Szanowni Czytelnicy, informujemy że minister obrony narodowej zgodził się, żeby naszemu czasopismu patronował szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Ułatwi to redakcji nawiązywanie i zacieśnianie kontaktów z dowódcami związków taktycznych i oddziałów oraz zachęcanie ich, by na łamach kwartalnika dzielili się wiedzą i doświadczeniem związanym ze zwiększaniem gotowości bojowej podległych im jednostek.
Numer otwiera artykuł płk. Pawła Bielca, absolwenta Wyższego Kursu Operacyjno-Strategicznego (WKOS) z 2025 roku, zorganizowanego przez Wydział Wojskowy Akademii Sztuki Wojennej. Autor analizuje polski potencjał odstraszania w kontekście współczesnych zagrożeń i dynamicznej sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Stwierdza, że nasz kraj z racji położenia w centralnej części Starego Kontynentu ma znaczenie strategiczne, co może być zarówno atutem, jak i źródłem zagrożeń. Dlatego w obliczu zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i nowych zagrożeń Siły Zbrojne RP muszą być nie tylko liczne, lecz także zdolne do szybkiej adaptacji i skutecznego reagowania na wyzwania. Polska powinna dostosować swoje zdolności obronne do nowych realiów – uwzględniać zarówno tradycyjne zagrożenia militarne, jak i te o bardziej złożonym i nieregularnym charakterze.
Autor następnego artykułu, płk mgr inż. Marek Sobiesiak, zwraca uwagę, że współczesne środowisko bezpieczeństwa stawia przed planistami wojskowymi wyzwania związane z przeciążeniem informacyjnym oraz trudnościami z określeniem czynników determinujących powodzenie misji. Pułkownik Sobiesiak omawia swój autorski model analizy czynnikowej (MAC), który ma stanowić metodyczny pomost między doktrynalnym zaleceniem analizy a jej praktyczną implementacją. W modelu tym połączono dwie kluczowe fazy procesu planowania operacyjnego, tj. analizę środowiska strategicznego z analizą środowiska operacyjnego, w kontekście postawionego zadania. Proponowany model dzięki powtarzalnej naturze daje planistom pewność, że lista analizowanych czynników jest kompletna i trafna, nie zaś przypadkowa. Wybór finalnych czynników staje się procesem łatwiejszym i bardziej wiarygodnym.
Analizie funkcji połączonych, które są nieodłącznym elementem koordynowania działań komponentów poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, jest poświęcony artykuł kmdr. por. mgr. inż. Daniela Kreffta, absolwenta WKOS z 2025 roku. Autor charakteryzuje funkcje połączone przez pryzmat doktryn obowiązujących w NATO. Z analizy genezy i ewolucji funkcji połączonych, ich charakterystyki oraz miejsca w procesie planowania i prowadzenia operacji wynika, że wzajemna integracja i współzależność tych funkcji mają kluczowe znaczenie dla osiągania zarówno efektów operacyjnych, jak i przewagi nad przeciwnikiem.
O znaczeniu cyberprzestrzeni i obszarach stanowiących o jej funkcjonalności pisze prof. dr hab. inż. Piotr Dela. Podkreśla, że w cyberprzestrzeni oprócz zagrożeń informacyjnych występują również zagrożenia dotyczące zasobów informacyjnych. Liczba ataków na osoby fizyczne, instytucje, infrastrukturę krytyczną czy państwa wskazuje, że zagrożenie to jest istotne, a ryzyko strat wysokie. Autor twierdzi, że ważne jest nie tylko zapewnienie bezpieczeństwa informacji, lecz także stosowanie elementów walki informacyjnej w łączności z elementami dezinformacji i propagandy oraz komunikacji strategicznej. Ich umiejętne wykorzystanie pozwala na działanie z przewagą nad potencjalnym przeciwnikiem oraz umożliwia kreowanie obrazu rzeczywistości zgodnej z oczekiwaniami kreatora.
Tezę, że współczesne konflikty zbrojne często są hybrydowe uzasadnia mgr Olga Nozdryn-Płotnicka. Na przykładzie wybranych armii omawia nowe środki walki, które mogą być użyte w hipotetycznym konflikcie zbrojnym. Zaznacza, że działania strony przeciwnej podejmowane podczas wojny kognitywnej mogą być trudne do wykrycia.
Kolejny artykuł dotyczy współczesnego oblicza propagandy prowadzonej za pomocą sztucznej inteligencji. Autorki, lic. Ewelina Sokolnicka i lic. Aleksandra Omiotek, twierdzą, że jedną z kluczowych strategii propagandy, będącej narzędziem wojny informacyjnej, stała się manipulacja emocjami. AI umożliwia analizę zachowań i reakcji użytkowników w mediach społecznościowych, tym samym pozwala na precyzyjne dostosowanie narracji, np. wzbudzenie konkretnych emocji – strachu, gniewu czy nieufności. Autorki konkludują, że rozwój sztucznej inteligencji ułatwia manipulowanie emocjami i daje nowe możliwości prowadzenia wojny informacyjnej, zwłaszcza w jej kognitywnym wymiarze.
O roli Sił Zbrojnych RP, zwłaszcza wojsk obrony terytorialnej, w systemie zarządzania kryzysowego piszą mgr Janusz Leżoń i mgr inż. Julian Traciak. Wskazują, że możliwości użycia sił zbrojnych do wsparcia układu niemilitarnego zostały określone w kilkunastu aktach prawnych, co utrudnia i komplikuje działania wojska. Proponują model wsparcia sił zbrojnych w sytuacjach kryzysowych – prezentują algorytm postępowania pozwalający na szybszą ocenę sytuacji, wybór optymalnych środków reakcji oraz właściwe zaangażowanie sił zbrojnych.
Kolejny artykuł, autorstwa dr. hab. Adama Radomyskiego, ppłk. dr. Daniela Michalskiego i mjr. dypl. SZRP mgr. inż. Pawła Packa, zawiera ocenę pilotażowego szkolenia strzelców przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych z zastosowaniem symulatora VR-MANPADS. Jego zastosowanie w szkoleniu specjalistycznym umożliwia szybsze zdobywanie i przyswajanie wiedzy teoretycznej oraz sprzyja rozszerzaniu praktycznych kompetencji.
Analizie prawa konfliktów zbrojnych w działaniach hybrydowych jest poświęcony artykuł dr. Rafała Depczyńskiego. Zdaniem autora wojna hybrydowa stanowi połączenie metod konwencjonalnych, znanych każdej współczesnej armii, z niekonwencjonalnymi (atypowymi), charakterystycznymi dla działań terrorystycznych, a nawet kryminalnych. Obowiązujące normy prawne pozwalają państwom prowadzącym wojnę hybrydową osiągnąć zamierzone cele, a nawet umożliwiają uniknięcie odpowiedzialności za podejmowane działania. Autor zastanawia się, czy międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych odpowiada rzeczywistym potrzebom zapewnienia ochrony.
Wojna sześciodniowa z czerwca 1967 roku stała się podstawą do rozważań mgr. inż. Pawła Owczarczyka nad współczesnymi wyzwaniami sztuki wojennej. Autor omawia główne czynniki sukcesu armii izraelskiej w wojnie z koalicją państw arabskich. Podkreśla, że konflikt ten może być modelowym przykładem zarządzania strategicznego w warunkach wysokiego ryzyka i niepewności.
W niniejszym numerze publikujemy dwa teksty w języku angielskim. Pierwszy, autorstwa ppłk. mgr. Kamila Szynkowskiego, dotyczy oceny wykorzystania sztucznej inteligencji w systemach dowodzenia i kontroli, natomiast drugi, dr. Józefa Kozłowskiego i mgr. Piotra Okulskiego, jest poświęcony wpływowi nowych technologii na działalność wywiadu strategicznego, który wspiera planowanie operacyjne w siłach zbrojnych.
Numer zamyka sprawozdanie dr Dolores Piwek z konferencji naukowej na temat bilansu implementacji inicjatywy jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. Wydarzenie to zorganizował Instytut Zarządzania Lotnictwem Cywilnym Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Sztuki Wojennej. Zachęcamy do lektury oraz dzielenia się wiedzą i doświadczeniem na łamach naszego czasopisma.
