moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Siedem dekad morskich opowieści

Armata Bofors z okrętu podwodnego ORP „Sęp”, przedwojenny kuter pościgowy „Batory”, płaskorzeźba z wizerunkiem orła, która we wrześniu 1939 roku wisiała nad wejściem do koszar na Westerplatte – to tylko kilka eksponatów z pokaźnej kolekcji Muzeum Marynarki Wojennej. Placówka właśnie świętuje 70-lecie.

Dla miłośników morza i militariów to miejsce wyjątkowe. Jest najstarszym muzeum w Gdyni, a zarazem pierwszym morskim w Polsce. Od kilku dekad przybliża barwną i burzliwą historię polskiej marynarki. Muzeum Marynarki Wojennej zdążyło już na stałe wrosnąć w krajobraz Gdyni, a przecież początki miało wyjątkowo trudne. Do tego mocno naznaczone polityką, i to w raczej ponurym wydaniu.

 

REKLAMA

Życie na Kamiennej Górze

– Nasze muzeum zaliczyć można do kategorii „źle urodzonych” – przyznaje Oskar Myszor, historyk i autor rocznicowej prezentacji na temat MMW. Wszystko zaczęło się od czasowej wystawy, która została zorganizowana w Gdyni kilka miesięcy po zakończeniu wojny. Miała ona upamiętnić obronę Wybrzeża w 1939 roku, ale też jego wyzwolenie. Sporo materiałów siłą rzeczy dotyczyło marynarki wojennej. – W 1946 roku gdyński garnizon wizytował minister obrony marsz. Michał Rola-Żymierski. Obejrzał zdemontowaną już wystawę, a w dowództwie marynarki usłyszał: warto zorganizować coś podobnego na stałe – opowiada Myszor. – Pomysły były różne. Wśród potencjalnych lokalizacji przyszłego muzeum przewijały się Sopot i jedna z tamtejszych willi, ale też Westerplatte. Skończyło się wówczas na tym, że ekspozycja poświęcona siłom morskim powstała w... Warszawie. Zajęła jedną z sal Muzeum Wojska Polskiego. Sytuacja niespodziewanie zmieniła się kilka lat później. W sierpniu 1951 roku grupa marynarzy opanowała jednostkę hydrograficzną ORP „Żuraw”, uciekła nim do Szwecji i poprosiła o azyl. W Głównym Zarządzie Politycznym Wojska Polskiego rozpętała się burza. – Zaczęły padać argumenty, że marynarzom brakuje „patriotycznego wychowania” i „świadomości politycznej”, i że należy natychmiast coś z tym zrobić. Pomóc w tym miało m.in. odpowiednio zaaranżowane muzeum – tłumaczy Myszor.

Placówka powstała w Gdyni. Zajęła starą willę na zboczu Kamiennej Góry, tuż przy miejskiej plaży. – Muzeum zostało otwarte 28 czerwca 1953 roku, przy okazji obchodów Święta Morza. W uroczystości wziął udział Bolesław Bierut, który wówczas pełnił funkcję premiera, a do tego dwóch sowieckich wojskowych ubranych w polskie mundury: minister obrony marsz. Konstanty Rokossowski i dowódca Marynarki Wojennej kadm. Aleksandr Winogradow – opowiada Myszor. – Sama wystawa z dzisiejszej perspektywy była dość przerażająca: pełna wzmianek o „białopolakach”, „faszystowskiej sanacji”, wyższości sowieckich dokonań morskich, całkowicie za to wyprana z informacji o marynarzach, którzy podczas wojny walczyli u boku aliantów – dodaje. Na szczęście nie trwało to długo. Podczas odwilży 1956 roku wystawa została przearanżowana. Usunięto stalinowską agitację, uczciwie przedstawiono wysiłek obronny w 1939 roku, choć z przemilczeniem Flotylli Pińskiej, a przede wszystkim przypomniano o marynarzach walczących na Zachodzie. W roku 1962 otwarto nowoczesną ekspozycję, wzbogaconą o wiele cennych eksponatów, jak choćby mundury pozyskane od Instytutu im. gen. Sikorskiego w Londynie. Prawdziwym wydarzeniem stało się jednak wciągnięcie do muzealnej ewidencji historycznego niszczyciela ORP „Burza”, który w czasie wojny u boku Royal Navy brał udział w kampaniach norweskiej i francuskiej oraz w bitwie o Atlantyk, a po wycofaniu ze służby stanął przy skwerze Kościuszki i otworzył pokład dla zwiedzających.

Ale kolejne lata nie były dla muzeum łatwe. W 1969 roku straciło ono dotychczasową siedzibę. Stara willa została wyburzona. Muzeum trafiło do pobliskiego pawilonu, który wcześniej zajmowało kino Klubu Marynarki Wojennej. Ale w połowie lat 70. budynek trzeba było rozebrać, by nie przeszkadzał w budowie Bulwaru Nadmorskiego. W związku z kryzysem gospodarczym nie udało się postawić zaplanowanej już nowej siedziby. Na miejscu pozostała tylko odnowiona wystawa plenerowa. Administracja i magazyny przez kilka dekad tułały się po pomieszczeniach różnych jednostek gdyńskiego garnizonu, a niewielką wystawę trzeba było zmieścić pod pokładem niszczyciela ORP „Błyskawica”, który w 1975 roku zastąpił „Burzę”.

Nową siedzibę muzeum zyskało dopiero w 2012 roku. Kompleks stanął na historycznej działce, u dołu Kamiennej Góry, w sąsiedztwie wybudowanej równolegle nowej siedziby Muzeum Miasta Gdyni. Niedawno powiększył się, i to w nietypowy sposób. – Zbudowaliśmy podziemny magazyn studyjny. Nowoczesna przestrzeń służy nam do przechowywania eksponatów, ale jednocześnie pełni funkcję ekspozycji. Pod koniec maja za realizację projektu zostaliśmy uhonorowani „Sybillą”, czyli statuetką za muzealne wydarzenie roku. W naszej branży ta nagroda jest niczym Oscar dla filmowców – podkreśla Tomasz Miegoń, dyrektor muzeum. – Mimo trudności idziemy więc do przodu...

Wśród niemych świadków

Co można obejrzeć w Muzeum Marynarki Wojennej? Lista artefaktów jest naprawdę imponująca. Wśród dokumentów zgromadzonych na stałej wystawie znalazły się na przykład oryginalne dzienniki jednego z ojców polskiej marynarki kmdr. Bogumiła Nowotnego, ale też strzęp bandery z ORP „Gryf”, największego okrętu bojowego II RP, który poszedł na dno we wrześniu 1939 roku po zbombardowaniu portu Hel. Eksponowane są tam osobiste pamiątki po marynarzach, elementy wyposażenia historycznych okrętów, unikatowe fotografie i mapy. Na ekspozycji plenerowej stanęły m.in. kuter pościgowy „Batory”, wykorzystywany przed wojną przez polską Straż Graniczną do ścigania przemytników, i motorówka sanitarna „Samarytanka”. Do tego dochodzi okrętowe uzbrojenie: podwójna armata przeciwlotnicza „Boforsa” z podwodnego ORP „Sępa” – bliźniaczej jednostki legendarnego „Orła”, który zaginął podczas patrolu na Morzu Północnym, 20-milimetrowe działko Oerlikon z ORP „Błyskawica” czy też najcięższy karabin maszynowy kalibru 13,2 mm, wydobyty ze wspomnianego „Gryfa”. W muzeum można oglądać unikatowy pojazd podwodny „Błotniak”. Niewielkie batyskafy zostały skonstruowane w latach siedemdziesiątych, miały służyć do działań dywersyjnych, nigdy jednak nie weszły do służby.

Do tego dochodzi pokaźny zbiór broni podwodnej – torped i min. Tutaj warto zwrócić uwagę choćby na francuską minę morską SM 5. Z nich właśnie korzystały załogi polskich okrętów podwodnych podczas wojny obronnej we wrześniu 1939 roku. Bywało, że z powodzeniem. Ustawiona w pobliżu Półwyspu Helskiego SM 5 pozwoliła zatopić niemiecki trałowiec M 85. Dla wielu jednak Muzeum Marynarki Wojennej to przede wszystkim ORP „Błyskawica”. Najstarszy niszczyciel na świecie stoi przy pobliskim skwerze Kościuszki. Formalnie pozostaje w służbie jako okręt reprezentacyjny sił morskich. Ma dowódcę i załogę. Ale jednocześnie pełni funkcję muzealną i każdego roku odwiedzany jest przez tłumy gości zarówno z Polski, jak i zagranicy.

Tymczasem gdyńskie muzeum ma w zbiorach nie tylko eksponaty związane ze służbą na morzu. Jednym z najcenniejszych zabytków jest płaskorzeźba z wizerunkiem orła, która wisiała nad wejściem do koszar na Westerplatte. W pierwszych dniach wojny kompleks ucierpiał podczas bombardowania, ale orzeł zdołał ocaleć. Po wydobyciu z gruzów został odrestaurowany i przekazany muzealnikom.

– Nasze eksponaty pochodzą z bardzo różnych źródeł – od marynarki wojennej po prywatnych donatorów. Zbiory staramy się regularnie wzbogacać. Niebawem udostępnimy zwiedzającym wycofany ze służby ORP „Sokół”, jeden z okrętów podwodnych typu Kobben. Kadłub jednostki przeszedł prace adaptacyjne w PGZ Stoczni Wojennej. Teraz przygotowujemy się do przetransportowania go do naszej siedziby, ale to bardzo skomplikowana, a co za tym idzie kosztowna operacja – podkreśla dyrektor Miegoń. Na razie nie wiadomo jeszcze, kiedy przedsięwzięcie zostanie sfinalizowane. – Planów mamy wiele. Zależy nam, by muzeum nie kojarzyło się tylko z cennymi eksponatami, lecz także było placówką kultury w pełnym znaczeniu tego słowa. Dlatego na przykład niedawno uruchomiliśmy kino studyjne, w którym prezentujemy filmy o tematyce morskiej i wojennej – tłumaczy dyrektor.

Teraz jednak przyszedł czas świętowania.

Kotwica na torcie

Rocznicowe uroczystości rozłożone zostały na kilka dni, a w weekend zbiegną się ze świętem marynarki wojennej. W sobotę muzeum zorganizowało piknik z zajęciami edukacyjnymi, koncertami, prezentacją grup rekonstrukcyjnych i historycznych pojazdów. W niedzielę wszyscy chętni będą mogli zwiedzać za darmo muzealne wystawy oraz pokład ORP „Błyskawica”. Wreszcie na 28 czerwca zaplanowano rocznicowe seminarium. Wówczas zostanie otwarta wystawa „Kotwica na torcie”. – Zaprezentujemy eksponaty, które nie pasują do profilu muzeum. To prezenty, które przez dziesięciolecia muzeum otrzymywało od różnego rodzaju delegacji z kraju i zagranicy. Dziś historia wielu z nich jest nieznana nawet dla samych pracowników – tłumaczy Aneta Baranowska z MMW. Jakie to eksponaty? Aby się przekonać, należy przyjechać do Gdyni. – Sam pomysł traktujemy trochę z przymrużeniem oka. Urodziny to przecież także okazja do dobrej zabawy – podsumowuje dyrektor Miegoń.

Łukasz Zalesiński

autor zdjęć: Karolina Łapucka/ MMW, Henryk Nagrodzki/ MMW, arch. MMW, Wikipedia

dodaj komentarz

komentarze


Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
 
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
Wszystkie misje AWACS-a
Camp Miron. Amerykańscy specjalsi w Polsce
Polki pobiegły po srebro!
Bohater odtrącony
Abramsy w pętli
Krwawa noc pośród puszczy
Po śladach polskich bohaterów
Piedimonte – samobójcza misja
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Nie szpital, a instytut
Na straży nieba
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Szachownice nie dotarły nad Finlandię
„Pierwsza Drużyna” na start
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
NATO on Northern Track
Broń Hitlera w rękach AK
Pływacy i maratończycy na medal
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
Hełmy – nowoczesne i na miarę
Sojusznicy ćwiczą w Drawsku
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Cień atomowej zagłady
Flota Bayraktarów w komplecie
Śladami ojca
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
MON przedstawiło w Senacie plany rozwoju sił zbrojnych
Serwis K9 w Polsce
Ostatnia droga Pileckiego
Mobilne dowodzenie
„Wakacje z wojskiem”, czyli plan na lato
Wojna w świętym mieście, epilog
„Przekazał narodowi dziedzictwo myśli o honor i potęgę państwa dbałej”
Wioślarze i triatlonistka na podium
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Układ nerwowy Mieczników
Ameryka daje wsparcie
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
By Polska była bezpieczna
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
They Will Check The Training Results in Combat
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
„Ryś” z laserem
„Grand Quadriga ‘24”
Nowe zadania szefa SKW
Zawsze gotowi do pomocy
Polska wiktoria na Monte Cassino
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO