Cztery dni w pełnym umundurowaniu i z plecakiem ważącym 10 kilogramów, a do przejścia ponad 160 kilometrów w lejącym się z nieba żarze. Dla wytrwałych nagroda – medal ustanowiony w 1909 roku przez królową Holandii Wilhelminę. Reprezentacja Akademii Marynarki Wojennej wzięła udział w największym i najstarszym marszu wojskowym na świecie.

Historia „Vierdaagse” sięga 1909 roku. Wówczas to holenderska armia zorganizowała długodystansowy marsz, który miał budować kondycję żołnierzy. Wzięło w nim udział 296 mundurowych i dodatkowo 10 cywili. Uczestnicy wyruszyli z różnych punktów kraju, by spotkać się w Bredzie. Impreza rozrastała się praktycznie z każdym rokiem. Stała się bardziej dostępna dla cywili, organizatorzy zaczęli też zapraszać obcokrajowców. W 1967 roku w marszu wziął udział nawet książę Claus, mąż królowej Holandii Beatrycze. Jak każdy uczestnik, otrzymał pamiątkowy królewski medal. Dla księcia miał on ogromną wartość. W dniu pogrzebu został zaprezentowany przy jego trumnie.

Dziś „Vierdaagse” jest największym tego typu przedsięwzięciem na świecie. Tegoroczna edycja przyciągnęła blisko 44 tysiące uczestników z 72 państw. Większość stanowili cywile. Na starcie stanęło też jednak niemal 6,5 tysiąca żołnierzy i rezerwistów – przede wszystkim z krajów NATO, choć nie tylko. Wśród nich znalazła się 13-osobowa reprezentacja Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Dzięki temu organizatorzy mogli wciągnąć na maszt biało-czerwoną flagę. – Warunkiem jest tutaj wystawienie zwartej grupy, która liczy przynajmniej 11 osób. Ostatni raz Polska miała taką blisko 30 lat temu – mówi dr Radosław Tyślewicz z AMW.

Uczestnicy w ciągu czterech dni musieli przejść ponad 160 kilometrów. Wojskowych i cywilów obowiązywały jednak różne zasady. – Jako reprezentanci armii zostaliśmy skoszarowani w obozowisku, które mieściło się w Nijmegen. Właśnie tam organizatorzy wyznaczyli start i metę każdego etapu – wyjaśnia dr Radosław Maślak, inny reprezentant gdyńskiej uczelni. – Na trasę wyruszaliśmy w mundurach, wysokich wojskowych butach i obciążeni 10-kilogramowymi plecakami, które każdego dnia były skrupulatnie ważone – dodaje. Cywile mieli nieco łatwiej, choćby dlatego, że mogli wędrować w sportowych ubraniach i bez plecaków.

Pierwszego dnia trasa liczyła aż 46 kilometrów. – Maszerowaliśmy w pełnym słońcu, przy temperaturze sięgającej 28 stopni Celsjusza. Już na tym etapie z imprezą pożegnały się trzy zespoły – przyznaje dr Maślak. Zdecydowały o tym kontuzje poszczególnych uczestników albo przekroczenie ram czasowych, które wyznaczyli organizatorzy. – Limit wynosił jedenaście godzin. Nam udało się pokonać trasę w ciągu dziewięciu godzin, i to w komplecie – relacjonuje dr Maślak. Drugi etap marszu liczył 39 kilometrów. Nazwany został „Różanym”, prowadził bowiem wśród kwiatowych pól i kolorowych domów. Z kolei odcinek numer trzy ochrzczony został mianem „Siedem sióstr” i – jak przyznają uczestnicy – był chyba najbardziej wymagający. – W nogach mieliśmy już ponad 80 kilometrów. Zmęczenie dawało o sobie znać, tymczasem trasa w dużej części wiodła po wzgórzach. Suma przewyższeń przekroczyła 200 metrów – wspomina dr Tyślewicz. I wreszcie ostatni etap, zwany „Pomarańczowym”. – Liczył on 42 kilometry, a na finiszu prowadził tzw. Via Gladiola. Marsz przerodził się wówczas w rodzaj defilady przed członkami holenderskiej rodziny królewskiej i mieszkańcami Nijmegen, którzy witali nas okrzykami, kwiatami… – opowiada dr Tyślewicz. Ale i w tej beczce miodu była łyżka dziegciu. – Przez ostatnie dziewięć kilometrów towarzyszył nam ulewny deszcz. Zrobiło się chłodno. A jeśli do tego dodać odciski, przetarcia, zerwane paznokcie i naciągnięte mięśnie… tak, finisz był ciężki – przyznaje dr Maślak. Reprezentacja AMW do mety dotarła jednak w pełnym składzie. – Taka sztuka udała się jedynie pięciu spośród 23 małych kontyngentów, do których zostaliśmy zaliczeni – zaznacza dr Tyślewicz. Uczestnicy otrzymali specjalne medale, ustanowione jeszcze w 1909 roku przez holenderską królową Wilhelminę. W Holandii mają one status oficjalnego odznaczenia. Symbolizującą je baretkę żołnierze w wielu krajach przypinają do swoich mundurów.

Polscy uczestnicy marszu zgodnie powtarzają, że wzięli udział w wyjątkowym wydarzeniu. W Holandii „Vierdaagse” traktowany jest po trosze jak element szkolenia regularnego wojska oraz rezerwy. W opracowanie trasy przemarszu włączone było wiele instytucji publicznych, holenderscy saperzy zaś z myślą o imprezie zbudowali most pontonowy. Znaczną wagę do tego przedsięwzięcia przywiązują też armie innych krajów. – Brytyjczycy na przykład przysłali do Holandii 300-osobowy kontyngent z własnym szpitalem polowym – podkreśla dr Tyślewicz. „Vierdaagse” stał się również cennym doświadczeniem dla podchorążych, którzy mieli okazję reprezentować gdyńską uczelnię. – Ja sam jestem ultramaratończykiem, więc udział w marszu nie wymagał ode mnie jakichś szczególnych przygotowań. Dla mnie wyjątkowe było co innego – fakt, że mogliśmy na własne oczy zobaczyć historyczne miejsca związane z operacją „Market Garden” i doświadczyć niezwykłej atmosfery – przyznaje bsmt pchor. Patryk Kosiński z V roku AMW. – Pewnego dnia mieliśmy chwilę, by zajrzeć na cmentarz wojenny w Arnhem. Podszedł tam do nas starszy mężczyzna i zapytał, czy mówimy po angielsku. Kiedy potwierdziliśmy, zaczął opowiadać o polskich żołnierzach z czasów II wojny światowej. O tym, jak ważne dla miejscowych jest to, że walczyli oni o wolność Holendrów. Na koniec nienaganną polszczyzną powiedział „dziękuję” i każdemu z nas uścisnął dłoń. To była naprawdę niezapomniana chwila – podkreśla podchorąży.

Dr Tyślewicz wcześniej dwukrotnie brał udział w marszu jako cywil. – 12 lat temu powiedziałem na uczelni, że dobrze byłoby, gdyby kiedyś znów podczas tej imprezy została wciągnięta na maszt polska flaga. I to udało się zrealizować. Mam nadzieję, że w kolejnych latach nasza flaga znów tam będzie – mówi wykładowca AMW.