Walczyli do upadłego, dowódca odprowadził wzrokiem ostatniego żołnierza, po chwili rozerwał się granatem. Legenda kapitana Raginisa co roku przywołuje nad Wiznę coraz liczniejsze grono miłośników polskiej historii, a tych nie brakuje także wśród żołnierzy.
Od września 2011 roku odnalezione i ekshumowane szczątki mjr. Raginisa i kpt. Brykalskiego spoczywają na Górze Strękowej. Schron dowodzenia stał się nie tylko miejscem pamięci, ale także mogiłą wojenną tych dzielnych dowódców. Doprowadziła do tego determinacja członków Stowarzyszenia „Wizna 1939”, którzy nie mogli się pogodzić z myślą, że tak wybitni i ofiarni żołnierze nie mają grobu.
7 września 1939 roku żołnierze majora Sucharskiego z Westerplatte zakończyli tygodniową walkę i rozpoczęli swój marsz do niewoli. W tym samym dniu pierwsze oddziały niemieckie wkroczyły w okolice Wizny. Plan był prosty – błyskawicznie pokonać przeciwnika i zamknąć Wojsko Polskie w „kleszczach”. Czy niewielki pododdział dowodzony przez oficera Korpusu Ochrony Pogranicza mógł zniweczyć śmiałą koncepcję Blitzkriegu Heiza Guderiana? Okazało się, że tak, a kpt. Władysław Raginis i por. Stanisław Brykalski przeszli do legendy jako polscy Spartanie.
Choć „Achtung Panzer!”, książkę napisaną na rozkaz Guderiana przetłumaczono na język polski dopiero w 2012 roku, znało ją wielu naszych przedwojennych dowódców. Wojna błyskawiczna wprowadziła do historii nowy rodzaj działań – szybkich i bezwzględnych, gdzie człowiek i maszyna miały pokazać, że wojnę można zakończyć w kilkanaście dni. Ale nie w Polsce i nie z Polakami. Dziś, po latach przeinaczania i wykorzystywania historii dla socjalistycznej propagandy, przyszedł czas odkrywania prawdy o obrońcach z Wizny. Przyczynia się do tego działalność Stowarzyszenia „Wizna 1939”. Członkowie stowarzyszenia nie tylko organizują uroczystości patriotyczne przy schronie dowodzenia na Górze Strękowej, ale także prowadzą badania naukowe i poszukiwania śladów walk z 1939 roku.
Lekcje „żywej historii”
Strzelcy ze Związku Strzeleckiego „Strzelec” Józefa Piłsudskiego (Jednostka Strzelecka 1939 im. kpt. Stanisława Brykalskiego z Wołomina i 1533 im. por. Ludwika Tulińskiego z Ząbek) utworzyli kompanię honorową (wsparci podchorążymi z Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych), poczet flagowy oraz posterunek honorowy przy mogile wojennej dowódców odcinka „Wizna”. Dariusz Szymanowski zaprezentował podchorążym z Wrocławia odłamki granatu, którymi wysadził się dowódca, a które zostały odnalezione podczas prac ekshumacyjnych.
Lekcje „żywej historii” rozpoczęto przy schronie dowodzenia na wzgórzu 126. Na początku swojego wystąpienia Dariusz Szymanowski (prezes Stowarzyszenia „Wizna 1939”) powiedział m.in.: – Mówi się, że żołnierzy polskich było 720, ale to były stany teoretyczne. W walkach brało udział od około 360 do 400 żołnierzy. Młodych żołnierzy dziś ujmuje godna postawa kpt. Władysława Raginisa i jego troska o podwładnych Szer. pchor. Potocki powiedział nam o dowódcy odcinka „Wizna”: „To wielki patriota, który poświęcił własne życie, ochronił własnych żołnierzy i dał sygnał innym, że warto walczyć o honor i ojczyznę”.
Wizna to miasteczko murali. I jedyne takie miejsce na mapie, gdzie historyczne obrazy malowane są na surowych murach okolicznych domostw. Dwa dni wcześniej (w rocznicę śmierci kpt. Stanisława Brykalskiego) odsłonięto kolejny mural poświęcony temu dzielnemu artylerzyście, który poległ w schronie dowodzenia, obserwując pole walki. Historię obrony Wizny rozsławił szwedzki zespół Sabaton, przytaczając rozkaz dowódcy obrony: „Walczyć do upadłego! Ziemi nie oddać”!
Tekst: Marcin Sochoń
autor zdjęć: Marcin Sochoń
komentarze