105 lat temu, 22 kwietnia 1920 roku, marszałek Józef Piłsudski podpisał dekret powołujący Muzeum Wojska Polskiego. Inicjatorem tej idei był Kazimierz Sosnkowski, który już w 1919 roku – jako II wiceminister spraw wojskowych – widział potrzebę zachowania dziedzictwa i tradycji polskiego oręża. Piłsudski, nawet w obliczu nadciągającej Bitwy Warszawskiej, uznał, że młode państwo i jego armia potrzebują mocnych fundamentów w postaci pamięci historycznej i duchowego dziedzictwa wojskowego.

Pierwszą siedzibą Muzeum była kamienica przy ul. Podwale w Warszawie. Instytucją kierował pułkownik Bronisław Gembarzewski – historyk wojskowości i malarz batalista. Szybki rozwój zbiorów sprawił, że Muzeum przeniesiono do nowego skrzydła gmachu przy Alejach Jerozolimskich, gdzie w 1934 roku otwarto stałą ekspozycję – z legendarną Salą Chorągwianą na czele.

W czasie Powstania Warszawskiego Muzeum zostało zdewastowane i częściowo ograbione przez okupanta niemieckiego. Mimo to, już w styczniu 1946 roku, było pierwszą instytucją w zniszczonej stolicy, która wznowiła działalność wystawienniczą. Po 1989 roku, w okresie transformacji ustrojowej, ekspozycje Muzeum wzbogacono o tematy dotąd przemilczane: Legiony Polskie, Armię Krajową, zbrodnię katyńską. W strukturze instytucji powstał również oddział – Muzeum Katyńskie.

XXI wiek przyniósł nową jakość i nową przestrzeń. W 2023 roku Muzeum opuściło dotychczasową siedzibę przy Alejach Jerozolimskich i przeniosło się do nowoczesnego kompleksu w Cytadeli Warszawskiej. Tu zaprezentowano wystawę główną: „1000 lat chwały oręża polskiego” – opowieść o historii walki, odwagi i poświęcenia. Wkrótce otwarte zostaną kolejne ekspozycje, w tym Muzeum Bitwy Warszawskiej w Ossowie.

Dziś Muzeum Wojska Polskiego to ponad 350 tysięcy eksponatów – od zabytkowych sztandarów po nowoczesne uzbrojenie, od dokumentów po dzieła sztuki batalistycznej. To świadectwo historii, pamięci i dumy z polskiego oręża.

24 kwietnia 2025 roku na Cytadeli Warszawskiej odbyły się uroczystości 105. rocznicy powstania Muzeum Wojska Polskiego.

Uroczystość rozpoczęła się od podniesienia flagi państwowej na maszt, odśpiewania hymnu narodowego oraz złożenia meldunku Inspektorowi Rodzajów Wojsk Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, gen. dyw. Jackowi Ostrowskiemu, przez dowódcę Kompanii Reprezentacyjnej.

Zebranych gości powitał Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego prof. dr hab. Bogusław Pacek, który w swoim wystąpieniu przedstawił priorytety, zadania oraz wizję dalszego rozwoju instytucji. Szczególną uwagę poświęcił przeniesieniu placówki z Alej Jerozolimskich do nowej siedziby na terenie Cytadeli Warszawskiej – przełomowego momentu w historii muzeum. Podkreślił także znaczenie prowadzonych inwestycji, w tym budowy Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku oraz potrzebę pielęgnowania pamięci historycznej poprzez nowoczesne i dynamiczne działania. Dyrektor podziękował przełożonym, pracownikom oraz instytucjom wspierającym działalność muzeum, podkreślając ich kluczowy wkład w rozwój instytucji.

Z okazji jubileuszu list gratulacyjny skierował Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Przesłanie do zebranych odczytał gen. broni w st. spocz. Edward Gruszka, Doradca w Biurze Ministra Obrony Narodowej, który wręczył także medal przyznany przez Prezydenta RP.

W trakcie uroczystości odczytano gratulacje i słowa skierowane do zebranych przez Podsekretarz Stanu do spraw europejskich w Kancelarii Premiera, Magdalenę Sobkowiak-Czarnecką. List ten w imieniu Pani Minister odczytała Dyrektor Marta Daniluk.

Obecni na uroczystości dr Michał Wiater i dr Przemysław Grabowski, Zastępcy Dyrektora Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa w Ministerstwie Obrony Narodowej wręczyli zasłużonym pracownikom medale resortowe „Za zasługi dla obronności kraju”.

Podczas wydarzenia mieliśmy zaszczyt gościć Ministra Macieja Wróbla, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który wręczył zasłużonym pracownikom odznaczenia „Gloria Artis” oraz „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Dyrektor Andrzej Bida, w imieniu Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uhonorował medalami „Pro Patria” osoby szczególnie zasłużone w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Ojczyzny.

Przyznano również odznaki pamiątkowe Muzeum Wojska Polskiego oraz dyplomy uznania, które wręczył Dyrektor MWP.

W tym wyjątkowym dniu swoją obecnością zaszczycił nas Prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej kpt. hm. Janusz Komorowski ps. „Antek”, władze samorządowe: Renata Kozłowska - Burmistrz Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy, Arkadiusz Werelich - Starosta Wołomiński , Dariusz Szymankowski - Zastępca Burmistrza Wołomina, a także przedstawiciele dowództw, jednostek wojskowych, instytucji, uczelni wojskowych, muzeów, duchowieństwa, byli dyrektorzy oraz liczni emerytowani i obecni pracownicy Muzeum Wojska Polskiego.

Dziękujemy Orkiestrze Reprezentacyjnej WP, Kompanii Reprezentacyjnej Wojsk Lądowych oraz uczniom klas mundurowych z I LO PUL im. 111 Eskadry Myśliwskiej w Wołominie za stworzenie wyjątkowej oprawy uroczystości.

105 lat Muzeum Wojska Polskiego to nie tylko jubileusz instytucji, ale także święto pamięci, tradycji i służby. To hołd oddany wszystkim tym, którzy walczyli o wolność Rzeczypospolitej, i tym, którzy od pokoleń dokumentują tę walkę dla przyszłych pokoleń.

105 lat służby historii. 105 lat pamięci i dumy z polskiego oręża.

Źródło: MWP