moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Krwawy bój Legionów pod Konarami

Przez dziesięć dni, od 16 do 25 maja 1915 roku, bataliony I Brygady Legionów Polskich walczyły pod Konarami. Józef Piłsudski, dowódca brygady, w rozkazie wydanym po zakończeniu walk zauważył: „W najcięższych warunkach żołnierz polski, jeżeli nie może wygrać w boju, to honoru swego bronić potrafi”. W setną rocznicę bitwy pod Konarami o słynnych walkach z udziałem legionistów pisze Tomasz Stańczyk, dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną.

W pierwszych dniach maja 1915 roku wojska austriackie i niemieckie przerwały front pod Gorlicami w Galicji. Rosjanie byli zmuszeni opuścić także pozycje w Królestwie Polskim, by uniknąć okrążenia swoich armii. Odcinek frontu nad Nidą, który utrzymywała I Brygada, opuścili 11 maja. 16 maja, po przejściu około osiemdziesięciu kilometrów, żołnierze I Brygady stanęli przed rosyjskimi oddziałami pod Konarami. Rosjanie mieli dogodne warunki do obrony. Teren był nierówny, pocięty jarami i wąwozami.

16 maja 2 pułk mjr. Leona Berbeckiego nacierał na Włostów i Swojków. Pułk zajął tę drugą wieś, a także Kaczyce. Pluton podporucznika Tunguza-Zawiślaka wziął 40 jeńców i zdobył 2 karabiny maszynowe.


Nazajutrz Rosjanie dokonali przełamania na odcinku zajmowanym przez oddziały austriackie. Dlatego też Piłsudski był zmuszony wydać rozkaz cofnięcia się żołnierzy na linię Koprzywianki. Jednak podczas całego boju pod Konarami dowódca I Brygady był w dużej mierze ubezwłasnowolniony. W raporcie bojowym wysłanym do dowództwa 4 Dywizji Austriackiej stwierdzał: „Pułkownik Mietzl dał mi niedwuznacznie do zrozumienia, że nie życzy sobie, bym dowodził mymi batalionami”.

W następnych dniach toczyły się ciężkie walki o wzgórze i las pod Kozinkiem. „Po obu stronach tego miejsca w ciągu następnego dnia przeginały się krwawiące skrzydła bitwy, samo zaś ono stało się jednym wielkim grobem, nad którym krakały wrony i pryskał grad żelaza” – pisał oficer I Brygady Juliusz Kaden-Bandrowski w „Bitwie pod Konarami” wydanej w 1915 roku.

19 maja V batalion kpt. Kazimierza Herwina-Piątka zaatakował wzgórze koło Kozinka, zdobył je, lecz zaatakowany z flanki, wobec przeważających sił wroga, nie był w stanie utrzymać wzgórza. Śmiertelnie rany został wówczas Herwin-Piątek, jeden z najlepszych oficerów I Brygady, który stał na czele oddziałów strzeleckich wkraczających w sierpniu 1914 roku do Kielc.

21 maja legioniści nacierali na okopy rosyjskie pod Kozinkiem i na samą wieś. Poległ wówczas porucznik Mikołaj Sarmat-Szyszłowski, zginęło także kilkudziesięciu żołnierzy jego kompanii.

Tamtego dnia w lesie kozinkowskim walczył III batalion kpt. Wacława Scaevoli-Wieczorkiewicza. Jego sytuacja była niekorzystna, gdyż w pobliskim lesie płaczkowickim skapitulował batalion austro-węgierski. Legioniści na rozkaz dowódcy 1 pułku ppłk. Edwarda Śmigłego-Rydza, ustępując przed przytłaczającą przewagą wroga, musieli wycofać się z pozycji. Następnego dnia wraz z Węgrami ponownie zaatakowali Kozinek, zdobywając las i wzgórze. Pozycji tych z powodu przewagi wroga nie mogli jednak utrzymać.

„Atak na las kozinkowski nie dopiął celu, bo na prawo od III batalionu nie udało się honwedom walczącym z niezmierną brawurą uczynić oskrzydlenia od północy. W ataku tym III batalion zda się pewną śmierć szturmujący, nie rozkruszył się, opanował najzupełniej teren tak podstępnych pełen niespodzianek, nie cofnął się przed siedmiu karabinami maszynowymi, obsiewającymi front atakujących i przyczynił się kapitalnie do tego, że wyczerpany nieprzyjaciel następnej nocy cofnął się” – pisał Kaden-Bandrowski.

23 i 24 maja 2 pułk i batalion 1 pułku nacierały na Przepiórów i Kamieniec, ponosząc spore straty. Legioniści trwali jednak na pozycjach, dopóki dowódca pułku nie wydał rozkazu odwrotu, wymuszonego także słabszą postawą honwedów.

25 maja 2 pułk walczył o Kamieniec, zdobył las i wziął jeńców. Tamtego dnia zakończył się bój pod Konarami. Walki były bardzo krwawe. 39 oficerów i 655 szeregowych zostało zabitych lub rannych. Wśród tych ostatnich był dowódca jednego z plutonów, Stefan Rowecki, przyszły dowódca Armii Krajowej.


W rozkazie wydanym 5 czerwca 1915 roku w Konarach Józef Piłsudski dziękował szczególnie III batalionowi. „W najcięższych moralnie warunkach zachował się po bohatersku, znacząc obficie każdy krok swą krwią własną i wroga. Rozkazem niniejszym wyrażam wszystkim oficerom i żołnierzom tego batalionu głęboką wdzięczność w imieniu całego oddziału, za dowód, że w najcięższych warunkach żołnierz polski, jeżeli nie może wygrać w boju, to honoru swego bronić potrafi”.

W boju pod Konarami legioniści nie mogli osiągnąć powodzenia z powodu zbyt wielkiej przewagi wroga, a także słabej postawy oddziałów austro-węgierskich i dezercji pułku złożonego głównie z Czechów.

Piłsudski chwalił także II batalion za „niespożytą siłę moralną” przy nieudanym natarciu na Przepiórów. W rozkazie dowódca I Brygady wyróżnił dziesięciu oficerów, podoficerów i szeregowców. Szczególną pochwałę otrzymał mjr. Śmigły-Rydz. „Wziąwszy na siebie zadanie, najczęściej nieodpowiadające ani jego stopniowi, ani zdolnościom, nie tylko sam nie wytrwał na stanowisku, niezwykle przykrym pod względem moralnym, lecz złożył w bojach o lasek kozinecki nowe dowody niezwykłego męstwa i spokoju przy największym niebezpieczeństwie. Majorowi przede wszystkim przypisuję, że III batalion nie ugiął się przy spełnieniu zadania przewyższającego znacznie siły moralne przeciętnego żołnierza”.

Bój pod Konarami został upamiętniony na tablicach Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

W 1929 roku w Górach Pęchowskich sąsiadujących z lasem kozinkowskim wzniesiony został obelisk z napisem: „Bohaterskiej pamięci Legionistów poległych w bitwie pod Konarami stoczonej w 1915 roku pod wodzą Józefa Piłsudskiego”. Wokół obelisku powstał cmentarz, na który ekshumowano żołnierzy I Brygady poległych pod Konarami. Spoczywa tam prawdopodobnie 112 legionistów. Po 1945 roku cmentarz  pozbawiony opieki niszczał. Zatarły się zarysy grobów. Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku cmentarz został odnowiony.

Zdjęcia pochodzą z przedwojennej „Ilustrowanej Kroniki Legionów Polskich”.

Tomasz Stańczyk
dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną, redaktor miesięcznika „Historia Do Rzeczy”. Był współtwórcą dodatków historycznych „Rzeczpospolitej”.

dodaj komentarz

komentarze


Morze Czarne pod rakietowym parasolem
 
Sandhurst: końcowe odliczanie
Święto stołecznego garnizonu
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Szarża „Dragona”
Zmiany w dodatkach stażowych
Gunner, nie runner
Przełajowcy z Czarnej Dywizji najlepsi w crossie
Szpej na miarę potrzeb
Donald Tusk: Więcej akcji a mniej słów w sprawie bezpieczeństwa Europy
Polak kandydatem na stanowisko szefa Komitetu Wojskowego UE
Sprawa katyńska à la española
Kolejne FlyEle dla wojska
Kosiniak-Kamysz o zakupach koreańskiego uzbrojenia
NATO zwiększy pomoc dla Ukrainy
25 lat w NATO – serwis specjalny
Ramię w ramię z aliantami
Tusk i Szmyhal: Mamy wspólne wartości
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Zachować właściwą kolejność działań
Strategiczna rywalizacja. Związek Sowiecki/ Rosja a NATO
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Przygotowania czas zacząć
Puchar księżniczki Zofii dla żeglarza CWZS-u
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Głos z katyńskich mogił
Więcej pieniędzy dla żołnierzy TSW
Barwy walki
Kadisz za bohaterów
Strażacy ruszają do akcji
SOR w Legionowie
Na straży wschodniej flanki NATO
Wojna w świętym mieście, część druga
Active shooter, czyli warsztaty w WCKMed
Wojna w Ukrainie oczami medyków
Czerwone maki: Monte Cassino na dużym ekranie
Koreańska firma planuje inwestycje w Polsce
Charge of Dragon
Front przy biurku
Żołnierze-sportowcy CWZS-u z medalami w trzech broniach
W Italii, za wolność waszą i naszą
Rozpoznać, strzelić, zniknąć
Wojskowy bój o medale w czterech dyscyplinach
Jakie wyzwania czekają wojskową służbę zdrowia?
Wojna w świętym mieście, część trzecia
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Lekkoatleci udanie zainaugurowali sezon
Gen. Kukuła: Trwa przegląd procedur bezpieczeństwa dotyczących szkolenia
W Brukseli o wsparciu dla Ukrainy
Bezpieczeństwo ważniejsze dla młodych niż rozrywka
Wojna na detale
W Rumunii powstanie największa europejska baza NATO
Aleksandra Mirosław – znów była najszybsza!
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Znamy zwycięzców „EkstraKLASY Wojskowej”
NATO on Northern Track
NATO na północnym szlaku
Operacja „Synteza”, czyli bomby nad Policami
Wojna w świętym mieście, epilog
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO