Wspomnienia i refleksje blisko 230 weteranów Armii Krajowej znalazło się w Księdze „Przesłanie dla pokoleń”. Mariusz Błaszczak, minister obrony narodowej, przekazał ją dzisiaj w Rzeszowie żołnierzom wojsk obrony terytorialnej. Publikacja powstała we współpracy m.in. z Wojskowym Instytutem Wydawniczym. Z dokumentem można zapoznać się też w Internecie.

– Chciałbym, aby Księga Armii Krajowej stanowiła drogowskaz dla działania i służby żołnierzy wojsk obrony terytorialnej – mówił Mariusz Błaszczak, minister obrony w Rzeszowie podczas uroczystości z okazji święta WOT i 6–lecia powstania tego rodzaju sił zbrojnych. Minister przekazał żołnierzom 3 Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej im. płk Łukasza Cieplińskiego Księgę Armii Krajowej „Przesłanie dla pokoleń 1942–2022”, którą napisali dla Polaków kombatanci AK.

– Księga składa się ze wspomnień i uwag żołnierzy Armii Krajowej. Pokolenia, które odchodzi i zostawia nam swoje przesłanie – zaznaczył szef MON. Dodał, że żołnierze WOT-u są wierni testamentowi przekazanemu im przez kombatantów AK, czyli poświęceniu w służbie ojczyźnie. Za słowa akowców skierowane do żołnierzy WOT podziękował także prezydent Andrzej Duda. Przypomniał jednocześnie, że święto tej formacji jest obchodzone w rocznicę powołania 28 września 1939 roku Służby Zwycięstwu Polski, czyli zaczątku Polskiego Państwa Podziemnego.

Jak podkreślił płk Michał Małyska, dowódca 3 Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej, to, że jego brygada jako pierwsza jednostka WOT otrzymała księgę AK traktuje jako ogromne wyróżnienie. – Ten dokument z wpisami żołnierzy AK dotyczącymi ich życiowych motywacji ma duże znaczenie symboliczne i moralne dla nas, żołnierzy WOT-u – zaznaczył kpr. Piotr Kowalski z 3 BOT, jeden z dwóch żołnierzy, którzy odebrali księgę z rąk ministra Błaszczaka. Jak tłumaczył kapral, żołnierze OT są spadkobiercami AK, a ich etos zbudowany jest na tradycjach Polskiego Państwa Podziemnego.

Publikacja trafiła do 3 PBOT, jednej z najstarszych i najliczniejszych brygad OT i będzie eksponowana w tamtejszej sali tradycji. – Następnie co kilka miesięcy będzie przekazywana do kolejnych brygad OT, a docelowo ma pozostać w WOT jako dziedzictwo żołnierzy podziemia niepodległościowego – podaje mjr Witold Sura, rzecznik Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej.

Bóg, honor, ojczyzna

Księga AK „Przesłanie dla pokoleń” to wyjątkowy projekt zrealizowany przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Jego celem było upamiętnienie przypadającej w 2022 roku 80. rocznicy powstania Armii Krajowej. Publikacja powstała we współpracy z wojskiem, Wojskowym Instytutem Wydawniczym, Urzędem do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Centralną Biblioteką Wojskową oraz Dowództwem Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.

W całym kraju weteranów AK odwiedzali m.in. żołnierze. Podczas tych spotkań zbierali od kombatantów wpisy będące ich przesłaniem adresowanym do kolejnych pokoleń Polaków. – Zbieranie świadectw do Księgi Armii Krajowej było wyjątkowym doświadczeniem dla wszystkich osób zaangażowanych w to przedsięwzięcie, w tym żołnierzy Wojska Polskiego. Zależało nam na osobistym kontakcie i rozmowie – mówi dr Agnieszka Glapiak, doradca społeczny ministra obrony, inicjatorka projektu i zastępca przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a ówczesna dyrektor Centrum Operacyjnego MON.

Tak powstała pamiątkowa księga zawierająca wpisy 228 kombatantów. „Bóg, honor, ojczyzna – to najszlachetniejszy patriotyzm, którym powinien się kierować żołnierz. Naszym obowiązkiem jest trwać przy nim i wytrwać!”, napisał por. Waldemar Kolendo „Mały”, łącznik Okręgu Nowogródzkiego AK. „Nauczcie się dostrzegać otaczające piękno, kochać świat, cieszyć się każdym dniem i żyjcie zgodnie z zasadą "Bóg – Honor – Ojczyzna" – to wpis płk Stanisławy Kociełowicz „Iskierki", harcerki Szarych Szeregów Okręgu Wilno AK. Z kolei st. strz. Aleksander Dziedzic „Ryś", powstaniec warszawski napisał: „Z perspektywy mojego całego życia wiem, jak ważne są Pokój, Przyjaźń, Szacunek dla drugiego człowieka i Prawda historyczna”.

– Księga to unikatowy zbiór refleksji, życzeń i apeli. To pewnego rodzaju testament odchodzącego pokolenia, który nie tylko odwołuje się do spraw i wartości nieprzemijalnych, lecz także zachęca nas do wzięcia odpowiedzialności za przyszłość naszej Ojczyzny – podkreśla dr Glapiak. Dokument stanowi również znakomity portret zbiorowy odchodzącego już pokolenia.

„Serdecznie zapraszam do lektury tej niezwykłej księgi. Na jej kartkach ujęte zostały biografie, wspomnienia i refleksje weteranów AK: Powstańców Warszawskich, Partyzantów, Harcerzy Szarych Szeregów, Sanitariuszek i Kurierek” – napisał we wstępie do publikacji minister Błaszczak. Jak dodał, każda z tych osób to opowieść nie tylko o niezwykłej odwadze i umiłowaniu ojczyzny, ale także o przyjaźni, braterstwie i niezachwianej nadziei.

Historia w sieci

Bezcenny dokument został opracowany także w wersji elektronicznej i dostępny jest w Internecie, aby każdy mógł poznać przekaz żołnierzy Armii Krajowej. Jak podaje Krystyna Koza z CBW, wpisy kombatantów zostały zdigitalizowane przez pracowników biblioteki, a na podstawie informacji z UdsKiOR stworzono krótkie biogramy osób, które wpisały się do księgi. – Dzięki temu na stronie można obejrzeć wirtualną księgę, przeczytać odręczne wpisy kombatantów oraz ich elektroniczne wersje, a także posłuchać przesłań żołnierzy AK czytanych przez lektora – wymienia płk Mateusz Czudec, twórca strony z Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.

Za opracowanie graficzne projektu odpowiadał WIW. – Zaprojektowaliśmy m.in. stronę tytułową albumu oraz grafikę przedstawiającą okazałe drzewo, symbol trwania i życia – opowiada Marcin Dmowski, kierownik Wydziału Składu Komputerowego i Grafiki WIW. Jak dodaje, potężne korzenie drzewa nawiązują do AK, której siła tkwiła w jedności i głębokości przekonań. – Rozciągnięte ku niebu gałęzie reprezentują aspiracje do wolności, to symbol determinacji w walce o niepodległość, o którą bili się bohaterowie AK – tłumaczy Dmowski. Jak zaznacza Anna Putkiewicz, zastępca dyrektora WIW i redaktor naczelny kwartalnika „Polska Zbrojna. Historia”, wielkim walorem strony internetowej są także materiały edukacyjne przygotowane w głównej mierze przez redakcję kwartalnika w taki sposób, aby mogli z nich korzystać nauczyciele, uczniowie oraz pasjonaci historii.

Wśród tych materiałów znajdziemy m.in. wystawę „Z miłości do Ojczyzny”, zrealizowaną przez WIW dla MON, wydanie specjalne kwartalnika „Polska Zbrojna. Historia”, w tym życiorysy legendarnych żołnierzy i dowódców AK: Augusta Fieldorfa „Nila”, Jana Rodowicza „Anody”, Bolesława Kontryma „Żmudzina”, Piotra Szewczyka „Czera”, Mariana Gołębiewskiego „Lotki”, Leona Beynara „Pawła Jasienicy”, Ludwika Muzyczki „Benedykta” i o. Michała Czartoryskiego, kapelana AK.

Na stronie zawarto także artykuły dotyczące warunków konspiracji, taktyki walk partyzanckich, uzbrojenia, akcji specjalnych i bojowych AK, w tym Zgrupowania Stołpecko-Nalibockiego pod dowództwem mjr. Adolfa Pilcha „Góry-Doliny”. Załączono też dokumenty archiwalne i rozkazy oraz rotę przysięgi AK. – To wyjątkowy zbiór publikacji i archiwaliów, który mamy nadzieję upowszechni wiedzę o tej wyjątkowej formacji, ale także skłoni do refleksji i szacunku do naszej historii ojczystej – dodaje Putkiewicz.