W dniach 21–23 sierpnia odbyło się w Grudziądzu spotkanie Kawalerzystów II RP, ich rodzin i miłośników kawalerii.

W okresie międzywojennym w Grudziądzu znajdowało się Centrum Wyszkolenia Kawalerii (CWK). W latach 1920–1939 wyszkolono prawie pięć tysięcy oficerów i podchorążych rezerwy, służących we wszystkich pułkach kawalerii II Rzeczypospolitej Polskiej, a później bohatersko walczących na frontach II wojny światowej. Z tego powodu Grudziądz nazywany był stolicą polskiej kawalerii.

Już po raz dwudziesty siódmy od roku 1989, kiedy to 10 września odbył się I Zjazd Kawalerzystów II Rzeczypospolitej Polskiej, spotkali się kawalerzyści, ich rodziny i miłośnicy kawalerii. Wtedy na I Zjazd z Polski i najodleglejszych zakątków świata do Grudziądza przybyło ponad trzystu oficerów. Na tegoroczne spotkanie przybyło niestety już tylko dwóch kawalerzystów. Byli to panowie: ppłk Zbigniew Makowiecki, promowany w 1939 roku absolwent wchodzącej w skład Centrum Wyszkolenia Kawalerii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii, a następnie oficer 1 Pułku Szwoleżerów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz 3 Pułku Strzelców Konnych, a także por. Józef Adamczyk – oficer 7. Pułku Ułanów Lubelskich Armii Krajowej „Jeleń”.

Oprócz wymienionych szacownych kawalerzystów na spotkanie licznie stawiły Rodziny Kawalerzystów, w tym przybyłe z Londynu panie Jolanta Parol i Anna Bobińska – Suzuki (wnuczki jednego z Komendantów Centrum – generała Zygmunta Podhorskiego) oraz przedstawiciele władz, Wojska Polskiego, grup rekonstrukcyjnych, klubów jeździeckich, organizacji społecznych, a także miłośnicy historii, dla których kultywowanie tradycji i pamięci o Kawalerzystach II RP i Ich grudziądzkiej Alma Mater jest najwyższą wartością.

Organizatorem corocznych Spotkań jest Fundacja na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej, której od wielu lat przewodniczy pani magister Karola Skowrońska. Fundację, której celem jest organizowanie i prowadzenie działalności muzealnej związanej z historią jazdy polskiej, upowszechnianie jej dziejów oraz popularyzacja tej tematyki, założyli:
rtm. Włodzimierz Bernard (19. Pułk Ułanów Wołyńskich)
rtm. Władysław Janiszewski ( 4. Pułk Strzelców Konnych)
rtm. Stanisław Radomyski (16. Pułk Ułanów Wielkopolskich)
rtm. Andrzej Sobański ( 1. Pułk Ułanów Krechowieckich)

Uroczystości tegorocznego Spotkania Kawalerzystów II RP, Ich Rodzin i Miłośników Kawalerii rozpoczęły się 21 sierpnia wieczorem złożeniem kwiatów przy tablicy upamiętniającej absolwentów Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii oraz na Cmentarzu Garnizonowym przy grobie gen. Stefana de Castenedolo Kasprzyckiego, pierwszego Komendanta Centrum Wyszkolenia Kawalerii i zbiorowej mogile żołnierzy z 1920 roku.

Następny, bogaty w różnego rodzaju uroczystości i przedsięwzięcia, dzień rozpoczął się o godzinie 9.00 na terenie historycznych koszar Centrum Wyszkolenia Kawalerii, w których obecnie stacjonuje 8. Grudziądzki Batalion Walki Radioelektronicznej im. gen. Zygmunta Podhorskiego. Uroczystość rozpoczęła się zgodnie z ceremoniałem wojskowym, przeglądem przez dowódcę batalionu, ppłk. Radzisława Smółkowskiego kompanii reprezentacyjnej i wciągnięciem na maszt flagi państwowej. Następnie ppłk Smółkowski powitał przybyłych Kawalerzystów i uczestników Spotkania. Chwilą ciszy oddano hołd tym Kawalerzystom, którzy osobiście nie mogli już przybyć, gdyż odeszli na Wieczną Wartę. Po dowódcy Jednostki głos zabrał ppłk Makowiecki. W swym krótkim, żołnierskim wystąpieniu wspominał Centrum, wykładowców i kolegów, a także ciekawostki z czasów swojej nauki.

Oficjalną część uroczystości zakończyło złożenie kwiatów pod kamieniem z tablicą pamiątkową poświęconą absolwentom Szkoły Podchorążych Kawalerii, która mieściła się tych koszarach.

Kolejnym punktem Spotkania było zwiedzanie Sali Tradycji 8. batalionu. Sala Tradycji Jednostki zorganizowana jest w dwóch pomieszczeniach. W pierwszym przedstawiona jest historia 8. Grudziądzkiego batalionu Walki Radioelektronicznej i Jednostek, których tradycje Batalion kultywuje. Drugie pomieszczenie poświęcone jest Centrum Wyszkolenia Kawalerii i pulkom kawaleryjskim. Zgromadzone tu są również ciekawe eksponaty, między innymi mundur podchorążego, rząd koński i buty – oficerki. Dużą atrakcją była możliwość obejrzenia na ternie koszar dawnych stajni z zachowanymi żłobami i koniowiązami, jak również współczesnego sprzętu wojskowego, będącego w wyposażeniu 8. batalionu.

Po wizycie w koszarach przedwojennego Centrum Wyszkolenia Kawalerii, o godzinie 12.00 na Nadwiślańskich Błoniach, miejscu odbywających się w okresie międzywojennym uroczystości wojskowych (promocje absolwentów Centrum, rewie kawaleryjskie), rozpoczęły się pokazy Akademii Sztuki Jeździeckiej Karoliny Wajdy. Spektakl w wykonaniu pięknych amazonek, przystojnych kawalerzystów i oczywiście wspaniałych rumaków, przy dźwiękach przedwojennych, sentymentalnych szlagierów i kawaleryjskich żurawiejek trwał ponad godzinę i wzbudził ogromny aplauz nie tylko uczestników Spotkania, ale licznych widzów – mieszkańców Grudziądza i turystów, którzy przybyli nad Wisłę.

Wieczorem, w grudziądzkim Centrum Kultury Teatr miało miejsce jeszcze jedno przedsięwzięcie kulturalne. W 80. rocznicę śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego odbył się koncert w wykonaniu artystów Teatru Wielkiego w Łodzi.

W ostatnim dniu Spotkania Kawalerzystów II RP, Ich Rodzin i Miłośników Kawalerii złożone zostały kwiaty pod pomnikami gen. Tadeusza Bora – Komorowskiego (który również był Komendantem Centrum Wyszkolenia Kawalerii), Żołnierza Polskiego oraz Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uczestnicy Spotkania wzięli także udział w mszy w grudziądzkiej Bazylice Kolegialnej. Tegoroczne Spotkanie Kawalerzystów II RP, Ich Rodzin i Miłośników Kawalerii, jak zwykle z bogatym oraz atrakcyjnym programem dla uczestników i wszystkich tych, którym tradycje kawaleryjskie są bliskie sercu, zakończyły się w niedzielne popołudnie. Jak można było się przekonać, dzięki działalności Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej, wsparciu finansowemu Urzędu Miejskiego w Grudziądzu, sponsorów i pomocy współorganizatorów, przez trzy dni pod pogodnym, grudziądzkim niebem, odbyła się wspaniała uroczystość świadcząca o tym, że chociaż w mieście nie ma już Centrum Wyszkolenia Kawalerii, a stacjonujący w garnizonie żołnierze zamienili ułańskie konie na konie mechaniczne w eksploatowanych pojazdach, to Grudziądz w dalszym ciągu jest i pozostanie Stolicą Polskiej Kawalerii.

Tekst: płk rez. Piotr Kowaluk