„Modernizacja marynarki wojennej jest wymogiem teraźniejszości. Oczekuję, że niebawem zapadną decyzje dotyczące wzmocnienia jej potencjału. Jako zwierzchnik sił zbrojnych będę efektywnie wspierał ich realizację” – napisał prezydent Andrzej Duda w liście do uczestników uroczystości z okazji 100-lecia polskich sił morskich. Główne obchody trwają od wczoraj w Gdyni.

Dziś rano na wszystkich okrętach marynarki wojennej została podniesiona wielka gala banderowa. Z pokładu historycznego niszczyciela ORP „Błyskawica” rozbrzmiał salut świąteczny złożony z 21 armatnich wystrzałów. Zgodnie z wojskowym ceremoniałem taki salut oddaje się tylko podczas wyjątkowych wydarzeń. – Jedynie na cześć prezydenta Polski, przywódców obcych państw oraz w trakcie najważniejszych świąt państwowych i wojskowych – wyjaśnia kmdr ppor. Radosław Pioch, rzecznik 3 Flotylli Okrętów w Gdyni. O 9.00 rano swoje pokłady dla zwiedzających otworzyły też zacumowane przy Skwerze Kościuszki okręty: rakietowy ORP „Grom”, podwodny ORP „Sęp” oraz niszczyciel min ORP „Kormoran”, który świętuje właśnie pierwszą rocznicę wejścia do służby. Można je było zwiedzać do 15.00. Jutro zapraszają wszystkich zainteresowanych w takich samych godzinach. Między 10.00 a 17.00 będzie też można w czwartek wejść na pokład „Błyskawicy”.

Tymczasem dziś w samo południe pod pomnikiem Polski Morskiej rozpoczęły się główne obchody jubileuszu. „Budowa marynarki wojennej, a także infrastruktury związanej z morzem i jego obroną była jednym z największych i najbardziej spektakularnych przedsięwzięć odrodzonej Rzeczypospolitej” – podkreślił prezydent w liście adresowanym do uczestników uroczystości. „Z osiągnięć marynarki i jej wierności zasadzie ciągłości, cierpliwości i tradycji możemy być dumni” – pisał Andrzej Duda. Nawiązał też do współczesności i kryzysu, w jakim od lat są pogrążone rodzime siły morskie. „Oczekuję, że niebawem zapadną decyzje dotyczące wzmocnienia jej (marynarki – przyp. red.) potencjału. Jako zwierzchnik sił zbrojnych będę efektywnie wspierał ich realizację. Wierzę, że podstawowym kryterium wyboru kierunków rozwoju sił morskich będzie ich przydatność z punktu widzenia zapewnienia Polsce bezpieczeństwa na morzu” – zaznaczył.

List do marynarzy skierował też minister obrony Mariusz Błaszczak. Pismo odczytał dowódca generalny gen. broni Jarosław Mika. „W 1918 roku spełniły się nasze narodowe ambicje i nadzieje związane nie tylko z suwerennością Polski, ale i otwarciem na świat. Morze stało się dla nas przedmiotem dumy i troski, ponieważ dostęp do niego dawał szanse i perspektywy rozwoju przesądzające o racji stanu” – przypomniał szef MON-u. Przywołał także postaci twórców marynarki, admirałów Kazimierza Porębskiego, Józefa Unruga, Włodzimierza Steyera i Jerzego Świrskiego. „To okazja do oddania honorów byłym i obecnym marynarzom, którzy dowiedli, że są mistrzami w swoim zawodzie, a jednocześnie ludźmi, na których można polegać” – podkreślał minister Błaszczak.

Po uroczystościach przed pomnikiem goście przeszli do pobliskiego Muzeum Marynarki Wojennej, gdzie po miesiącach przygotowań została otwarta nowa ekspozycja pod hasłem „Mamy rozkaz Cię utrzymać” (dziś można ją bezpłatnie zwiedzać od 17.00 do 20.00, jutro zaś od 10.00 do 17.00). Obchody zakończy gala w gdyńskim Teatrze Muzycznym.

Uroczystości z okazji setnej rocznicy utworzenia marynarki wojennej rozpoczęły się już wczoraj. W Gdyni przy pomniku Polski Morskiej odbył się apel pamięci, po czym kompania i orkiestra reprezentacyjna, a także pododdziały marynarki ruszyły do defilady. Na Zatokę Gdańską wyszedł szkolny ORP „Wodnik” w asyście niszczyciela min ORP „Kormoran”. Z pokładu pierwszego z nich została wrzucona do wody wiązanka kwiatów. W ten sposób marynarze oddali hołd kolegom, którzy na skutek wojen i katastrof nie wrócili do domu. Z kolei na budynku przy Skwerze Kościuszki, gdzie przez lata mieściło się Dowództwo Marynarki Wojennej, została odsłonięta tablica upamiętniająca setną rocznicę powołania polskich sił morskich. Dokonali tego inspektor marynarki wojennej wiceadmirał Jarosław Ziemiański, dowódca Centrum Operacji Morskich – Dowództwa Komponentu Morskiego wiceadmirał Krzysztof Jaworski oraz dawny szef szkolenia marynarki i dowódca Garnizonu Gdynia – wiceadmirał w stanie spoczynku Maciej Węglewski.

Na uroczystej zbiórce zgromadzili się też marynarze 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. Nowy dowódca kmdr Piotr Nieć podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do budowy i funkcjonowania marynarki wojennej zarówno w przeszłości, jak i obecnie. Podczas uroczystości Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski został odznaczony pośmiertnie kmdr por. Tadeusz Rutkowski, uczestnik II wojny światowej, dowódca tworzącej się Bazy Marynarki Wojennej w Świnoujściu, w czasach stalinowskich zwolniony ze służby i represjonowany jak wielu podobnych mu przedwojennych oficerów. Nadane przez prezydenta odznaczenie odebrali synowie Rutkowskiego – Grzegorz i Tomasz.

Wydarzenia związane ze stuleciem marynarki organizowane są już od początku roku. Latem z tej okazji w Świnoujściu oraz Gdyni odbyły się parady morskie. W pierwszym z miast zostały zaprezentowane okręty służące w 8 Flotylli Obrony Wybrzeża, w drugim – obok okrętów polskich – paradowały też jednostki z zagranicy, m.in. amerykański okręt desantowy USS „Oak Hill”, chińska fregata FFG „Binzhou” czy niemiecka korweta F261 „Magdeburg”.

Marynarka Wojenna RP została powołana do życia rozkazem marszałka Józefa Piłsudskiego. Stało się to 28 listopada 1918 roku. Odradzająca się Rzeczpospolita nie miała jeszcze wówczas dostępu do morza. Przez pierwsze lata siły marynarki składały się z dwóch flotyll rzecznych, które wniosły spory wkład w zwycięską wojnę przeciwko bolszewikom. Na mocy traktatu wersalskiego Polska otrzymała 140-kilometrowy odcinek wybrzeża z niewielkim portem w Pucku. Wkrótce rozpoczęła budowę marynarki oraz lotnictwa morskiego z prawdziwego zdarzenia.

Dziś polska marynarka dysponuje kilkudziesięcioma okrętami stacjonującymi w Gdyni oraz Świnoujściu. Wśród nich są dwie fregaty, trzy okręty podwodne, trzy rakietowe, a także dość pokaźne siły przeciwminowe. Marynarka to również jednostki brzegowe, w tym nowoczesna Morska Jednostka Rakietowa. Polscy marynarze regularnie biorą udział w międzynarodowych ćwiczeniach oraz misjach. Dowodzili między innymi stałym natowskim zespołem przeciwminowym. Brali też udział w operacjach przeciwko Irakowi i Afganistanowi.