Ewakuowali rannych za pomocą śmigłowca, decydowali o kolejności udzielania pomocy oraz udzielali pomocy żołnierzom z urazami klatki piersiowej i kończyn. Zdobytą na uczelni wiedzę musieli stosować w realistycznych warunkach i pod dużą presją. Tak przebiegało szkolenie poligonowe „Military Doctor 2020”, w którym wzięli udział podchorążowie z wojskowych studiów medycznych WCKM w Łodzi.

Na poligonie w Jeżewie instruktorzy z Wojskowego Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi przeprowadzili kolejną edycję „Military Doctor”. W cyklicznie prowadzonym szkoleniu wzięli udział podchorążowie piątego roku studiów medycznych. Pod okiem polskich i amerykańskich instruktorów przyswajali praktyczne umiejętności z zakresu medycyny pola walki. – Studenci zapoznają się z pracą na wszystkich poziomach ewakuacji medycznej, od pola walki po placówki medyczne poziomu pierwszego i drugiego. Ćwiczymy także wydłużoną opiekę medycznej nad poszkodowanymi, zarządzanie ewakuacją oraz obronę przed bronią masowego rażenia – mówi kpt. Anita Podlasin, dowódca szkolenia poligonowego „Military Doctor 2020”.

To pierwsze duże ćwiczenie, w którym uczestniczyli podchorążowie. – Ma ono poszerzyć ich świadomość w zakresie zadań realizowanych przez personel medyczny. Dla przykładu, jako lekarze najprawdopodobniej nigdy nie trafią na pierwszą linię, ale chcemy ich zapoznać z postępowaniem ratowników udzielających tam pomocy – dodaje kpt. Podlasin.

W czasie szkolenia poligonowego duży nacisk położono na realizm, który nie ograniczał się wyłącznie do wiernego odwzorowania obrażeń. Studenci na bieżąco otrzymywali informacje o stanie pacjenta i musieli podejmować decyzję o zastosowaniu właściwego leczenia. – Pracujemy w pięcioosobowych zespołach, w których każdy ma przydzieloną rolę. Jest między innymi lider zespołu, głowa, prawa ręka, lewa ręka oraz rekorder – tłumaczy sierż. pchor. Marta Wysocka. – Najważniejszą rzeczą jest dobra komunikacja. Stan pacjenta zmienia się bardzo dynamicznie, dlatego musimy działać sprawnie i zdecydowanie – podkreśla pchor. Wysocka.

Po raz pierwszy w „Military Doctor” wzięli udział także instruktorzy z 421 Batalionu Medycznego Armii Amerykańskiej. Wspólnie z wykładowcami i instruktorami WCKM w Łodzi dzielili się oni wiedzą oraz doświadczeniem, które niejednokrotnie zdobywali podczas misji bojowych w Afganistanie i Iraku. – Dla studentów to jedno z pierwszych takich doświadczeń, dlatego z uwagą słuchają naszych instrukcji. Ich praktyczne umiejętności rosną z minuty na minutę, co sprawia nam olbrzymią satysfakcję. To także cenne doświadczenie dla nas, ponieważ z kadrą WCKM wymieniamy się wiedzą z wykonywania różnych procedur i czynności medycznych – mówi kpt. Collin Bagy, chirurg wojskowy z 421 Batalionu Medycznego. Według niego, podobny poziom reprezentowany przez sojuszników ma pozytywny wpływ na przebieg szkolenia. – Bardzo się cieszymy, że tutaj jesteśmy i mamy nadzieję, że będziemy mogli rozwijać tę współpracę w przyszłości. Prawdę mówiąc już szukamy sposobów na jej kontynuację – zaznacza kpt. Bagy.

W „Military Doctor 2020” wzięli udział także żołnierze z 25 Brygady Kawalerii Powietrznej, którzy odpowiadali za część taktyczną szkolenia, pozorację oraz ewakuację z wykorzystaniem śmigłowców Mi-17 i W-3 Sokół. W przeprowadzeniu zajęć pomagali również żołnierze z 17 Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej, którzy na potrzeby studentów wydzielili transporter kołowy Rosomak w wersji Medevac.

Najtrudniejsze decyzje

Scenariusz „Military Doctor 2020” zakładał, że doszło do eksplozji improwizowanego urządzenia wybuchowego (IED), w wyniku czego ranna została załoga pojazdu. W czasie udzielania pomocy poszkodowanym przez zespół QRF (Quick Reaction Force – siły szybkiego reagowania), doszło do ostrzału, w czasie którego poszkodowani zostali kolejni żołnierze.

– Mamy wielu rannych i niewiele osób mogących udzielić pomocy. Jest to zdarzenie bardzo obciążające, zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym. To właśnie w takich trudnych warunkach chcemy zweryfikować wiedzę naszych podchorążych – wyjaśnia sierż. Cezary Dryński, instruktor z WCKM. Dodaje, że na samym polu walki żołnierze muszą skupić się na podstawowych czynnościach ratujących życie zgodnych z procedurami TC3 (Tactical Combat Casualty Care – taktyczno-bojowa opieka na polu walki), czyli tamowania krwotoków z kończyn, zabezpieczenia urazów klatki piersiowej oraz zabezpieczenia drożności dróg oddechowych. – Podchorążowie przeszli wcześniej kurs ratownika pola walki CLS, więc mają wiedzę na temat tych procedur. Teraz ją sprawdzamy i poprawiamy ewentualne błędy – podkreśla sierż. Dryński.

Po udzieleniu pierwszej pomocy, ranni są ewakuowani drogą lądową lub powietrzną do placówki medycznej poziomu pierwszego. W tym miejscu zespół lekarzy oraz ratowników stabilizuje funkcje życiowe pacjentów. W przypadku zdarzeń masowych, czyli takich w których liczba rannych przekracza możliwości danej placówki, to tutaj podejmowane są także decyzje, którym żołnierzom należy pomóc w pierwszej kolejności.

– Chcemy pokazać przyszłym lekarzom wojskowym z jakimi wyzwaniami będą musieli się tutaj zmierzyć. Przede wszystkim, najpierw należy dokonać ponownego triagu, przyjąć pacjenta i podjąć bardzo szybką decyzję, czy ma trafić na salę opatrunkową czy może oczekiwać na pomoc w sali segregacji. W realnych warunkach bojowych segregacją pacjentów, czyli triagem, zajmuje się najbardziej doświadczony lekarz lub ratownik na danym etapie ewakuacji medycznej – podkreśla kpt. dr Dorota Łęgocka-Bartczak. – Następnie, już na sali opatrunkowej, uczymy podchorążych, jakie procedury powinniśmy wykonać w pierwszej kolejności i na co należy zwrócić uwagę oraz jak zająć się nawet najtrudniejszymi przypadkami medycznymi. Stabilizują oni pacjenta, wykonując przy tym nawet drobne zabiegi chirurgiczne, oraz przygotowują go do dalszej ewakuacji – mówi kpt. Łagocka Bartczak.

Placówka medyczna poziomu pierwszego może przyjąć do 80 pacjentów w ciągu doby i w razie potrzeby w tym czasie dwukrotnie zmienić swoją lokalizację.

Włączamy myślenie

W przypadku poważnych obrażeń ratownicy udzielający pomocy na polu walki mogą zdecydować o ewakuacji pacjenta prosto do placówki medycznej poziomu drugiego. Zwykle transport ten przeprowadzany jest za pomocą śmigłowca. – W placówce medycznej poziomu drugiego możemy prowadzić intensywną terapię oraz wykonywać bardziej zaawansowane zabiegi chirurgiczne. Dysponujemy rentgenem i aparatem USG. Oprócz tego możemy podać świeżą krew pełną, która jest najlepszym lekiem dla pacjenta – podkreśla mjr lek. Wojciech Stańczak, lekarz specjalista chorób wewnętrznych oraz kierownik cyklu medycyny ratunkowej i katastrof WCKM. Według mjr. Stańczaka największą wartością prowadzonego szkolenia jest przełożenie dotychczas zdobytej wiedzy na pracę w zespole. – Przekazywanie i potwierdzanie informacji oraz kolektywne stawianie diagnoz jest największym wyzwaniem dla podchorążych. Zarazem dzięki przydzieleniu ról w zespole i wykonywaniu kilku czynności w tym samym czasie, zwiększają się szanse na przeżycie rannego. Jeżeli studenci zdecydują się na pracę w zespołach urazowych, będą mogli zastosować zdobytą tu wiedzę i sprawniej przejść przez proces tworzenia zespołu – mówi mjr Stańczak.

W przypadku braku możliwości ewakuacji rannych, podchorążowie muszą być gotowi do zapewniania im opieki w warunkach polowych. W czasie „Military Doctor 2020” proces ten był ćwiczony w ramach zajęć z przedłużonej opieki nad poszkodowanym. Realizowane scenariusze zakładały trwającą do 72 godzin przedszpitalną opiekę medyczną.

– Każdy scenariusz ma inną historię, która zawiera w sobie jak najwięcej elementów związanych z medycyną pola walki. Nasi studenci otrzymują mnóstwo informacji, które zależą od zastosowanych przez nich terapii. Chcę przy tym podkreślić, że skupiamy się nie tylko na ratownictwie, ale rozmawiamy także o tym, jakie procesy zachodzą w organizmie poszkodowanego – tłumaczy mjr lek. Grzegorz Lewandowski z wydziału dydaktycznego WCKM. Takie prowadzenie zajęć umożliwia przeniesienie umiejętności ze szpitala w każde miejsce na polu walki, niezależnie od tego czy jest to zburzona kamienica, czy polana w lesie. – Jednym słowem włączamy myślenie – mówi mjr Lewandowski.

Zajęcia z przedłużonej opieki medycznej przeprowadzane były w dwóch pomieszczeniach odwzorowujących różne warunki na polu walki. W jednym z nich podchorążowie musieli wykonywać wszystkie czynności w pełnym zaciemnieniu. – W czasie zajęć korzystamy z symulatorów wysokiej wierności, które oprócz oceny oddechu, tętna, saturacji, zapisu EKG, umożliwiają również ocenę innych parametrów z zakresu fizjologii i patofizjologii. W zależności od scenariusza używamy takich fantomów, które najlepiej oddają realizm na danym etapie ewakuacji medycznej, od symulacji krwotoków do reakcji na podawane leki, dzięki zastosowaniu w nich specjalistycznego oprogramowania. W połączeniu z pozostałymi elementami szkolenia daje to wierne odwzorowanie współczesnego pola walki oraz stanu klinicznego poszkodowanych – podsumowuje mjr Lewandowski.

Szkolenie poligonowe „Military Doctor” jest jednym z najważniejszych przedsięwzięć dydaktycznych Wojskowego Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi i zgodnie z planem będzie kontynuowane w przyszłości.