Produkcje Stevena Spielberga, Stanleya Kubicka czy Petera Weira. Na ekranie Greta Garbo, Mel Gibson, Gary Cooper czy Adolf Dymsza. W tle walki, jeńcy i szpiedzy. Rozpoczął się międzynarodowy przegląd filmów poświęconych I wojnie światowej. Pokazy potrwają trzy miesiące, można zobaczyć adaptacje fabularne i dokumentalne kroniki Wielkiej Wojny.


Obraz „Szaleńcy” Leonarda Buczkowskiego zainaugurował w Warszawie międzynarodowy przegląd filmowy „Wielka Wojna. 100. rocznica”. Polski, niemy film opowiada o Legionach Polskich walczących o odzyskanie przez nasz kraj niepodległości. Projekcji w kinie Iluzjon towarzyszyła orkiestra pod batutą Rafała Rozmusa.

Od melodramatu do komedii

Filmowy przegląd zorganizowało Muzeum Historii Polski i Filmoteka Narodowa w ramach obchodzonej w tym roku setnej rocznicy wybuchu I wojny. – Chcemy pokazać, w jaki sposób ten światowy konflikt zainspirował reżyserów, wśród nich takie sławy, jak Steven Spielberg czy Stanley Kubrick – mówi Elżbieta Lichocka z Muzeum Historii Polski.

Pokazy będą się odbywać przez trzy miesiące w warszawskim kinie Iluzjon. W programie znajdą się 22 najciekawsze propozycje filmowe z Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Polski, USA, Rosji i Czechosłowacji. Polskie kino reprezentuje m.in. „Łuk Erosa” Jerzego Domaradzkiego i „Piękna nieznajoma” Jerzego Hoffmana.

– Zależało nam, aby wybrane filmy jak najrzetelniej i przekrojowo przybliżały tematykę czteroletniego konfliktu nazwanego Wielką Wojną – dodaje Elżbieta Lichocka.

Będzie można zobaczyć m.in. filmy fabularne, jak niemy melodramat wojenny „Skrzydła” z Gary Cooperem, antywojenne „Ścieżki chwały” Stanleya Kubricka, dramat „Czas wojny” Stevena Spielberga czy psychologiczny obraz „Fort 13” Grzegorza Królikiewicza.

Coś dla siebie znajdą też miłośnicy lżejszego spojrzenia na czasy wojny. W programie znalazł się film „Dodek na froncie” z Adolfem Dymszą oraz odcinek brytyjskiej serii „Czarnej Żmii" z Rowanem Atkinsonem w roli głównej.

Kadr z filmu „Czas wojny” w reż. Stevena Spielberga.

Kronika walk

– Pierwsza wojna była okresem, w którym narodziła się kronika filmowa, dlatego w czasie pokazów nie mogło zabraknąć produkcji dokumentalnych, na przykład francuskich filmów: „1914-1918” czy „Wieści z wielkiej wojny” – podkreślają organizatorzy.

Podczas tych projekcji widzowie obejrzą niepokazywane dotąd w Polsce autentyczne materiały zarejestrowane w czasie wojny, które udostępniły nam niemieckie i francuskie archiwa.

Pokazom towarzyszy multimedialna wystawa w kinie Iluzjon, przygotowana przez Muzeum Historii Polski. Opowiada o losach Polaków służących w szeregach armii państw zaborczych. Znajdziemy na niej m.in. unikatowe zdjęcia niemieckich fotografów i zapis relacji polskich żołnierzy walczących w Legii Cudzoziemskiej na pustyniach Afryki.

Szczegóły programu całej imprezy na stronie kina Iluzjon. – Na razie znane są terminy pokazów październikowych, kolejne daty będą sukcesywnie podawane w internecie – informuje Lichocka.

Filmy prezentowane podczas przeglądu „Wielka Wojna. 100. rocznica”:

„Szaleńcy (My, Pierwsza Brygada)”, Polska 1928, reż. Leonard Buczkowski.  Historia walki Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego o odzyskanie przez Polskę niepodległości.

„1914-1918”, Francja 1962, reż. Jean Aurel. Pełnometrażowy film dokumentalny opowiadający o I wojnie, zmontowany z archiwalnych materiałów fotograficznych i filmowych.

„Wieści z wielkiej wojny”, Francja 2014, reż. Alexander Kluge. Opowieść o losach wuja oraz stryja autora, którzy polegli podczas pierwszych dni wojny.

„Ścieżki chwały”, USA 1957, reż. Stanley Kubrick. Antywojenny obraz, w którym zwykli żołnierze są tylko pionkami w rękach generałów.

„Gallipoli”, Australia 1981, reż. Peter Weir. Zakończona klęską operacja korpusu australijsko-nowozelandzkiego w 1915 roku na tureckim przylądku Gallipoli.

„Front zachodni 1918”, Niemcy 1930, reż. Georg Wilhelm Pabst. Losy ginących kolejno żołnierzy z oddziału walczącego na pierwszej linii frontu.

„Mata Hari”, USA 1931, reż. George Fitzmaurice. Opowieść o słynnej kobiecie szpiegu, którą gra Greta Garbo.

„Signum Laudis”, Czechosłowacja 1980, reż. Martin Hollý. Okrucieństwo wojny przedstawione poprzez pryzmat losów fanatycznego żołnierza armii austro-węgierskiej.

„Czterdziestu czterech”, Czechosłowacja 1957, reż. Pal’o Bielik. Żołnierze zmęczeni wojną buntują się przeciwko dalszej walce. Czterdziestu czterech z nich zostaje skazanych na karę śmierci.

„Towarzysze broni”, Francja 1937, reż. Jean Renoir. Bohaterami filmu są francuscy jeńcy, którzy walczą w obozie jenieckim o swoją godność.

„Skrzydła”, USA 1927, reż. William A. Wellman i Harry d'Abbadie d'Arrast. Gary Cooper w niemym melodramacie wojennym opowiadającym o losach lotników w czasie I wojny.

„Dobry wojak Szwejk”, Czechosłowacja 1956, reż. Karel Steklý i Jiří Trnka. Adaptacja satyrycznej powieści Jaroslava Haška o przygodach Józefa Szwejka, który w wyniku nieporozumienia trafia na front I wojny.

„Czas wojny”, USA 2011, reż. Steven Spielberg. Opowieść o lojalności i wytrwałości, rozgrywająca się w scenerii angielskiej i francuskiej prowincji czasu I wojny.

„Czarna żmija: Jak spędziłem I wojnę światową”, Wielka Brytania 1989, reż. Richard Boden. Jedna z części komediowego cyklu telewizji BBC opowiadającego o losach kapitana Edmunda Czarna Żmija, którego gra Rowan Atkinson.

„Jules i Jim”, Francja 1961, reż. François Truffaut. Jim i jego niemiecki przyjaciel Jules należą do artystycznej cyganerii Paryża, jednak po wybuchu wojny znajdą się po przeciwnych stronach okopów.

„Kobieta i obcy”, NRD 1984, reż. Rainer Simon. Niemiecki jeniec po ucieczce do kraju z rosyjskiej niewoli podszywa się pod zmarłego kolegę.

„Bardzo długie zaręczyny”, Francja 2004, reż. Jean-Pierre Jeunet. Audrey Tatou jako młoda Francuzka poszukująca narzeczonego, który rzekomo zginął na froncie I wojny.

„Żyła sobie baba”, Rosja 2011, reż. Andriej Smirnow. Rosja w latach 1909-1921 podczas I wojny i rewolucji pokazana przez pryzmat jednej wioski.

„Dodek na froncie”, Polska 1936, reż. Michał Waszyński. Adolf Dymsza jako piłkarz Dodek i przedstawione komediowo jego wojenne losy.

„Łuk Erosa”, Polska 1986, reż. Jerzy Domaradzki. Mieszkająca w Krakowie Marysia Miechowska, której mąż wyrusza na front, pozostaje z synem pozbawiona opieki i środków do życia.

„Piękna nieznajoma”, Polska 1992, reż. Jerzy Hoffman. Młody oficer otrzymuje tajną misję, w czasie której ma przewieźć ważne dokumenty do Sztokholmu.

„Fort 13”, Polska 1983, reż. Grzegorz Królikiewicz. Psychologiczny film o kapitanie i poruczniku armii rosyjskiej zasypanych podczas wypadku w podziemiach twierdzy przemyskiej.

I wojna światowa była największym konfliktem zbrojnym w Europie od czasu wojen napoleońskich. Walki toczyły się także w Azji, Afryce i na oceanach. Zabitych zostało przeszło 8 mln osób, a ponad 20 mln zostało rannych. W szeregach trzech armii państw zaborczych walczyło od 2,9 do 3,5 mln Polaków. Ponad pół miliona z nich poległo, zmarło lub zaginęło. Rozejm pomiędzy II Rzeszą a wojskami sprzymierzonymi, podpisany 11 listopada 1918 roku, zakończył epokę wielkich monarchii. Ich miejsce zajęły państwa narodowe, w tym odrodzona Polska.