Jakie są kompetencje przywódcze podporuczników i na ile kształcenie w tym zakresie jest efektywne? Na takie m.in. pytania miał odpowiedzieć eksperyment przeprowadzony przez zespół oficerów z bydgoskiego Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych. Wzięło w nim udział 21 podporuczników – tegorocznych absolwentów.

Eksperyment z udziałem podporuczników został przeprowadzony w Centrum Szkolenia Sił Powietrznych w Koszalinie. Był jednym z elementów projektu, prowadzonego obecnie w Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych, dotyczącego rozwijania kompetencji przywódczych żołnierzy oraz przygotowania przyszłych dowódców – liderów, potrafiących sprostać wymogom współczesnego pola walki.

– Aby osiągnąć satysfakcjonujący i pożądany efekt w tym zakresie, konieczne jest opracowanie i wdrożenie rozwiązań systemowych. Dlatego powstał projekt realizowany w naszym Centrum, który finalnie pozwoli opracować koncepcję dotyczącą „Rozwijania kompetencji przywódczych żołnierzy Sił Zbrojnych RP” – przyznaje płk Jacek Duziak, szef Oddziału Eksperymentowania CDiS SZ. Oficer dodaje, że eksperyment to również efekt realizacji priorytetów szefa Sztabu Generalnego WP, dotyczących kształcenia dowódców potrafiących zarządzać swoim czasem, chcących się uczyć i doskonalić, kształconych w duchu przywództwa.

W tym ostatnim aspekcie polska armia nie jest wyjątkiem. – Za granicą także dostrzeżono, że przywództwo staje się jednym z czynników służących zapewnieniu bezpieczeństwa lub uzyskaniu przewagi podczas konfliktu. Nasze Centrum, jako reprezentant Polski, uczestniczy w Międzynarodowej Kampanii Rozwoju Zdolności. Na tym forum rozpoczęto w czerwcu tego roku prace nad projektem Future Leadership (przygotowanie przyszłych przywódców), w którym bierzemy aktywny udział – dodaje płk Waldemar Torbicki, szef Oddziału Rozwoju Koncepcji CDiS SZ.

Oficerski standard

Jedną z części projektu stał się także eksperyment przeprowadzony przez przedstawicieli bydgoskiego Centrum. – Miał on nam pokazać, na ile młodzi oficerowie, tuż po zakończeniu studiów czy szkolenia, są gotowi do pełnienia roli dowódcy-lidera. Chcieliśmy zweryfikować ich cechy przywódcze, ale też niektóre elementy kształcenia i szkolenia – mówi płk Duziak.

Założeniem eksperymentu było porównanie trzech form szkolenia kandydatów na oficerów. Chodziło o absolwentów studiów pięcioletnich w akademii wojskowej, podoficerów, którzy ukończyli 6-miesięczne studium oficerskie, oraz osób cywilnych, które przez rok kształciły się na potrzeby korpusu oficerskiego WOT. – Choć te formy są różne i przeznaczone dla różnych osób, to standard kształcenia dla przyszłych oficerów musi być taki sam – podkreśla ppłk Zdzisław Darosz z Oddziału Eksperymentowania.

Uczestnicy eksperymentu zostali wyłonieni przy pomocy specjalistycznego pakietu do analizy danych statystycznych. Nie liczyły się ani oceny uzyskane w trakcie nauki w uczelni, ani opinie służbowe czy sprawność fizyczna. – Warunkiem dla nas koniecznym było to, by w eksperymencie wzięli udział wyłącznie tegoroczni absolwenci. Chcieliśmy bowiem zobaczyć, jaki wpływ na ich umiejętności i bycie przywódcą ma uczelnia, a nie już wieloletnia służba w danej jednostce – tłumaczy ppłk Darosz.

Ostatecznie do udziału w eksperymencie została wytypowana grupa 21 osób – po siedmiu podporuczników z każdej formy szkolenia. Wszyscy stawili się w koszalińskim Centrum Szkolenia Sił Powietrznych. Na początek przedstawiciele Wojskowej Pracowni Psychologicznej przeprowadzili badania profili osobowych uczestników pod kątem ich predyspozycji przywódczych. Potem przyszedł czas na sprawdzenie wiedzy. – Eksperyment nazwaliśmy umownie „4x7”. A to dlatego, że mieliśmy po siedmiu absolwentów z każdej formy kształcenia i każdego z nich sprawdzaliśmy z wiedzy w siedmiu przedmiotach – mówi ppłk Darosz. By mieć możliwość porównania i obiektywnego zweryfikowania wiedzy oraz umiejętności młodych oficerów, organizatorzy wybrali te przedmioty, których zakres materiału był wspólny dla trzech grup szkoleniowych. Były to: taktyka, szkolenie strzeleckie, regulaminy, terenoznawstwo, szkolenie inżynieryjno-saperskie, z obrony przeciwlotniczej oraz ochrony przed bronią masowego rażenia. Z takich zagadnień składał się test teoretyczny, który musieli rozwiązać młodzi oficerowie. Tego samego dnia uczestnicy losowali też przedmiot, z którego nazajutrz mieli poprowadzić zajęcia z żołnierzami. Na przygotowanie zajęć mieli jedynie popołudnie, a do dyspozycji otrzymali instruktorów oraz dostęp do fachowej literatury i komputera.

Czas na praktykę

Kolejnego dnia uczestnicy przystąpili do praktycznej strony eksperymentu. Każdy z nich stanął na czele kilkunastoosobowego plutonu żołnierzy służby przygotowawczej z koszalińskiego centrum szkolenia. Zadaniem każdego z podporuczników było poprowadzenie zajęć na dany temat. By jednak nie było tak łatwo, organizatorzy celowo wprowadzili do scenariuszy zajęć różnego rodzaju utrudnienia. – Jeden z oficerów miał przeprowadzić zajęcia z taktyki, które wymagały wykorzystania m.in. taśmy saperskiej, stopera, sznura itp. Celowo go w to nie wyposażyliśmy. Co więcej dowodzeni przez niego żołnierze mieli krótki staż służby, co dodatkowo komplikowało realizację zadania. Siłą rzeczy przeprowadzenie takich zajęć nie było łatwe i wymagało inicjatywy oraz kreatywności prowadzącego – mówi ppłk Darosz. Oficer dodaje jednak, że prawdziwy przywódca powinien umieć się odnaleźć także w takich niełatwych sytuacjach. – W byciu liderem ważna jest umiejętność efektywnego działania oraz podejmowania właściwych decyzji w warunkach stresu i pod presją czasu. Chcieliśmy zweryfikować zdolności młodych oficerów do dowodzenia plutonem, zobaczyć, czy i jak odnajdą się w takich warunkach, czy potrafią być prawdziwymi przywódcami – mówi ppłk Darosz.

Jak wypadli uczestnicy? Organizatorzy przyznają, że każdy z podporuczników czuł się przygotowany do roli dowódcy plutonu, w której wystąpił podczas eksperymentu. – Nowością dla nich było jedynie działanie w określonym scenariuszu, czasie i miejscu. I w tym kontekście niektóre rzeczy były dla uczestników zaskoczeniem – przyznaje ppłk Darosz.

Na szczegółowe wnioski z eksperymentu trzeba jednak poczekać. Organizatorzy analizują teraz zebrane dane, by potem przedstawić je szefowi Sztabu Generalnego WP. Na ich podstawie zostaną też przygotowane rekomendacje dotyczące doskonalenia form i treści kształcenia kandydatów na oficerów pod kątem przygotowania ich do pełnienia roli dowódcy-lidera.