Najpierw przeszli sprawdzian z wiązania węzłów, zakładania uprzęży, zjazdów na linach oraz wspinaczki, a później – wyczerpujący, 30-kilometrowy marsz po Bieszczadach. Takie zadania musieli wykonać żołnierze, aby uzyskać Wojskową Odznakę Górską. O prestiżowy symbol podhalańczyków mogą walczyć żołnierze wszystkich formacji oraz sympatycy wojska.

Kwalifikacje dla żołnierzy ubiegających się o odznakę odbyły się w armii po raz pierwszy. – Do sprawdzianu przystąpiło 87 żołnierzy ze wszystkich jednostek 21 Brygady Strzelców Podhalańskich. Brązową odznakę otrzyma 79 wojskowych – mówi mł. chor. Janusz Paziewski z 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich, jeden z pomysłodawców wprowadzenia odznaki. – Chcemy, żeby był to prestiżowy znak. Jedyny w swoim rodzaju symbol, który żołnierze będą nosić z dumą na mundurach.

Wartościowy symbol

O utworzeniu unikatowego znaku wyróżniającego żołnierzy – specjalistów od wspinaczki wysokogórskiej i narciarstwa – w 21 Brygadzie Strzelców Podhalańskich myślano od dawna. – Kiedyś w 21 Brygadzie mieliśmy Harnasia, czyli odznakę typu sprawnościowego. Niestety, był to znak nieformalny, nie było też jasnych kryteriów, za co można ją było otrzymać. Przez to symbol stracił na znaczeniu i po prostu zniknął – opowiada mł. chor. Paziewski. Wspólnie z kolegą z jednostki, ppor. Szczepanem Pietraszkiem, postanowili więc przywrócić tę tradycję i rozpoczęli prace nad nowym wzorem odznaki.

Żołnierze stworzyli regulamin, zasady kwalifikacji i sposób przyznawania wyróżnienia. Projekt graficzny opracował mjr rez. Artur Surmacz, były oficer wychowawczy 21 Brygady. Ich pomysły spodobały się dowódcy 1 Batalionu ppłk. Rafałowi Iwankowi, a także gen. bryg. Wojciechowi Kucharskiemu, dowódcy 21 Brygady Strzelców Podhalańskich. – Przygotowany przez chor. Paziewskiego i ppor. Pietraszka projekt został jednogłośnie zaakceptowany w Brygadzie. Dlatego jesienią ubiegłego roku wysłaliśmy do Ministerstwa Obrony Narodowej wniosek o zatwierdzenie odznaki – wyjaśnia kpt. Konrad Radzik, rzecznik prasowy 21 BSP.



Nad wzorem odznaki i regulaminem debatowała komisja historyczna MON. Specjaliści od heraldyki wojskowej i żołnierskich tradycji zaakceptowali zgłoszony projekt. Na podstawie ich pozytywnej opinii 23 czerwca 2015 roku wiceminister Maciej Jankowski wydał decyzję o wprowadzeniu Wojskowej Odznaki Górskiej 21 Brygady Strzelców Podhalańskich.

Jej wzór nawiązuje do oznaki wojskowej Szkoły Wysokogórskiej z 1920 roku, czyli motywu parzenicy góralskiej i szarotki alpejskiej. – To dla nas ważna symbolika. Emblemat szarotki w różnych stylizowanych formach widnieje w odznakach pamiątkowych i jest zawarty w oznace rozpoznawczej Brygady – mówi kpt. Radzik.

Wojskowa odznaka ma popularyzować sporty górskie, skłaniać żołnierzy do podnoszenia kwalifikacji, doskonalenia umiejętności narciarskich i wspinaczki, a także związanych z ratownictwem górskim oraz utrzymywania kondycji marszowej.

Pierwszy sprawdzian

Odznaka „górali” występuje w trzech wersjach: brązowej, srebrnej i złotej. Żeby zdobyć najcenniejszą, czyli złotą, trzeba mieć dwie poprzednie. Odznakę górską mogą nosić żołnierze i sympatycy wojska, którzy przejdą określone w regulaminie etapy kwalifikacji. Co ważne, symbol podhalańczyków będą mogli nosić także żołnierze innych formacji. Wystarczy, że zgłoszą chęć ubiegania się o odznakę do 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich, a następnie przejdą sprawdzian.

Na razie odbyły się pierwsze kwalifikacje dla ubiegających się o odznakę pierwszego stopnia – brązową. Do egzaminu stanęło 87 żołnierzy, ale ostatecznie pozytywny wynik osiągnęło 79 podhalańczyków. – Niezależnie od tego, czy żołnierze będą walczyć o brązową, srebrną czy złotą odznakę, będą musieli przejść dwuetapowy sprawdzian. Egzaminy będą się różnić tylko poziomem trudności. Zasady są jednak niezmienne: najpierw odbędzie się weryfikacja w Rzeszowie, a później w Bieszczadach – wyjaśnia chor. Paziewski.

Jednym ze szczęśliwców, który wywalczył w tych weryfikacjach brązowy symbol, jest sierż. Zdzisław Kudła, zastępca dowódcy plutonu z 1 Batalionu Strzelców. – Jestem dumny, że będę mógł nosić ten znak na swoim mundurze. To wyjątkowy dla nas symbol. O jego wartości świadczy choćby to, że nie można go nigdzie kupić. Żeby go zdobyć, trzeba wykazać się sporą wiedzą i umiejętnościami – mówi.



Żołnierze musieli wykazać się podstawowymi umiejętnościami z dziedziny technik wspinaczkowych. Zakładali uprzęże wspinaczkowe, wykonywali węzły, np.: skrajny tatrzański, ósemkę, wyblinkę, prusik. Wspinali się z asekuracją górną oraz wykonywali zjazdy z autoasekuracją. Kolejnego dnia ruszyli w Bieszczady, gdzie musieli maszerować 30 km z obciążeniem. Trasa marszu wiodła czerwonym szlakiem między miejscowościami Cisna i Brzegi Górne. Przewyższenia na tym odcinku sięgają 1700 m. Ze względów bezpieczeństwa żołnierze maszerowali w dwuosobowych zespołach. Warunkiem zaliczenia marszu było pokonanie wskazanego w regulaminie dystansu w czasie nie dłuższym niż 10 godzin.

Podhalańczycy musieli zabrać ze sobą w góry mapę, kompas, GPS, telefon, apteczkę, umundurowanie, zasobnik piechoty górskiej lub plecak o pojemności 45 l oraz kurtkę. – Plecak nie mógł ważyć mniej niż 16 kilogramów. Poza obowiązkowym wyposażeniem każdy z nas dźwigał jeszcze śpiwór, jedzenie i picie oraz jakieś słodycze. To był dobry trening i okazja, by sprawdzić swoje umiejętności. Trasę pokonałem w nieco ponad siedem godzin – wspomina sierż. Kudła.

Najtrudniej po złoto

Organizatorzy kwalifikacji do Wojskowej Odznaki Górskiej zakładają, że egzaminy na brązową odznakę odbywać się będą dwa razy w roku, a na srebrną i złotą – tylko raz. Najprawdopodobniej jeszcze w październiku odbędzie się sprawdzian dla tych, którzy marzą o srebrnej szarotce.

Żeby dostać odznakę wyższej klasy, żołnierze będą musieli sprostać wielu wyzwaniom. Przede wszystkim będą się wspinać z dolną asekuracją, a w Bieszczadach spędzą trzy dni. Przejdą 80 km i będą bytować w górach, korzystając z własnego wyposażenia. Złoty znak otrzymają tylko ci żołnierze, którzy wykażą się umiejętnościami w ratownictwie linowym, będą umieli transportować rannych w górach i zaliczą zimowy, trzydniowy marsz w górach na nartach skitourowych.