11 listopada 2019 r. we wsi Jedlnia (gmina Pionki, pow. radomski, woj. mazowieckie) miały miejsce niecodzienne obchody Święta Narodowego.

Wójt gminy Pionki Mirosław Ziółek składa kwiaty przed odsłoniętym pomnikiem.

Uroczystości rozpoczęły się o godz. 11:30 w kościele parafialnym pw. św. Mikołaja od okolicznościowej akademii patriotycznej przygotowanej przez miejscowego organistę Łukasza Kęskę oraz dzieci i młodzież z zespołu „Bonum”, scholę parafialną i Orkiestrę Dętą „Boni Angeli”. Następnie odbyła się uroczysta msza święta w intencji Ojczyzny odprawiona przez proboszcza księdza kan. Janusza Smerdę, w której uczestniczyły poczty sztandarowe Publicznej Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Jedlni, Publicznej Szkoły Podstawowej im. Jana Kochanowskiego w Jaroszkach, OSP w Jedlni i OSP w Jaroszkach, a także uczniowie Szkół im. 72 Pułku Piechoty w Radomiu ZDZ w Kielcach ubrani w repliki mundurów 1 Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej Napoleona Bonaparte, oraz władze gminy Pionki i zaproszeni goście. 

Po zakończeniu liturgii zebrani wysłuchali prelekcji na temat gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, którą wygłosił prof. dr hab. Marek Wierzbicki z Delegatury IPN w Radomiu, a następnie wszyscy przeszli na skwer Króla Jagiełły, który znajduje się naprzeciw kościoła w Jedlni i tu, odbyła się druga część uroczystości. Początek dało jej odśpiewanie przez zebranych Mazurka Dąbrowskiego, który, pierwszy raz w historii rozbrzmiewał w Jedlni w lipcu 1809 r. śpiewany przez żołnierzy z dywizji gen. Jana Henryka Dąbrowskie - tak przynajmniej dowodził działacz społeczny oraz miłośnik i badacz historii Księstwa Warszawskiego Adam W. Gorycki z Kielc, który, zaraz po odśpiewaniu Hymnu wygłosił przemowę na temat stacjonowania podczas wojny polsko-austriackiej w 1809 r. Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego pod wodza gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w Jedlni, podczas której zwrócił uwagę, iż dokładnie w miejscu, w którym zebrali się uczestnicy tej uroczystości, 210 lat temu znajdował się okazały budynek, który najprawdopodobniej był dworem - być może plebanią - i wszystko wskazuje, że to właśnie w tym budynku z niedzieli 2 lipca na poniedziałek 3 lipca 1809 r. miał swą kwaterę główną gen. Jan Henryk Dąbrowski.

Przemawia Adam W. Gorycki; po prawej – organista Łukasz Kęska.

Ostatnim elementem uroczystości przy Skwerze króla Jagiełły, było odsłonięcie monumentu składającego się z cokołu z szarego granitu, na którym znajduje się granitowa tablicą koloru czarnego z napisem „W 210. ROCZNICĘ POBYTU GEN. JANA HENRYKA DĄBROWSKIEGO W JEDLNI W DNIACH 2-3 LIPCA 1809 ROKU. PAMIĘCI WIELKIEGO RODAKA MIESZKAŃCY PARAFII ŚW. MIKOŁAJA W JEDLNI A.D. 2019 ROKU”. Ponadto, na tej tablicy została wygrawerowana pięciolinia z nutami czterech pierwszych taktów i słowami Mazurka Dąbrowskiego autorstwa gen. Józefa Wybickiego, a także wizerunek rewersu medalu z popiersiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego zaprojektowanego przez Jana Wysockiego i ufundowanego przez prawnuka gen. Dąbrowskiego, hr. Henryka Mańkowskiego i wyemitowanego w 100 rocznicę śmierci gen. Dąbrowskiego (w 1918 r.) przez Towarzystwo Numizmatyczne w Krakowie, którego ówczesnym prezesem był wspomniany hrabia Mańkowski. Natomiast, autorami projektu monumentu i jego fundatorami są ksiądz kan. Janusz Smerda proboszcz Parafii w Jedlni oraz Wojciech Pestka prezes Stowarzyszenia Jedlnia.

Przemawia ksiądz kan. Janusz Smerda; po prawej – prezes Stowarzyszenia Jedlnia Wojciech Pestka; po lewej – organista Łukasz Kęska.

Warto w tym miejscu również dodać, iż odsłonięcie wspomnianego monumentu było już trzecią w ciągu kilkunastu ostatnich miesięcy uroczystością w Jedlni upamiętniającą gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Pierwszą, nieprzypadkową, była Msza św. w intencji gen. Dąbrowskiego odprawiona w Jedlni na prośbę kielczanina Adama W. Goryckiego w dniu 6 czerwca 2018 r. z okazji przypadającej owego dnia 200 rocznicy śmierci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Drugą zaś, był zorganizowany w dniach 22-23 czerwca 2019 r. Festyn Historyczny „Przeciw niepamięci” poświęcony 210 rocznicy stacjonowania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w Jedlni, podczas którego Gorycki wygłosił prelekcję na temat gen. Dąbrowskiego i podczas którego można było otrzymać okolicznościowy folder autorstwa Goryckiego z opisem wydarzeń wojennych w 1809 roku. Jak zatem widać, czczenie Wielkiego Polskiego Bohatera Narodowego, jakim był gen. Jan Henryk Dąbrowski, stało się w Jedlni prawdziwą tradycją.

Pomnik ku czci gen. dyw. Jana Henryka Dąbrowskiego (1755-1818) w Jedlni. Wartę sprawują uczniowie klasy mundurowej Szkół im. 72 Pułku Piechoty w Radomiu ZDZ w Kielcach ubrani w repliki mundurów 1 Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej Napoleona Bonaparte, który istniał w latach 1807-1815.

Poza tym, wartym podkreślenia jest również fakt, iż monument odsłonięty w Jedlni należy w Polsce do rzadkości, albowiem gen. Jan Henryk Dąbrowski jest powszechnie zapomniany i mało gdzie można znaleźć tablice pamiątkowe, lub monumenty ku Jego czci. Przykładem może być Warszawa, czy Kraków, w których próżno szukać pomników gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Niewiele lepiej jest również na ziemiach leżących pomiędzy tymi miastami, na których do tej pory znajdował się zaledwie jeden monument, tj. pamiątkowy kamień w Drzewicy (pow. opoczyński, woj. łódzkie) upamiętniający stacjonowanie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w tej miejscowości podczas Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 roku. Zatem, w kolejności chronologicznej, monument odsłonięty w Jedlni jest drugim wzniesionym pomiędzy Warszawą, a Krakowem dla uczczenia gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, a co równie ważne, jest pierwszym w skali całego kraju, który upamiętnia któregokolwiek z naszych wybitnych Dowódców, którzy dowodzili Wojskami Polskimi Księstwa Warszawskiego podczas wojny polsko-austriackiej w 1809 r. i wobec których szczególnie Małopolanie mają wieczysty dług wdzięczności, bo podczas tej wojny wyzwolili spod okupacji austriackiej niemal całą Małopolskę z Lublinem, Sandomierzem, Jedlnią, Radomiem, Kielcami i Krakowem włącznie, a także, tę wojnę wygrali i dzięki temu Małopolska została przyłączona do Księstwa Warszawskiego i piękna tradycja napoleońska stała się również tradycją regionu małopolskiego.

Dlatego cała Małopolska z Krakowem na czele (jak i cała Polska z Warszawą na czele) powinna czerpać z pięknego przykładu, jaki dał nam ksiądz kan. Janusz Smerda i prezes Stowarzyszenia Jedlnia Wojciech Pestka fundując bezinteresownie i w porywie serca monument ku czci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z okazji 210. rocznicy stacjonowania w malutkiej wiosce Jedlnia pod Radomiem.

Tekst: Adam W. Gorycki