni przed powiatowymi komisjami lekarskimi będzie musiało stanąć ponad 230 tys. młodych ludzi. To głównie 19-latkowie, ale też kobiety zdobywające wykształcenie na określonych kierunkach studiów, np. medycznych. Tegoroczna kwalifikacja wojskowa zakończy się 30 kwietnia.

Kwalifikacja wojskowa organizowana jest co roku, od trzynastu lat, a jej celem jest zebranie informacji o stanie zdrowia fizycznego i psychicznego młodych ludzi pod kątem ich służby w wojsku. Termin ogłoszenia kwalifikacji, czas jej trwania oraz roczniki i grupy osób podlegających obowiązkowi stawienia się przed powiatowymi komisjami lekarskimi określa co roku odpowiednie rozporządzenie MON-u. Zgodnie z ostatnim takim dokumentem tegoroczna kwalifikacja rusza dzisiaj i potrwa do 30 kwietnia.

– Owszem, kwalifikacja rozpoczyna się dziś, ale nie oznacza to, że wszystkie komisje w całej Polsce jednocześnie rozpoczynają pracę. Każde województwo ma własny plan prowadzenia kwalifikacji, ustalony przez wojewodę w porozumieniu z Centralnym Wojskowym Centrum Rekrutacji – wyjaśnia ppłk Justyna Balik, rzecznik prasowy CWCR-u. W praktyce, choć kwalifikacja będzie się odbywać na terenie wszystkich 16 województw, terminy stawiennictwa dla osób wezwanych będą różne, rozłożone w czasie aż do końca kwietnia.

Obywatelski obowiązek

W tym okresie w całej Polsce będzie funkcjonować 391 powiatowych komisji lekarskich. Będzie się musiało przed nimi stawić około 230 tys. młodych ludzi. To przede wszystkim 19-letni mężczyźni tzw. rocznika podstawowego, czyli urodzeni w 2005 roku, a także panowie urodzeni w latach 2000– 2004 (20–24-letni), którzy nie mają określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Obowiązkowo będą musiały pojawić się także osoby, które w latach 2022 i 2023 ze względu na stan zdrowia zostały uznane przez komisje za czasowo niezdolne do służby wojskowej, a okres tej niezdolności upływa przez zakończeniem kwalifikacji wojskowej.

Przed komisjami będą musiały też stanąć kobiety urodzone w latach 1997–2005, posiadające przydatne dla wojska kwalifikacje. Chodzi m.in. o panie, które w trwającym roku szkolnym lub akademickim kończą studia na takich kierunkach, jak m.in.: farmacja, fizjoterapia, lekarski, pielęgniarstwo, ratownictwo medyczne, weterynaria, psychologia, a także te, kończące naukę w specjalnościach technik farmaceutyczny oraz technik weterynarii. – Spośród wszystkich 230 tys. wezwań, 7 tysięcy dotyczy kobiet – mówi ppłk Balik.

Przed komisjami będą też mogli pojawić się 18-letni ochotnicy, a także wszystkie osoby niemające wciąż uregulowanego stosunku do służby wojskowej, a które nie ukończyły jeszcze 60 lat.

Jakie będą konsekwencje za niestawienie się?

Udział w kwalifikacji wojskowej to obowiązek obywatelski, określony Konstytucją RP. Jeśli osoba wezwana nie może się stawić przed komisją, powinna zawiadomić o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta – najpóźniej w dniu stawiennictwa, oraz podać przyczyny absencji. W takiej sytuacji zostanie określony nowy termin stawiennictwa. Ci, którzy się nie stawią i nie uzasadnią nieobecności, muszą się liczyć z konsekwencjami, w tym np. doprowadzeniem przez policję lub karą grzywny.

Z obowiązku stawiennictwa są za to – po raz pierwszy – zwolnione osoby uznane za trwale niezdolne do pracy (w tym w gospodarstwie rolnym) lub niezdolne do samodzielnej egzystencji. Wystarczy, że po otrzymaniu wezwania na kwalifikację doręczą wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta dokumenty potwierdzające niezdolność lub niepełnosprawność. Mogą to zrobić osobiście, przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego, drogą pocztową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru albo poprzez środki komunikacji elektronicznej.

Orzeczenie i stopień szeregowego

Wszyscy stawiający się na kwalifikacji przejdą na początek badania psychologiczne i lekarskie, w tym pomiary antropometryczne i ciśnienia oraz sprawdzenie słuchu i wzroku. Osoby z chorobami przewlekłymi muszą dodatkowo przedstawić dokumentację medyczną i w razie konieczności przejść badania specjalistyczne. Na postawie wyników badań każdy stawiający się otrzyma orzeczenie lekarskie oraz jedną z kategorii zdolności do służby: A – zdolny do służby wojskowej, B – czasowo niezdolny do służby wojskowej (12 lub 24 miesiące), D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, E – trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Podczas wizyty w komisji przedstawiciel szefa WCR-u nada danej osobie stopień wojskowy szeregowego, a także przedstawi informacje o możliwościach wstąpienia do armii.

Kwalifikację zakończy wydanie zaświadczenia o stawieniu się przed komisją, uregulowanym stosunku do służby wojskowej oraz o orzeczonej zdolności do służby wojskowej. Osoby z pozytywnym orzeczeniem lekarskim będą mogły złożyć wniosek o powołanie do wojska, a jeśli nie będą zainteresowane służbą w armii, zostaną przeniesione do tzw. rezerwy pasywnej.