moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Zagon na Korosteń – czyli największy rajd kawaleryjski XX wieku

Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku polscy ułani przeprowadzili największy rajd kawaleryjski XX wieku. Chodzi o zagon na Korosteń, który trwał od 8 do 12 października 1920 roku. Operacja trwała dokładnie 102 godziny. Przez ten czas kawalerzyści przebyli 250 kilometrów, rozbili dwie bolszewickie brygady, wzięli do niewoli 4 tysiące jeńców, zdobyli także m.in. 22 działa, ponad 100 karabinów maszynowych.

Jednym z tradycyjnych sposobów walki jazdy były zagony. Polegały one na wykonaniu wypadu w głąb terytorium przeciwnika w celu wzięcia jeńców i łupów. Celowali w tym zwłaszcza Tatarzy. Innym celem zagonu było zdezorganizowanie obrony przeciwnika i odwrócenie uwagi od działań głównych sił. W XX wieku odpowiednikiem zagonów są działania rajdowe. Rajd, podobnie jak zagon, polega na dokładnym rozpoznaniu, szybkim wejściu w ugrupowanie przeciwnika, uderzeniu i planowym wycofaniu. Rajdy na głębokie tyły przeciwnika należą do najniebezpieczniejszych i najbardziej śmiałych działań bojowych.

W 1920 roku polscy kawalerzyści przeprowadzili największy rajd kawaleryjski XX wieku. Chodzi o zagon na Korosteń, który trwał od 8 do 12 października, a przeprowadził go Korpus Jazdy. Składał się on z dwóch dywizji jazdy po dwie brygady i liczył ogółem 12 pułków ułanów i szwoleżerów. Były to zarówno pułki regularne, jak i rezerwowe (z numeracją zaczynającą się od 100) oraz ochotnicze (z numeracją zaczynającą się od 200).

Do 1 Dywizji Jazdy należała 6 Brygada Jazdy, nazywana „Żelazną”. Była ona dowodzona przez płk. Konstantego Plisowskiego i składała się z 1 Pułku Ułanów Krechowieckich, 12 Pułku Ułanów Podolskich i 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich oraz 1 i 2 baterii 3 dywizjonu artylerii konnej. Dywizję tworzyła też 7 Brygada Jazdy płk. Henryka Brzezowskiego. W jej skład wchodziły: 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, 8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego i 9 Pułk Ułanów oraz 2 bateria 6 dak. Do 1 Dywizji Jazdy należał Batalion Szturmowy kpt. Stanisława Maczka.

2 Dywizją Jazdy dowodził płk Gustaw Orlicz-Dreszer. Dywizja miała dwie brygady. 8 Brygada Jazdy pod dowództwem podpułkownika Stanisława Grzmota-Skotnickiego składała się z 202 Pułku Ułanów Grochowskich, 108 Pułku Ułanów, 115 Pułku Ułanów oraz 8 dywizjonu artylerii konnej. 9 Brygada Jazdy mjr. Jana Głogowskiego składała się z 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, 201 Pułku Szwoleżerów i 203 Pułku Ułanów oraz 1 baterii 4 dywizjonu artylerii konnej. Pułki były zgrane i zaprawione w boju. Nacierały na każdego i zawsze zwyciężały. Korpusem Jazdy dowodził dowódca 1 Dywizji Jazdy, płk Juliusz Rómmel. Szefem sztabu Korpusu był rtm. Aleksander Pragłowski, szef sztabu tejże samej dywizji jazdy.

Sztab Korpusu opracował dwa warianty działań, które przedłożył dowodzącemu 6 Armią gen. S. Hallerowi. Były to zagon na Kijów i zagon na Korosteń. Ten ostatni był ważnym węzłem kolejowym na północny zachód od Kijowa. Jego zniszczenie sparaliżowałoby całkowicie komunikację przeciwnika na froncie. Naczelne Dowództwo wyraziło zgodę na zagon na Korosteń.

Operacja ta, podobnie jak większość akcji podczas tamtej wojny, była wielką improwizacją. Brakowało amunicji artyleryjskiej, a konie w dywizjonach artylerii nie były zdolne do marszu kłusem. Z tego powodu płk Rómmel, sam artylerzysta konny, podjął decyzję, że marsze podczas zagonu będą wykonywane stępem. Było to usypiające tempo, przez które w nocy rwały się kolumny.

Początek zagonu został wyznaczony na 8 października. Wcześniej patrole wysadziły mosty kolejowe. Dzięki temu unieruchomiono trzy bolszewickie pociągi pancerne, które mogły zablokować zagon. Korpus maszerował na Korosteń czterema kolumnami. Po dwóch dniach marszu przerywanego potyczkami z bolszewikami, Korpus dotarł do miasta o świcie. Rozpoczęło się natarcie.

Od wschodu do miasta wdarły się pułki 1 Dywizji Jazdy. Z kolei 2 Dywizja odcięła bolszewikom odwrót. 4 Szwadron 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich por. Jakubowskiego zdobył dworzec atakiem na bagnety. Pancerny pociąg został zniszczony ogniem baterii artylerii konnej, którą dowodził jednooki por. Kopański. Jak wspominał płk Rómmel „bateria ta […] odznaczyła się ponad wszelką pochwałę, działając stale poszczególnymi działonami w pierwszych rzutach kawalerii”. Do południa zajęto całe miasto. Do niewoli wzięto parę tysięcy jeńców, zdobyto kilkadziesiąt armat, przejęto niezliczoną ilość amunicji. Zdobyto trzy pociągi pancerne („Groza”, „Komunar” i „Centobron”). Podczas walk o Korosteń poległo czterech oficerów (w tym por. Jakubowski) i 66 szeregowców. Rannych zostało dwóch oficerów i 171 szeregowców.

Dowódca korpusu postanowił wracać krótszą trasą wzdłuż toru kolejowego Korosteń – Zwiahel, aby oszczędzić siły ludzi i koni. 11 października, po zniszczeniu urządzeń na stacji i wysadzeniu mostu kolejowego na Słuczy oraz podpaleniu magazynów pułki ruszyły z powrotem na zachód. Po drodze dochodziło jeszcze do potyczek z oddziałami bolszewików. Tego dnia 1 pułk szwoleżerów „odparł” szarżę Brygady Baszkirskiej. W rozwiniętym szyku przy dźwiękach orkiestry brygada ruszyła stępem do szarży, ale zobaczywszy pełny pułk szwoleżerów przed sobą, wykonała regulaminowy „w tył zwrot” i zniknęła w lasach. W nocy podczas walki 8 Brygady Jazdy pod Rudnią Baranowską zginął dowódca 8 DAK-u, ppłk Artur baron Buol, Wegier. Jego ostatnie słowa brzmiały: „Spłacam Polsce dług Węgier za jej pomoc w powstaniu 1848 roku”. 12 października do korpusu dociera rozkaz informujący o podpisaniu rozejmu. Dalszy marsz staje się już marszem podróżnym.

Ocenia się, że podczas operacji Korpus przebył 250 kilometrów, rozbił dwie bolszewickie brygady, wziął do niewoli 4 tysiące jeńców, zdobył 22 działa, ponad 100 karabinów maszynowych oraz wiele sprzętu wojskowego. A swoimi działaniami całkowicie zdezorganizował obronę bolszewicką XII Armii.

ppłk Andrzej Łydka z Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, znawca i miłośnik historii

dodaj komentarz

komentarze


Wypadek w PKW UNIFIL
PSL: niech NBP przekaże zysk na obronność
Buzdygany 2025 wręczone
Premier: będziemy realizować SAFE mimo weta
Stalinowski wyrok śmierci na tysiącach Polaków
Kosmiczny Bałtyk
Więcej pieniędzy dla żołnierzy na mieszkanie
Zakochałam się w slalomie
Odporność państwa zaczyna się od gospodarki
OSA wystartowała!
Marynarze po raz trzeci z rzędu najlepsi w wieloboju żołnierskim
W Sejmie o wyższym szkolnictwie wojskowym
Ratunek pod ostrzałem
Gen. Rozwadowski – wizjoner i zwycięzca wymazany z pamięci
Nie będzie polskiej misji wojskowej w Zatoce Perskiej
Centrum wsparcia dla AH-64E
Wojskowi judocy, zapaśnicy i taekwondzistka pokazali klasę
Latający Wartownik dla polskiego wojska
Zachodnia granica wciąż pod kontrolą
Smocze zęby na rosyjskie czołgi
Polsko-estoński sojusz
Wojna z Iranem: eskalacja bez przełomu
ASzWoj zaprasza na dzień otwarty
Apache’e kontra drony
PKW Irak ewakuowany
Rozproszenie, drony i autonomia – logistyka w nowej wojnie
Ratunek na szczycie
Sejm uchwalił ustawę o SAFE
Klucz do przyszłości
Patrol z Syriusza
Więcej pieniędzy dla niezawodowych
Koniec niemieckiej misji powietrznego wsparcia
Francuska tarcza dla NATO
Kompetencje warte ponad milion dolarów
Baza dla sił powietrznych USA powstaje we Wrocławiu
Międzynarodowy poligon AWL
Senat przyjął ustawę o SAFE głosami koalicji
Marynarze generała Franciszka Kleeberga
Wojsko ewakuuje Polaków z Bliskiego Wschodu
Rekordowa ulga dla Nitro-Chemu
Prezydenckie awanse dla żołnierzy i funkcjonariuszy SKW
GROM pod nowym dowództwem
MON pomoże uczcić ofiary UPA
Polski sukces w Duńskim Marszu
Nie tylko błękitne berety
Od złota do brązu, czyli lekkoatleci na medal
Odnaleźć zaginionych
Podium po czterech wyścigach na lodzie
A może studia na WAT?
Polska będzie zbrojna!
Leopard nie stoi w kolejce
Zginęli, bo walczyli o wolną Polskę
NATO coraz silniejsze
Rekompensaty dla weteranów
Polsko-szwajcarska współpraca obronna
Od wirówki do lotu Gripenem
Jubileuszowa i rekordowa Setka Komandosa
Trwa ewakuacja Polaków z Bliskiego Wschodu
Konflikt na Bliskim Wschodzie przybiera na sile
Piekło „Pługa”
Zielone światło dla potwora
Powaga w lekkości
AWL stawia na rozbudowę
Gala Buzdyganów – transmisja na żywo
Ustawa o SAFE uchwalona. Opozycja przeciw
Testy autonomicznego Black Hawka
Podwójny emeryt, jedno świadczenie
Pierwsze oderwanie od ziemi

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO