Dziś możemy mówić, że żołnierze wyklęci zwyciężyli, bo to oni są teraz bohaterami wolnej i niepodległej ojczyzny – mówił prezydent Andrzej Duda podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W czasie uroczystości przed Grobem Nieznanego Żołnierza trzy pierwsze brygady Wojsk Obrony Terytorialnej otrzymały imiona żołnierzy niezłomnych.

Wieczorem na placu Piłsudskiego w Warszawie odbyły się centralne uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Przed Grobem Nieznanego Żołnierza spotkali się m.in. zwierzchnik Sił Zbrojnych, minister obrony narodowej Antoni Macierewicz oraz weterani i bliscy żołnierzy walczących w okresie stalinizmu z komunistyczną władzą.

– Niepodległość dla każdego narodu jest najcenniejsza i to o nią walczyli, nie szczędząc własnego życia, żołnierze wyklęci – mówił prezydent Duda. Podkreślał, że wyklęci nie byli bandą, jak ich nazywali komuniści, ale polskimi żołnierzami gotowymi służyć ojczyźnie do samego końca. – Walczyli, mimo że ich walka nie miała przynieść natychmiastowego zwycięstwa, ale mieli nadzieję, że dzięki niej Polska kiedyś będzie wolna – przypominał Andrzej Duda.
Dlatego, jak zaznaczył zwierzchnik sił zbrojnych, komuniści chcieli żołnierzy niezłomnych wymazać z pamięci narodu, nazywali ich bandytami, mordowali, a ich ciała wrzucali do bezimiennych dołów. – Teraz możemy mówić, że wyklęci zwyciężyli, bo dziś to oni są bohaterami polskiej młodzieży oraz wolnej i niepodległej ojczyzny – stwierdził prezydent.

Niezłomnie wierzyli w wolną Polskę

Obecny na uroczystości minister obrony Antoni Macierewicz zaznaczył, że żołnierze niezłomni to bohaterowie walki o naszą niepodległość, ponieważ zawsze wierzyli w wolną Polskę. – To oni przez czas komunistycznej pogardy przenieśli pamięć obowiązku walki o wolność ojczyzny – mówił szef MON.

Z kolei Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, przekonywał, że walka powojennych polskich władz z żołnierzami wyklętymi nie była wojną domową, ale sowiecką okupacją. Według ministra Kasprzyka, w wojnie domowej każda ze stron ma rację, a „wówczas rację mieli tylko niezłomni”. – Walczyli o naszą ojczyznę z determinacją, nie prosili o łaskę i godnie ginęli, dlatego dziś oddajemy im hołd i mówimy, że o nich pamiętamy i jesteśmy z nich dumni – mówił dr Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Zapowiedział też, że pracownicy Instytutu wkrótce rozpoczną kolejny etap poszukiwań szczątków zamordowanych polskich żołnierzy w ponad 20 miejscach w kraju i na terenie dawnych Kresów.

Wyklęci patronami obrony terytorialnej

Podczas uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza szef MON poinformował, że trzy pierwsze brygady Wojsk Obrony Terytorialnej otrzymały imiona żołnierzy wyklętych. – Dzięki temu do polskiej armii wraca i na zawsze już pozostanie wielki obowiązek służenia Bogu i ojczyźnie – mówił minister Macierewicz.

Od dziś 1 Podlaska Brygada OT z Białegostoku dziedziczy tradycje oddziałów niepodległościowych m.in. Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywatelskiej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, które walczyły na Podlasiu. Jednostka nosi też imię płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, komendanta Białostockiego Okręgu AK, a następnie Białostockiego Okręgu AKO. Patronem 2 Lubelskiej Brygady OT został płk Hieronim Dekutowski „Zapora”, cichociemny i dowódca oddziałów partyzanckich AK oraz WiN. Jednostka kontynuuje tradycje 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Natomiast 3 Podkarpacka Brygada OT z Rzeszowa nosi imię płk. Łukasza Cieplińskiego „Pługa”, prezesa IV Komendy Zrzeszenia WiN i dziedziczy tradycje jednostek oraz partyzanckich oddziałów niepodległościowych walczących na Podkarpaciu.

Uroczystość na placu Piłsudskiego zakończyła defilada wojskowa i złożenie wieńców na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza. Potem uczestnicy wydarzenia przeszli do archikatedry św. Jana, gdzie odbyła się msza w intencji żołnierzy wyklętych.

Wcześniej, jeszcze przed centralnymi uroczystościami, prezydent oddał hołd żołnierzom wyklętym i ofiarom stalinowskiego terroru zamęczonym w więzieniu w Rawiczu. Nadał też odznaczenia państwowe partyzantom antykomunistycznego podziemia i uhonorował osoby pielęgnujące pamięć o tamtych wydarzeniach.

Podczas uroczystości, która odbyła się w Pałacu Prezydenckim, odznaczeni zostali:

za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej
KRZYŻEM KOMANDORSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI
pośmiertnie

Edmund BUKOWSKI
żołnierz Armii Krajowej a następnie Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiego Okręgu AK, stracony w 1950 roku

Henryk FLAME
pseudonim „Bartek”, dowódca Zgrupowania Narodowych Sił Zbrojnych na Śląsku Cieszyńskim,
zginął w 1947 roku

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI
Franciszek MOŚCICKI
członek Ruchu Oporu Armii Krajowej oraz WiN, skazany w 1953 roku na 6 lat więzienia.

Józef PEŁKA
żołnierz Wojny Obronnej 1939 oraz ZWZ-AK, skazany w 1948 r. na 10 lat więzienia za współpracę z podziemiem niepodległościowym

pośmiertnie
Józef KOŁODZIEJ
żołnierz oddziału „Bartka”, stracony w 1946 r.

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Franciszek CHROSTOWSKI
łącznik w oddziałach Armii Krajowej, skazany w 1953 r. na 6 lat więzienia, współpracował z oddziałem Jana Tabortowskiego „Bruzdy”

Józef CIERLUK
organizacja "Związek Młodych Patriotów", skazany w 1953 r. na 6 lat więzienia

Franciszek FOSIEWICZ
Polska Szturmówka Chłopska, skazany w 1953 roku na 7 lat więzienia

Dominik KIZIAK
żołnierz AK i ROAK, skazany w 1946 roku na 3 lata więzienia

Jan LISOWSKI
żołnierz Armii Krajowej w oddziale Jana Borysewicza „Krysi”, skazany w 1946 r. na 10 lat łagru

Tadeusz NOWAKOWSKI
żołnierz AK oraz WiN, brał udział w potyczce z UB i KBW w Mołodiatyczach

Edward PURKIEWICZ
żołnierz AK, członek organizacji "Sokół", skazany w 1952 r. na 15 lat więzienia

Antoni ZIENKIEWICZ
żołnierz ZWZ-AK, oraz WiN

Aleksander SUZDORF
Szare Szeregi, ROAK, w 1945 r. skazany na 2 lata więzienia

pośmiertnie
Jan BĄK
działał w Polskiej Szturmówce Chłopskiej, skazany w 1953 r. na 10 lat więzienia

Władysław CHYCKI
żołnierz AK oraz Konspiracyjnego Wojska Polskiego do 1946 r.

Jan PRZEWOŹNIK
członek oddziału Henryka Flame "Bartka", zginął w 1946 roku

za wybitne zasługi poniesione z niezwykłym poświęceniem w walce o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego
KRZYŻEM Z MIECZAMI ORDERU KRZYŻA NIEPODLEGŁOŚCI
pośmiertnie

Ignacy BIELAWSKI
żołnierz Narodowej Organizacji Wojskowej, zginął w 1945 roku podczas akcji uwalniania więźniów

Wacław WYSOCKI
funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, skazany na 6 lat więzienia za współpracę z WiN

za wybitne zasługi w obronie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego

KRZYŻEM ORDERU KRZYŻA NIEPODLEGŁOŚCI

Krzysztof CZERWIŃSKI
organizacja "Młode Wojsko Polskie", więziony w latach 1949-1953

Danuta IWAN
żołnierz Armii Krajowej, córka Adama Lazarowicza „Klamry”

Kamila KARCZEWSKA
"Młodzieżowy Ruch Oporu Armii Krajowej", więziona w 1948 r.

Edmund MAĆKOWIAK
Konspiracyjny Związek Młodzieży Wielkopolskiej Placówka Zbrojna "Lwie Gniazdo", skazany w 1950 roku na 5 lat i 6 miesięcy

Zygmunt MIESZCZAK
członek Szarych Szeregów oraz AK, w 1945 brał roku udział w akcji na posterunek UB w Kuklówce

Jan PLEBANEK
Konspiracyjny Związek Młodzieży Wielkopolskiej Placówka Zbrojna "Lwie Gniazdo", skazany w 1950 r. na 9 lat więzienia

za wybitne zasługi w pracy artystycznej i twórczej, za pielęgnowanie pamięci o najnowszej historii Polski
KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Dariusz WALUSIAK

za wybitne zasługi w pielęgnowaniu pamięci o najnowszej historii Polski, a w szczególności o dziejach Żołnierzy Niezłomnych

KRZYŻEM OFICERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Andrzej KOŁAKOWSKI
Tomasz ŁABUSZEWSKI
Jacek PAWŁOWICZ

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Zbigniew CHMIELNIAK
Leszek CZAJKOWSKI
Piotr NIWIŃSKI
Zofia OPTUŁOWICZ
Paweł PIEKARCZYK
Sławomir POLESZAK
Beata SŁAWIŃSKA
Wiesław UKLEJA
Ksiądz Jarosław WĄSOWICZ

za wybitne zasługi w działalności na rzecz przywracania pamięci o ofiarach zbrodni systemów totalitarnych

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ODRODZENIA POLSKI

Krzysztof BOROWIAK
Andrzej CIECHANOWICZ
Andrzej OSSOWSKI

za zasługi w pielęgnowaniu pamięci o najnowszej historii Polski
ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI

Iwona CHOWAŃSKA
Józef KURAŚ

SREBRNYM KRZYŻEM ZASŁUGI

Hubert BOJARSKI-SYREK
Sławomir GÓRSKI
Tomasz KARASIŃSKI