W drugim dniu podróży po miejscach wpisanych w historię czynów 1 Polskiej Dywizji Pancernej (1 PDPanc) w Holandii żołnierze Czarnej Dywizji pod przewodnictwem jej dowódcy generała dywizji Jarosława Miki oddali cześć swoim poprzednikom z legendarnej dywizji generała Maczka, która tak znacząco zapisała się w najnowszą historię Niderlandów.
Niedzielny poranek 30 października rozpoczął się od mszy świętej dedykowanej Ojczyźnie i poległym polskim żołnierzom, która tradycyjnie odbyła się w kościele Saint Laurentiuskerk, w dzielnicy Ginneken (Breda). W eucharystii uczestniczyli wierni z Bredy i okolic, weterani 1 PDPanc przybyli z Polski, Belgii i Holandii, delegacja Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z ministrem Janem Józefem Kasprzykiem na czele, ambasador RP w Królestwie Niderlandów dr Jan Borkowski, sympatycy 1 PDPanc z lokalnych stowarzyszeń i fundacji. Mszy świętej przewodniczył ksiądz prowincjał Edmund Druz wraz z honorowym kapelanem Federacji Organizacji Polskich pancerniaków księdzem Sławomirem Klimem SChr.
Z kościoła uczestnicy mszy przemaszerowali na cmentarz Ginneken, na którym znajdują się kwatery polskich żołnierzy poległych w 1944 roku w walkach o tę część miasta. Trasa przemarszu była taka sama, jaką wielokrotnie pokonywali polscy żołnierze w okresie stacjonowania w Bredzie na przełomie 1944 i 1945 roku. Opiekun tej małej polskiej nekropolii Edward Cuber, syn maczkowca, przeprowadził wzruszającą uroczystość z udziałem holenderskich dzieci z okolicznych szkół.
Ostatnim akordem wieńczącym dwudniowe uroczystości rocznicowe było spotkanie na Polskim Cmentarzu Honorowym w Ettensebaan. Spoczywa na nim 162 polskich żołnierzy, w większości to żołnierze 1 PDPanc. Pozostali to lotnicy Polskich Sił Powietrznych, żołnierze 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej oraz polscy jeńcy. Od 23 grudnia 1994 roku wśród poległych żołnierzy spoczywa również dowódca 1 PDPanc generał broni Stanisław Maczek.
W swoim wystąpieniu minister Kasprzyk powiedział między innymi: – Żołnierze generała Stanisława Maczka, których też gościmy wśród nas, byli elitą Polskich Sił Zbrojnych na zachodzie, profesjonalną i gotową do najwyższych poświęceń. Ich wartość potwierdził szlak bojowy 1 PDPanc. I dzisiaj przy mogiłach ich kolegów chcemy się Panom jak najniżej i najgłębiej pokłonić. Dziękując za dar wolności przyniesiony Europie, a po latach również naszemu krajowi. To z Waszego czynu zbrojnego brały siłę następne pokolenia, które przywróciły wreszcie Polsce niepodległość.
W trakcie ceremonii odczytano także listy od przedstawicieli najwyższych władz państwowych i wojskowych Rzeczpospolitej Polskiej, między innymi wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, profesora Piotra Glińskiego i dowódcy generalnego rodzajów sił zbrojnych generała broni doktora Mirosława Różańskiego.
W obecności weteranów 1 PDPanc przybyłych z kraju: Mariana Słowińskiego, Stanisława Butowskiego, Edmunda Semrau, Alojzego Jedamskiego, Janusza Gołuchowskiego, przedstawicieli władz państwowych Rzeczpospolitej Polskiej, władz Bredy na czele z jej burmistrzem Paulem Depla oddano hołd poległym, przeprowadzono Apel Pamięci i oddano salwę honorową.
Ceremonia jak co roku została zorganizowana przez członków Stowarzyszenia 1 PDPanc Niderlandy ze Stasem Szamrowiczem i Bolkiem Krzeszewskim na czele.
Uroczystość zakończyło spotkanie wielu generacji Polaków i Holendrów. Jednym z punktów spotkania była promocja nowo wydanej książki „Polski kod pamięci w Bredzie i Oosterhout”, która jest swoistym przewodnikiem po polskich miejscach pamięci w Brabancji. Wydawnictwo to jest żywym dowodem, że czas nie zaciera pamięci po polskim czynie zbrojnym w Holandii.
Tekst: por. Krzysztof Gonera, WAK
autor zdjęć: por. Krzysztof Gonera
komentarze