moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Powstańcy wyklęci

Po upadku powstania styczniowego powstańcy byli wyklinani i odsądzani od czci i wiary, szykanowani, sądzeni, wiezieni i zsyłani przez rosyjskie władze. Do narodowego mitu weszli dopiero kilkadziesiąt lat później. A jedną z postaci, dzięki której wpisali się w ten mit, był Józef Piłsudski – pisze mjr Andrzej Łydka z 10 Brygady Logistycznej, znawca i miłośnik historii wojskowości, publicysta portalu polska-zbrojna.pl.

Marszałek Piłsudski był jednym z historyków, który wziął na warsztat historię narodowego zrywu z 1863 roku. Od innych historyków różniło go to, że z błędów popełnionych przez powstańców wyciągnął wnioski do praktycznego działania. Opowiadanie jego autorstwa pt. „22 stycznia 1863 roku” to perełka literatury polskiej. Z kolei jego wykład nt. „Zarys historii militarnej Powstania Styczniowego” jest jednym z najlepszych opracowań w dorobku naszej historiografii. Było ono wykorzystywane w edukacji kilku pokoleń oficerów WP.
 
Wpisywanie się w mit powstania przybierało różne formy, na przykład wymarsz kompanii kadrowej na Kielce został poprzedzony odezwą Rządu Narodowego, który mianował Piłsudskiego „komendantem polskich sił wojskowych”. Decyzję o „ruszeniu na wojnę” (czyli jeszcze przed jej wybuchem między Austrią a Rosją) Piłsudski podjął 5 sierpnia w 50. rocznicę egzekucji Traugutta. W imieniu tego nieistniejącego rządu na terenach zajmowanych przez kompanię kadrową zakładano pierwsze od upadku powstania jawnie działające struktury państwa polskiego – komisariaty Wojsk Polskich, które mimo nazwy były urzędami cywilnymi.
 
Po odzyskaniu niepodległości Naczelny Wódz wydał 19 stycznia 1919 roku „Rozkaz w rocznicę Powstania Styczniowego”, w którym ocenił narodowy zryw, jego konsekwencje oraz miejsce powstańców w Wojsku Polskim, jakie zajmowali w 1919 roku: Przegrali wojnę i po ich klęsce niewola wciskać się poczęła do dusz polskich, czyniąc z Polaków nie niewolników z musu, lecz nieledwie z własnej chęci, szukających poprawy losu przez protekcję u swych panów rozbiorców i w ogóle obcych. Jako żołnierze i obrońcy Ojczyzny, zostali w Polsce usunięci przez swych współczesnych gdzieś w kąt daleki, jako rzecz, o której zapomnieć należy.
 
Dla nas, żołnierzy wolnej Polski, powstańcy 1863 r. są i pozostaną ostatnimi żołnierzami Polski, walczącej o swą swobodę, pozostaną wzorem wielu cnót żołnierskich, które naśladować będziemy.
 
Dla uczczenia ich i upamiętnienia 1863 r. w szeregach armii polskiej, wydałem rozkaz zaliczenia do szeregów wojska wszystkich weteranów 1863 r. z prawem noszenia munduru wojsk polskich w dni uroczyste. Witam ich tym rozkazem, jako naszych Ojców i Kolegów…
 
W następną rocznicę wybuchu powstania, 22 stycznia 1920 roku, Marszałek zwołał pierwsze posiedzenie kapituły Krzyża Virtuti Militari, na którym była obecna delegacja powstańców styczniowych. Dopilnował, by wnioski na te krzyże za walki powstańcze w latach 1863–1864 były rozpatrywanie na równi z wnioskami za czyny podczas walk o niepodległość w latach Wielkiej Wojny oraz wojen o granice, toczonych od 1918 roku. Krzyż Virtuti Militari łączył te pokolenia.
 
Weterani powstania mieli prawo do stałej pensji państwowej, noszenia specjalnych fioletowych mundurów i cieszyli się szczególnym szacunkiem społecznym. Powstańców styczniowych rozpoznawano na ulicy po czapkach rogatywkach, które były ozdobione srebrnym orłem lub biało-czerwoną kokardą (podczas walk powstańczych była ich typowym atrybutem). Wszyscy żołnierze służby czynnej byli obowiązani pierwsi oddawać im honory wojskowe. Piłsudski, wpisując powstańców styczniowych w szeregi Wojska Polskiego, faktycznie włączył żołnierzy WP w mit powstańców.
 
Można uznać, na podstawie przywołanego rozkazu Naczelnego Wodza, że powstańcy styczniowi byli w II RP podobnym punktem odniesienia, jakim obecnie, dla dużej części społeczeństwa, są żołnierze Armii Krajowej oraz żołnierze wyklęci, którzy walczyli z Rosjanami już od 1943 roku i uczestniczyli w nienazwanym polskim powstaniu w latach powojennych. Również w odniesieniu do nich trzeba powtórzyć za rozkazem, że zostali w Polsce usunięci przez swych współczesnych gdzieś w kąt daleki, jako rzecz, o której zapomnieć należy. Ten rozkaz w pozostałych akapitach także wydaje się być aktualny. Faktycznie, akowcy mieli oficjalnie do 1956 roku status bandytów (nawet ci, którzy polegli w latach wojny), a żołnierze wyklęci byli uznawani za bandytów do 1990 roku (dla niektórych środowisk są bandytami i obecnie). Byli sądzeni, mordowani, więzieni, zsyłani lub szykanowani przez rosyjskie i polskie władze.
 
Dziś wiele jednostek wojskowych szczyci się tradycjami i symboliką oddziałów Armii Krajowej. Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma swoje miejsce, obok dat upamiętniających poszczególne powstańcze zrywy, w harmonogramach uroczystości przebiegających z udziałem wojskowej asysty honorowej. W „Regulaminie ogólnym sił zbrojnych” widnieje zapis mówiący, że żołnierze są obowiązani pierwsi oddawać honory kombatantom występującym z widocznym oznaczeniem stopnia wojskowego (bez względu na stopień). Jak widać, Historia lubi się powtarzać.

ppłk Andrzej Łydka
Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych

dodaj komentarz

komentarze

~genealog
1405592160
W swojej krótkiej notce, o kolejnej klęsce, kolejnego zrywu narodowego. odniósł się Pan do korzyści jakie mieli inni. To znaczy Ci, którzy pozostali na powierzchni ziemi. Większość leżała "pod ziemią" Kilkaset tysięcy, w tym moi przodkowie jak na zał. zdjęciu.
8B-AE-BB-7F
~Przemysław Zawadzki
1397470320
Panie pułkowniku, dziękuję za artykuł, który dopiero teraz przeczytałem. Łańcuch pokoleń, w którym ostatnimi ogniwami są AK i Podziemie powojenne jest Polsce niezbędny. Prosiłbym tylko o używanie określenia "Niezłomni" zamiast "Wyklęci". Jest bardziej adekwatne i godne tych wspaniałych ludzi. Oraz bardziej pozytywnie brzmi w uszach tych, do których ma trafić. Uklony.
41-23-40-21
~Artur
1390471140
Cześć Im i Chwała.
0A-5C-97-DC

Rozwój i wyzwania wojskowej logistyki
 
Abrams – czołg niepokonany w walce
Abramsy dla 1 Brygady
Janina Takajszwili, zakonspirowana całe życie
UE o wspólnym bezpieczeństwie
Kurs na dyplomację
Żeglarki na kursie po medal
BohaterON - wyślij kartkę do powstańca
Szczyt NATO o zagrożeniach dla bezpieczeństwa
„Projekt Wojownik”, czyli skok do basenu
Kontyngent do zmiany
NATO ćwiczy w Gruzji
Będzie więcej szkoleń z pierwszej pomocy
Legioniści w drodze po oficerskie gwiazdki
Afghanistan: Going Back Home
Afganistan. Czas wracać do domu
Polscy żołnierze polecą na Islandię
Military Doctor 2021
Powstanie było czymś niezwykłym
Javelin gwarantuje skuteczność
Terytorialsi pomagają poszkodowanym w powodziach
Rozkaz: nie brać jeńców
Nowe książeczki wojskowe
Szczyt NATO już w poniedziałek
Pancerniacy ruszają na Łotwę
Raki dla 12 Brygady
Lecieć między graniami
„Kormoran” ćwiczył na Bałtyku z pakistańską fregatą
Polak najlepszym podoficerem NATO
Świętuj razem z żołnierzami!
Cztery medale Polaków, w tym trzy marynarzy!
Rusza PKW Islandia
Wojenne losy Prymasa Tysiąclecia
Psy (w) WOT
Wystawa plenerowa o powstaniach śląskich
Umowa na Mieczniki podpisana
Medalowy dzień Polaków!
Szczyt NATO w Brukseli – punkt zwrotny dla Sojuszu
Gotowi do przepraw i pomocy powodzianom
Dwa zwycięstwa zapaśnika
Sikorski–Majski, czyli układ, który uratował Sybiraków
Zaalarmować świat, poświęcając siebie
Poligon na miarę XXI wieku
Nagroda nie tylko od dowódcy
Żeglarki wciąż liderkami, szóste miejsce pływaka
Pamięci kobiet z powstania warszawskiego
Cel: namierzyć okręt podwodny
Lider po amerykańsku
Polskie F-16 gotowe na Islandię
Wyścig zbrojeń nie ustaje
Course on Diplomacy
Mamy złoto! Rewelacyjny bieg sztafety mieszanej
Ruszyli do walki o naszą przyszłość
Co ze sprawdzianem z WF?
Pół roku pod egidą ONZ
Żołnierze bez testów z WF-u
NATO Andersa
GROM, czyli gotowi ratować życie

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO