moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Polska wiktoria pod Kałuszynem

To była jedna z najcięższych i najkrwawszych bitew wojny obronnej 1939 roku. W nocy z 11 na 12 września oddziały 1 Dywizji Piechoty Legionów dowodzone przez gen. Wincentego Kowalskiego zdobyły Kałuszyn opanowany wcześniej przez wojska III Rzeszy. Następnie wyrwały się z niemieckiego okrążenia. Dzięki zwycięstwu dywizja mogła kontynuować walkę.

Jubileusz dwudziestopięciolecia 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie i piętnastolecia 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich we Lwowie. Defilada przed prezydentem RP Ignacym Mościckim (na trybunie z prawej). Fot. NAC

„Wpadliśmy w pierwsze opłotki Kałuszyna – było tu więcej Niemców, uciekali jak króliki przez płoty w ogrody i sady. […] Przed nami uciekała duża gromada Niemców – z kilkudziesięciu. Usiłował ich zatrzymać niemiecki oficer – krzyczał coś. Kilku Niemców odwróciło się i zaczęło do nas strzelać” – tak por. Andrzej Żyliński, dowódca szwadronu ułanów z 1 Dywizji Piechoty Legionów, opisywał szarżę na Kałuszyn w nocy z 11 na 12 września 1939 roku.


Podczas wojny obronnej 1 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. Wincentego Kowalskiego walczyła w składzie Grupy Operacyjnej „Wyszków”. Jednostka rozpoczęła swój szlak bojowy w rejonie Narwi i Wyszkowa. Uczestniczyła potem w starciach o Pułtusk i Gnojno. Następnie została wycofana na linię Bugu i toczyła bój o Wyszków. 11 września gen. Kowalski otrzymał rozkaz odwrotu znad dolnego Bugu na południowy wschód.


Na drodze 1 Dywizji znalazł się Kałuszyn, miasteczko położone niedaleko Mińska Mazowieckiego, około 50 km na wschód od Warszawy. Niestety, jak ustaliły polskie patrole, miejscowość została zajęta przez oddziały niemieckie. – Były to nacierające z północy jednostki 44 Pułku Piechoty 11 Dywizji Piechoty oraz oddziały Dywizji Pancernej „Kempf” – mówi Jarosław Jagodziński, historyk, badacz dziejów II wojny światowej.


Wrogie jednostki odcięły drogę odwrotu polskim oddziałom – 1 Dywizja znalazła się w okrążeniu. Gen. Kowalski postanowił przebić się nocą przez niemiecki kordon w rejonie Kałuszyna. Walki rozpoczęły się od nocnej szarży 4 szwadronu 11 Pułku Ułanów pod dowództwem por. Żylińskiego. Była ona sygnałem do ataku piechoty.


Za ułanami ruszył 6 Pułk Piechoty Legionów. Jednak żołnierze, wobec silnego oporu przeciwnika, nie dali rady przebić się przez niemiecką obronę. „W tym samym czasie III batalion 6 Pułku Piechoty pod dowództwem ppłk. Jana Kasztelowicza atakował górujące nad okolicą wzgórze 194,8” – opisuje historyk. O świcie 12 września wzgórze zdobyto, co umożliwiło rozpoczęcie generalnego szturmu na Kałuszyn. „Cicho szliśmy w stronę miasteczka. Na przedmieściach dostaliśmy rozkaz: przygotować granaty i bagnet na broń. Chwilę później zaczął się tam sądny dzień – gwałt, jęk, strzelanina. Jak weszliśmy na rynek, to strach było patrzeć na zwały niemieckich trupów” – relacjonował uczestnik walk szer. Ludwik Skrebutenas w audycji Polskiego Radia z 1970 roku.

Jubileusz dwudziestopięciolecia 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie i piętnastolecia 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich we Lwowie. Uroczystości na placu Łukiskim, sierpień 1939 r.

Po całonocnych zaciętych zmaganiach miasto znalazło się w rękach Polaków. – 1 Dywizja jednak nadal była w okrążeniu i dopiero w nocy z 12 na 13 września po kolejnych walkach przerwała otaczający ją pierścień wojsk niemieckich – podkreśla Jagodziński. W walkach 6 Pułk Piechoty stracił jedną trzecią swojego stanu, czyli około 600 żołnierzy. Po niemieckiej stronie poległo prawie tysiąc żołnierzy, a niemiecki 44 Pułk Piechoty został prawie całkowicie rozbity.


Bitwa pod Kałuszynem była jedną z niewielu zwycięskich batalii wojny obronnej. Dzięki wydostaniu się z okrążenia 1 Dywizja mogła kontynuować walkę. Jej żołnierze bili się jeszcze pod Seroczynem, Oleśnicą i Krasnobrodem. Resztki formacji zostały rozbite 23 września w okolicach Tomaszowa Lubelskiego. – Bohaterska postawa tej jednostki podczas kampanii 1939 roku wzbudziła szacunek Niemców, którzy określali ją mianem „Żelaznej Dywizji” – mówi historyk.


Polegli w bitwie polscy żołnierze spoczywają na cmentarzu wojennym w Kałuszynie. W 1986 roku zostały tam pochowane także prochy zmarłego w USA gen. Kowalskiego. Walki z 1939 roku upamiętnia pomnik Złotego Ułana, który ufundował w 75. rocznicę bitwy Jan Żyliński, syn por. Żylińskiego.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: NAC

dodaj komentarz

komentarze


„Koalicja 26.2”, czyli chętni i wiarygodni
Pociski Patriot: nie tylko serwis w Polsce, lecz także koprodukcja?
Koszykarze Czarnej Dywizji najlepsi w Wojsku Polskim
Samotna placówka
Na unijnym szczeblu o współpracy z USA na rzecz bezpieczeństwa
Coraz więcej Krabów w Bolesławcu
Sulechów z brygadą artylerii
Stałe miejsce Polski w ETAP
Jakie zmiany w ustawie o obronie?
Jak prowadzić Leoparda?
Okno dla gigantów
Nowe łodzie wielozadaniowe na Bałtyku
Sprawdzian bielskich desantowców
„Horyzont” przedłużony
Medycy bojowi na poligonie
Więcej Piorunów i Jelczy
Pokład okrętu… pod dachem
Co z wysługą po powrocie do wojska?
„Kurs generalski” dla podoficerów
Pancerny atak z wody
MON zmienia system gotowości obronnej
Kolejne MiG-i-29 polecą do Ukrainy
Tak rodzą się piloci myśliwców
Flanka pod strażą
Nigdy nie zostawiamy swoich
Szlify na moście
Cyberspecjaliści na poligonie
Promień nie do zniesienia
Flight into the Future
„Ślązak” czeka na modernizację
DiBaX ‘26 – eksperymenty dla rozwoju NATO
Manewry w Nowej Dębie i ochrona Jasionki
Nowy kompleks dla artylerzystów z Jarosławia
Złoto i brąz w sportach walki
Sokół na ratunek w górach
Road to Life
Wspólne przeżycia łączą, czyli weterani na warsztatach
Gorący lipiec PKW Łotwa
Gladius, czyli polski miecz
Ojcowie polskiej niepodległości
Srebro światowego czempionatu dla polskiej zapaśniczki
Listopad z „Huraganem”
ORP „Albatros” w akcji
Zatrzymać masywny krwotok
Rosyjskie drony pod lupą wojskowych śledczych i ekspertów. Jak wygląda ich praca?
Bombowiec na dnie Bałtyku
Ratunek pod ogniem
Wiceszef MON-u w Kijowie
Obrona kraju to obrona naszych bliskich i naszej wolności
Abordaż z polskim wsparciem
Kolejne sukcesy „armii mistrzów”
Generał z cienia
Budowa siedziby wojskowych medyków zakończy się wcześniej
Constans historii
Medalowy finisz strzelców
Vipery wracają do Czech
Sejm poparł Kartę Rodziny Mundurowej
MON proponuje zmiany przepisów ubiorczych
Stała obecność sił USA coraz bliżej
Pancerny poligon
AI za sterami Gripena
Prawie 200 mld zł na zbrojenia w projekcie budżetu
Nowe ubrania i obuwie dla żołnierzy
Współpraca przemysłowa z USA: usuwać bariery, razem produkować
Roboty zamiast saperów
Wicepremier i szef SG apelują o pomoc dla bohaterskich policjantów
„Agat. Siła i ogień”. Album już w sprzedaży
Wojna, której nie widać
Modelowy test na poligonie

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO