Ustawa o obronie ojczyzny wprowadza wiele nowych rozwiązań, dlatego MON uruchomiło cykl szkoleń kaskadowych w jednostkach, by wszyscy żołnierze mieli pełną wiedzę na temat zmienionych przepisów. Na naszych łamach regularnie publikujemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Udzielają ich eksperci z Ministerstwa Obrony Narodowej.

W jakiej wysokości gratyfikację urlopową otrzyma żołnierz zwalniany z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 października 2023 roku? 

Od 1 marca 2023 roku wzrosła wysokość najniższego uposażenia żołnierza zawodowego, natomiast wysokość gratyfikacji urlopowej wynosi 35% najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza obowiązującego w dniu 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym żołnierz nabył prawo do urlopu wypoczynkowego. Przedmiotową kwestię reguluje § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 maja 2023 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. poz. 1025). Zgodnie z zapisami rozporządzenia, w przypadku podwyższenia najniższego uposażenia zasadniczego w trakcie roku kalendarzowego, gratyfikację urlopową wypłaca się żołnierzom, uwzględniając to podwyższenie. Żołnierzom, którym wypłacono już gratyfikację urlopową za ten rok, wypłaca się z urzędu odpowiednie wyrównanie wypłaconej gratyfikacji.

Czy w przypadku byłych funkcjonariuszy, obecnych żołnierzy, wysługa zostanie naliczona na podstawie znowelizowanego artykułu 138 ustawy o obronie ojczyzny (obowiązującego od 29 września) czy na podstawie innego dokumentu? Jak będzie wyglądać sprawa świadczenia motywacyjnego i dodatkowego urlopu wypoczynkowego po doliczeniu lat z innej formacji i uzyskaniu łącznie np. 25 lat służby wojskowej?

Na mocy dodanego w artykule 138 ustępu 2 ustawy o obronie ojczyzny, z dniem 29 września 2023 r. każdy funkcjonariusz uprzednio zwolniony z danej służby, a następnie powołany do zawodowej służby wojskowej po dniu wejścia w życie tej ustawy, nabywa uprawnienie do zaliczenia okresów służby w danej formacji mundurowej do okresów służby wojskowej, od których uzależnione jest nabycie tego prawa lub wysokość należności pieniężnych określonych w tej ustawie. Cytowany przepis ustawy stanowi wystarczającą podstawę prawną tego zaliczenia i nie jest wymagany żaden dodatkowy dokument.

Powyższe oznacza, że funkcjonariuszom objętym dyspozycją normy art. 138 ust. 2 należy wydać nowe decyzje w przedmiocie dodatku za długoletnią służbę wojskową, uwzględniające ich wysługę na dzień 29 września 2023 r. Ponadto w przypadku, gdy zaliczony staż służby uprawnia danego funkcjonariusza do świadczenia motywacyjnego lub świadczenia za długoletnią służbę wojskową, należy wydać decyzję przyznającą przedmiotowe świadczenie od dnia 29 września 2023 r., oczywiście jeżeli dany żołnierz spełnia pozostałe przesłanki jego przyznania.

W tym miejscu należy podkreślić, że przepisy cytowanej na wstępie ustawy nie zawierają regulacji nadających przepisowi art. 138 ust. 2 moc wsteczną. Wobec powyższego żołnierze będący uprzednio funkcjonariuszami nabywają uprawnienie do zaliczenia okresów służby, a w konsekwencji do określonych należności finansowych, od dnia 29 września 2023 r., a nie od dnia ich powołania do zawodowej służby wojskowej, a tym samym nie mają roszczenia o ewentualne „wyrównanie”.

Odnosząc się natomiast do kwestii dodatkowego urlopu wypoczynkowego, należy wskazać, że dyspozycja normy art. 138 ust. 2 odnosi się jedynie do zaliczenia okresów służby w aspekcie należności pieniężnych. Wobec powyższego nie dostrzega się możliwości uwzględnienia na tej podstawie okresów służby funkcjonariuszy w danych służbach w przedmiotowej kwestii.

Czy według paragrafu 31 rozporządzenia w sprawie mianowania na stopnie wojskowe z 28 sierpnia 2023 r. zalicza się wszystkie okresy zawodowej służby wojskowej czy musi być zachowany okres co najmniej 2 lat łącznie?

Zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 28 sierpnia 2023 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe, na kolejny wyższy stopień wojskowy w korpusie oficerów może być mianowany oficer zawodowy, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 2 lat. Przywołany przepis należy interpretować w sposób następujący: żołnierz zawodowy, żeby mógł być mianowany na wyższy stopień oficerski, musi być w zawodowej służbie wojskowej co najmniej dwa lata w posiadanym stopniu wojskowym. Nie musi to być okres ciągły – może wystąpić sytuacja, kiedy np. po roku od mianowania żołnierz zawodowy odszedł ze służby i powrócił do niej po kilku latach, wówczas powinien jeszcze co najmniej rok być w służbie i dopiero wtedy będzie mógł być mianowany na wyższy stopień. Oznacza to więc, że przy mianowaniu uwzględnia się okres faktycznego pełnienia służby. Odnośnie liczenia wysługi lat w posiadanym stopniu wojskowym, od którego uzależnione jest mianowanie na kolejny stopień wojskowy, to należy mieć na względzie rodzaj pełnionej służby. Nie należy łączyć okresów pełnionych w różnych rodzajach służby wojskowej.

Czy żołnierzowi, powołanemu ponownie do zawodowej służby wojskowej w 2023 roku, a zwolnionemu w roku 2018, który posiada ocenę dobrą (4) z ostatniej opinii służbowej, przysługuje świadczenie motywacyjne po 25 latach służby? Jak rozumieć sformułowanie ostatnia opinia: czy chodzi o opinię z 2018 roku? A może żołnierzowi nie przysługuje świadczenie motywacyjne i nabędzie do niego prawo dopiero po opiniowaniu w 2023 r.

Cytowany w omawianym pytaniu przepis odnosi się do oceny w ostatniej opinii służbowej. Wobec braku dodatkowych regulacji należy go rozumieć jako ostatnią wystawioną żołnierzowi ocenę w opinii służbowej, bez względu na to, kiedy ta opinia została wystawiona. Jeżeli więc żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, a następnie ponownie do niej powołany, ale nie był jeszcze opiniowany, to jego ostatnią oceną w opinii służbowej będzie ostatnio wystawiona ocena przed zwolnieniem z tej służby. W konsekwencji, jeśli żołnierz posiada ocenę nie niższą niż dobra i spełnia pozostałe przesłanki, to z dniem powołania do zawodowej służby wojskowej nabywa prawo do omawianej należności.

Czy po zmianie ustawy o obronie ojczyzny oraz spełnieniu wymagań formalnych mogę zostać awansowany 11 listopada 2023 roku, jeżeli ostatni awans otrzymałem 11 listopada 2022 roku w ramach zajmowanego stanowiska służbowego w korpusie podoficerów młodszych?

Nowelizacja ustawy z 11 marca 2022 roku o obronie ojczyzny wprowadziła skrócone okresy mianowania dla podoficerów młodszych. Tym samym, aby awansować, żołnierz musi spełnić ustawowe przesłanki, a także od poprzedniego mianowania musi upłynąć 12 miesięcy. W rezultacie możliwe jest kolejne mianowanie 11 listopada 2023 roku.

Czy do stażu służby, w tym do nagrody jubileuszowej można zaliczyć okres pracy na gospodarstwie rolnym u rodziców?

Zaliczanie do wysługi lat w stopniu wojskowym okresów pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub ze współmałżonkiem (na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20.07.1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy) było możliwe dla żołnierzy do 30.06.2004 r. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów żołnierzowi zawodowemu takie uprawnienie nie przysługuje.

Czy żołnierzowi, który pełnił służbę w innej formacji mundurowej, mogą być doliczane dodatkowe procenty do emerytury za służbę w tej formacji?

Zgodnie z art. 15 ust. 3a ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, emerytura wojskowa podlega podwyższeniu za okresy służby w innych formacjach mundurowych na zasadach przewidzianych w ustawie z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.