Po lekturze dzisiejszego artykułu Pawła Wrońskiego z „Gazety Wyborczej”, doszedłem do wniosku, że idea budowy narodowego koncernu zbrojeniowego wcale nie jest tak oczywista, jak mi się do tej pory wydawało. Silna i nowoczesna zbrojeniówka, będąca produkcyjnym i logistycznym zapleczem Wojska Polskiego, jest niezbędna. Potrzeby dzisiejszej armii są duże, a program jej rozwoju sprawia, że będą jeszcze większe. Ministerstwo Obrony Narodowej chce, by jak największy odsetek tych potrzeb zaspokajały rodzime zakłady. Dzięki temu wojsko będzie miało zagwarantowaną ciągłość dostaw, a ludzie będą mieli pracę. Uważam, że nie ma innej drogi do silnego polskiego przemysłu zbrojeniowego, jak zbudowanie państwowego koncernu zbrojeniowego zrzeszającego wszystkie strategiczne z punktu widzenia obronności państwa podmioty. Wierzę również, że na bazie doświadczeń z Bumarem i PHO, które też miały być integratorami państwowej zbrojeniówki, tym razem nam się to uda.

Nieco ponad 15 lat temu, w maju 2002 roku, powstała Grupa Bumar. Była to pierwsza po 1989 roku udana (bo wcześniej pomysłów było kilka, ale żaden nie wszedł w życie) operacja restrukturyzacji rodzimej zbrojeniówki, polegająca nie na likwidacji, a na stworzeniu nowego podmiotu. Spółki zbrojeniowe, m.in. Bumar, ZPS Pionki, Przemysłowe Centrum Optyki, Maskol, Łucznik Radom, ZM Tarnów, RADWAR, Cenrex i WSK Warszawa II, scalono w państwowy holding, mający nie tylko dostarczać naszej armii broń i wyposażenie, ale również zawalczyć o rynki zagraniczne. Sterowane centralnie spółki miały razem zdobywać klientów, dzielić się produkcją (tak by zminimalizować sytuacje, gdy jedna z nich ma roboty po sufit, a druga nie wie, co zrobić z pracownikami) oraz, co najważniejsze, dzielić się zyskami.

Nie oceniam, czy z perspektywy 11 lat istnienia Grupy Bumar, którą w 2013 roku przekształcono w Polski Holding Obronny, wypełniono założenia pomysłodawców. Przybliżam jedynie ideę tworzenia w Polsce narodowego koncernu zbrojeniowego, bo po lekturze dzisiejszego artykułu Pawła Wrońskiego z „Gazety Wyborczej”, doszedłem do wniosku, że chyba wcale nie jest ona taka oczywista, jak mi się do tej pory wydawało. Dla jasności, wcale nie zamierzam w tym miejscu piętnować redaktora Wrońskiego za błędy merytoryczne, jak np. ten o podwoziu Kraba, które nie pochodzi, jak pisze, z koreańskiej armatohaubicy K-2, a z modelu K-9, oraz tego, że polska armia szuka następcy BWP-2. BWP-2 owszem, mieliśmy jeszcze w latach dziewięćdziesiątych. Ale w zawrotnej liczbie 62 sztuk i sprzedaliśmy je w połowie lat dziewięćdziesiątych do Angoli i Togo. Tysiąc BWP-1 mamy zaś do dziś. Ale w tym miejscu koniec, bo pomyłki w nazwie sprzętu to naprawdę drobiazgi, które cytuję z koleżeńskiej, dziennikarskiej złośliwości. Z uśmiechem.

Więcej zastrzeżeń, zdecydowanie już poważnych, mam do meritum artykułu. Zgadzam się, że Polska Grupa Zbrojeniowa nie jest tworem idealnym. Sam o tym pisałem wielokrotnie, widzi to także resort obrony. Zbyt mały udział w światowym eksporcie broni, jak na jeden z czołowych europejskich koncernów obronnych. Zbyt mała liczba gotowych do produkcji, względem narodowych oczekiwań, nowoczesnych produktów militarnych. Często zbyt wysokie, z punktu widzenia wojska, ceny produktów i usług. I wreszcie korporacyjna biurokracja.

To wszystko fakty. Jednak czy oznaczają one, że sam pomysł integracji zbrojeniówki jest zły, że powinniśmy PGZ zlikwidować, a pracujących tam ludzi przepędzić na cztery strony świata? Absolutnie nie! Zdecydowanie uważam, że nie ma innej drogi do silnego polskiego przemysłu zbrojeniowego, jak zbudowanie sprawnie działającego państwowego koncernu zbrojeniowego zrzeszającego wszystkie strategiczne z punktu widzenia obronności państwa podmioty. Wierzę również mocno, że na bazie doświadczeń z Bumarem i PHO, które też miały być integratorami państwowej zbrojeniówki, tym razem nam się to uda.

Trzeba dużo złej woli, aby nie widzieć synergii (ekonomiści nie bez przyczyny kochają to słowo), którą uzyskują państwowe spółki działające razem. Przecież jeżeli weźmiemy pod uwagę, że w takiej haubicy czy automatycznym moździerzu są tysiące części i setki mniej lub bardziej ważnych podzespołów, to nie ma mowy, aby były one produkowane w jednej fabryce. To wysiłek dla kilku, kilkunastu zakładów. Jeżeli będą one w jednym koncernie, to łatwiej będzie taką współprodukcję zorganizować, niż gdyby trzeba było zlecać to podmiotom zewnętrznym. Nie mówiąc o tym, że państwo polskie i nasze wojsko ma wtedy pewność, że na czas wojny strumień dostaw, np. uszczelek, opon czy łusek do amunicji, nie wyschnie.

Czas życia uzbrojenia jest stosunkowo długi. Wchodząca dziś do służby broń będzie wykorzystywana przez kilkadziesiąt lat. Kupowanie jej u prywatnego dostawcy naraża wojsko na ryzyko, że w przyszłości producent zbankrutuje, zmieni branżę czy zarzuci rozwijanie danego produktu. I wtedy pojawią się pytania, co robić z uzbrojeniem, z którego korzystają żołnierze. Już dzisiaj borykamy się z tym problemem w przypadku choćby poradzieckich samolotów. Zdobycie do nich części zamiennych staje się coraz trudniejsze. Posiadanie przez MON pełnego zaplecza produkcyjnego i remontowego daje gwarancję, że nawet starsze generacje sprzętu będą odpowiednio zabezpieczone logistycznie.

Eksport PGZ… Cóż, wszyscy chcielibyśmy, aby był wyższy. Podane ostatnio przez firmę dane – wzrost sprzedaży za granicę w 2016 roku o 15% oraz prognozowany 50-procentowy wzrost w tym roku – pokazują, że sprawy idą we właściwym kierunku. Ale trzeba zachować proporcje i pamiętać, że bezpieczeństwo kraju nie zawsze idzie w parze z biznesem. Porównywanie PGZ z przemysłem czeskim jest nieuczciwe. Tamtejsza zbrojeniówka ma do zaopatrzenia tylko 20-tysięczną armię, która w ostatnich latach nie dokonywała zbyt dużych zakupów. No chyba, że za taki uznajemy kontrakt sprzed dwóch lat na zakup karabinów i pistoletów za 20 mln euro, który tam obwieszczono jako rekordowy. To logiczne więc, że Czesi eksportują co się tylko da. Tak, PGZ powinien też eksportować, ale priorytetem muszą być krajowe zamówienia i potrzeby Wojska Polskiego. Nasza armia jest dużo większa od czeskiej, a zgodnie z zapisami nowelizacji ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP już wkrótce w jej szeregach służyć będzie 200 tys. żołnierzy. To oznacza duży, skokowy wzrost popytu na sprzęt i uzbrojenie. Jeżeli tylko firmy PGZ będą w stanie oferować nowoczesne, sprawdzone i konkurencyjne rozwiązania, pracy im nie zabraknie.

Jak słusznie zauważa redaktor Wroński, PGZ ma sporo produktów, którymi może podbić zagraniczne rynki. Raki, Kraby, karabinki Groty, pistolety Ragun, pociski Piorun, granatniki RPG-40, specjalistyczne Rosomaki, mosty Daglezja, inteligentne miny Tulipan i Juka… To wszystko są potencjalne hity eksportowe. Ale najważniejszym zadaniem PGZ, jako polskiego strategicznego producenta, jest wyposażyć w nie Wojsko Polskie. Zdecydowanie wolę zobaczyć je najpierw w linii w naszej armii niż w obcym wojsku. Biznes biznesem, ale bezpieczeństwo kraju przede wszystkim.