Tworzą go analitycy, audytorzy systemów IT, informatycy… Zespół Działań Cyberprzestrzennych Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej powstał kilka lat temu. – Jesteśmy przygotowani do odparcia cyberataku, zminimalizowania jego skutków, odtworzenia zhakowanego systemu – mówi płk Piotr Osiński dowódca Zespołu, który ma zostać przekształcony w jednostkę działań cyberprzestrzennnych.

Płk Piotr Osiński dowódca Zespołu Działań Cyberprzestrzennych Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej.

Formowanie Zespołu Działań Cyberprzestrzennych DWOT rozpoczęło się w 2019 roku. Czy Zespół jest już skompletowany?

Płk Piotr Osiński: Większość zadań, które przed nami postawiono, została zrealizowana. Mamy skompletowane 80% kadry. To żołnierze specjaliści z dziedziny monitoringu, audytorzy systemów teleinformatycznych i cyberbezpieczeństwa, osoby prowadzące testy penetracyjne, które polegają na sprawdzaniu podatności systemów na włamania hakerów, programiści i eksperci od sztucznej inteligencji. To potencjał, który pozwala na realizację całego spektrum działań w cyberprzestrzeni, zarówno defensywnych, rozpoznawczych, jak i ofensywnych.

Czy w zespole są tylko żołnierze zawodowi czy również ochotnicy?

Zespół obecnie liczy około 70 żołnierzy. Tworzą go głównie ochotnicy. Na co dzień pracują w swoich zawodach, w firmach cywilnych. Pełnią służbę dyspozycyjnie i pozostają w stałej gotowości do działań. Oczywiście muszą wypełnić coroczny kalendarz szkoleń opracowany dla WOT-u, czyli jedno szkolenie rotacyjne – weekendowe w miesiącu oraz 14-dniowe szkolenie zintegrowane – raz w roku.

Jakie są ich zadania?

Przede wszystkim szkolenie i rozwój kompetencji w szerokim zakresie. Inne zadania wynikają z potrzeb przełożonego, ale jesteśmy również do dyspozycji dowódcy Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni jako element wspierający. Prowadzimy szkolenia dotyczące zagrożeń cybernetycznych w innych jednostkach oraz strukturach współdziałających, np. w samorządach. Wspieramy działalność rozpoznawczą w infosferze na rzecz komórek działań informacyjnych, ale oferujemy także wsparcie specjalistyczne dla innych jednostek WOT-u, na przykład na wypadek różnych incydentów kryzysowych dotyczących systemów informatycznych. Żołnierze z naszego zespołu cały czas są w gotowości na wypadek wystąpienia zagrożeń. Przykładem takiego działania była w ostatnim czasie sytuacja na granicy z Białorusią. Tam nasi żołnierze gmina po gminie prowadzili szkolenia dla personelu, wykonywali przeglądy infrastruktury teleinformatycznej, doradzali w sprawie właściwego zabezpieczenia tego rodzaju systemów.

Czy do Zespołu mogą zgłaszać się tylko eksperci, czy jest w nim także miejsce dla osób, które dopiero chcą nauczyć się tego fachu?

W ciągu ostatniego pół roku zgłosiło się do nas aż 150 kandydatów. Liczba chętnych przerosła nasze dotychczasowe możliwości etatowe, ale dzięki temu mogliśmy przeprowadzić ścisłą selekcję kandydatów. Do zespołu trafiły więc osoby z dużym doświadczeniem, eksperci w tej dziedzinie. Plan rozwoju Zespołu zakłada zwiększenie liczby etatów i rozwijanie struktury. Być może przyszłe potrzeby sprawią, że będziemy przyjmować także żołnierzy z mniejszym doświadczeniem specjalistycznym i będziemy ich szkolić.

Jak można dołączyć do cyberterytorialsów? Czy droga do Zespołu wiedzie poprzez wojskową rekrutację i 16-dniowe szkolenie, czy wystarczy mieć specjalistyczną wiedzę?

Procedura jest prosta. Kandydaci mogą przesyłać podania na adres cyberrekrutacja@mon.gov.pl. Weryfikujemy je i organizujemy test merytoryczny. Potem odbywają się rozmowy kwalifikacyjne ze specjalistami z różnych dziedzin. Cywile, którzy zostaną zakwalifikowani, rozpoczynają standardowe w WOT 16-dniowe szkolenie. Żołnierze natomiast zostają od razu przeniesieni do naszego Zespołu.

A co z wojskowymi wymaganiami dotyczącymi kondycji fizycznej? Czy żołnierze z Zespołu Działań Cyberprzestrzennych DWOT z uwagi na specyfikę służby mogą liczyć na taryfę ulgową w tej kwestii?

Tu nie ma ulgowego traktowania. Rozkaz dowódcy WOT-u określa wymagania dla kandydatów z zakresu wychowania fizycznego. I w tym przypadku wszystko odbywa się standardowo.

Do jakich zadań mogą być kierowani cyberterytorialsi?

Scenariusze działania mogą być różne. Nasi żołnierze utrzymują stałą gotowość i są przygotowani do odparcia cyberataku, zminimalizowania jego skutków, odtworzenia zhakowanego systemu i zabezpieczenia śladów wrogiej ingerencji. Mogą na przykład udzielić wsparcia, jeśli jakaś jednostka straci możliwości administrowania swoimi zasobami na skutek ataku lub awarii. Gotowi są do formowania lokalnych zespołów cyberbezpieczeństwa na wypadek kryzysu, który dotknie na przykład infrastrukturę spoza systemów MON-u, także cywilną, np. samorządową. Rzeczywiste zadania zależą od planów dowódcy Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, a cyberterytorialsi jako struktura wydzielona będą wspierać działania WOC-u.

Czy Zespół Działań Cyberprzestrzennych działa tylko na rzecz WOT-u, czy także wspiera wojska operacyjne?

Jest to przedmiotem ustaleń z Dowództwem Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni dotyczących naszego przeznaczenia. Określane są scenariusze, w których nasz zespół, a w przyszłości jednostka, będzie podlegać kontroli operacyjnej dowódcy komponentu. To dotyczy także wspólnych ćwiczeń, których chcemy realizować coraz więcej.

A czy żołnierze z Zespołu Działań Cyberprzestrzennych DWOT obecnie są angażowani do ćwiczeń sił zbrojnych?

Bierzemy udział w różnych przedsięwzięciach krajowych i zagranicznych, jak „Cyber Coalition”, kolejne edycje „Locked Shields”, „Cyber Baltic”. Jeśli chodzi o te ostatnie ćwiczenia, to w przyszłym roku będziemy gospodarzami tego przedsięwzięcia. Skupia ono bowiem międzynarodowe struktury wojsk cyberprzestrzennych – niezawodowe.

Czy Zespół został już certyfikowany?

Braliśmy udział w zeszłorocznych ćwiczeniach certyfikujących „Piorun ‘24”. Przeprowadziliśmy także ocenę wyszkolenia żołnierzy po etapie kursów specjalistycznych. Jednak to jeszcze nie jest docelowa certyfikacja zespołu, która świadczyłaby o pełnej zdolności jednostki do działań – pełnym skompletowaniu i zrealizowaniu przez nią pełnego cyklu szkoleń.

Jakie są plany rozwoju Zespołu Działań Cyberprzestrzennych DWOT?

W tym roku spodziewamy się otrzymać nowe etaty, które pozwolą nam powołać kolejną sekcję, składającą się z 16 stanowisk. W 2027 roku Zespół zostanie przekształcony w jednostkę działań cyberprzestrzeni. Oznacza to, że nasze zespoły zostaną rozmieszczone w różnych województwach zgodnie z podziałem terytorialnym, który obowiązuje w WOT, czyli po jednym w każdym województwie.