Sześć polskich firm i konsorcjów zgłosiło się do przetargu na przygotowanie koncepcji realizacji największego spośród 31 zadań inwestycyjnych, które razem pozwolą stworzyć polską część sojuszniczego rurociągu paliwowego CEPS. Realizacja przedsięwzięcia pozwoli zwiększyć zdolność do prowadzenia działań na wschodniej flance NATO.

Zdjęcie ilustracyjne wygenerowane za pomocą AI.

Wyłonieni w postępowaniu projektanci dostaną 19 miesięcy na opracowanie koncepcji przebiegu rurociągu od granicy na Odrze do bazy PERN SA w Nowej Wsi Wielkiej, w tym programu inwestycji, programu funkcjonalno-użytkowego i wstępnych warunków przyłączeniowych. Do końca 2030 roku uruchomione będą wszystkie z przewidzianych 31 zadań, w tym postępowania na zaplanowanie i budowę odcinków przedłużających CEPS z Polski do Czech i na Litwę. Niejako równolegle, ale w pakiecie tzw. inwestycji lotniskowych, ruszy siedem następnych zadań, których realizacja pozwoli podłączyć do CEPS magazyny paliw w wybranych bazach lotniczych. Budowa całości polskiej infrastruktury natowskiego krwiobiegu paliwowego powinna zakończyć się w 2040 roku.

– Ze względu na skalę, uwarunkowania geologiczne, przyrodnicze i własnościowe to będzie najtrudniejsza inwestycja w historii polskiego członkostwa w NATO, a nawet w całej historii Wojska Polskiego. W jej trakcie będziemy godzić potrzeby logistyczne Sojuszu z możliwościami administracyjnymi i prawem budowlanym obowiązującym w Polsce – komentuje płk Mariusz Zyglarski, dyrektor odpowiadającego za wszelkie natowskie zadania budowlane w naszym kraju Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (ZIOTP). – Strona polska uzgodniła z władzami NATO, że zadań, składających się formalnie na całość polskiej części CEPS, będzie 31. Nie jest to lista zamknięta, bo kolejnych siedem – planowanych do ujęcia w pakiecie zdolności lotniskowych – pozwoli na dołączenie do CEPS składów paliw w bazach lotniczych – wyjaśnia.

Potrzeby wojska na pierwszym miejscu

Zastępca dyrektora ZIOTP płk Marek Skiba dodaje, że nowatorska formuła uruchomionego właśnie przedsięwzięcia wynika także z tego, że ma ono charakter dual-use – podwójnego, cywilno-militarnego zastosowania. – Mocno zaangażowane w jego realizację są podmioty pozawojskowe, strategiczne spółki skarbu państwa: PERN SA oraz PKN Orlen SA – mówi płk Skiba. Obaj oficerowie podkreślają, że choć planowana infrastruktura z założenia ma mieć charakter podwójnej użyteczności (cywilnej i wojskowej), to zachowane ma być bezwarunkowe pierwszeństwo potrzeb Wojska Polskiego i sojuszniczych sił wzmocnienia. Wykorzystanie obiektów CEPS do celów cywilnych będzie rozważane wyłącznie w odniesieniu do wolnych mocy przesyłowych i magazynowych, w sposób nieograniczający ich gotowości, dostępności, odporności ani zdolności do wykonania zadań na rzecz obrony i bezpieczeństwa oraz na zasadach określonych w odpowiednich przepisach i umowach wojska z przedsiębiorstwami cywilnymi.

Podwójne zastosowanie paliwowej inwestycji będzie miało jeszcze inny wymiar: realizacja polskiej części CEPS spowoduje rozwój infrastruktury niezbędnej do obsługiwania rurociągu, m.in. dróg dojazdowych i sieci energetycznych – z której w pewnym zakresie skorzystają okoliczni użytkownicy cywilni.

Pierwsze duże postępowanie dotyczące rurociągu ZIOTP wszczął 17 lipca, wkrótce po tym, jak podczas szczytu NATO w Ankarze liderzy państw sojuszniczych zatwierdzili uruchomienie projektu rozbudowy systemu na wschód od Łaby – przez wschodnie Niemcy do Nowej Wsi Wielkiej. 6 sierpnia komisja przetargowa otworzyła koperty z wnioskami o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, które ma wyłonić wykonawcę dokumentacji przedprojektowej na potrzeby zadania NSIP (ZIOTP) pod nazwą „Budowa rurociągu od granicy niemiecko-polskiej do bazy paliwowej”, obejmującej wykonanie koncepcji przebiegu rurociągu z infrastrukturą towarzyszącą oraz dokumentacji projektowej.

Zakład oczekuje, że wybrany wykonawca przedstawi mu przynajmniej dwa warianty przebiegu rurociągu oraz analizy porównawcze, opisujące w szczególności kwestie przestrzenne, techniczne, własnościowe, środowiskowe, kosztowe i terminowe, na podstawie których ZIOTP wybierze do dalszych prac wariant optymalny dla wojska. Dla wybranej opcji ten sam wykonawca będzie musiał sporządzić analizy i raporty szczegółowe, licząc się z koniecznością stworzenia wariantu trzeciego – hybrydowego – łączącego pomysły z obu wersji zaprezentowanych w koncepcji pierwotnej. W końcu na podstawie wybranego wariantu oraz sporządzonych dla niego analiz szczegółowych wykonawca przedstawi dokumentację projektową (Project Proposal), która będzie przekazana do Komitetu Inwestycyjnego NATO – do zatwierdzenia przez sojuszników. Jest to niezbędne do uzyskania współfinansowania inwestycji przez aliantów. W grę wchodzą bowiem duże pieniądze. Polska część CEPS, w perspektywie do roku 2040, kosztować będzie kilkanaście miliardów złotych.

Zakres rzeczowy pierwszej polskiej części budowy obejmuje zaprojektowanie rurociągu z infrastrukturą towarzyszącą, składającego się z odcinka głównego biegnącego przez bazę paliw PERN w wielkopolskim Rejowcu do bazy PERN w Nowej Wsi Wielkiej oraz odgałęzień do kilku innych baz paliw należących do państwowego przedsiębiorstwa, a także do kilku wojskowych składów paliw. Łącznie na tym etapie ma powstać około 450 km rurociągu.

Co istotne, architekci i inżynierowie budownictwa projektujący inwestycję muszą uwzględnić oprócz samego rurociągu także pas techniczny z wymaganą strefą bezpieczeństwa oraz wspomnianą infrastrukturę towarzyszącą, pod którą rozumieć należy pompownie paliw, punkty tłoczne, stacje zaworowe, stacje czyszczaków, układy pomiarowe, system detekcji nieszczelności, ochronę katodową przed korozją, system monitorowania funkcji rurociągu, zasilanie podstawowe i rezerwowe, linie światłowodowe, drogi dojazdowe, place manewrowe, inne obiekty i urządzenia technologiczne.

Projektowanie rurociągu ma trwać 19 miesięcy, ponieważ będzie to skomplikowane i wielopłaszczyznowe przedsięwzięcie. Wykonawca ma opisać wszelkie prace budowlano-montażowe, w tym obejmujące rozbiórki, przebudowy, rozruchy, przekroczenia infrastruktury liniowej (dróg, rzek), wycinki drzew i kompensacje środowiskowe (nasadzenia) oraz inne działania potrzebne do kompleksowego wykonania zadania, w tym wskazać wszelkie procedury wymagane przepisami prawa, potrzebne do bezkolizyjnej, terminowej budowy rurociągu. Ma też zaproponować, jak połączyć polską część CEPS z systemami paliwowymi PERN oraz Orlenu w kraju, a także z systemami wojskowymi i przyszłym systemem sojuszniczym w Niemczech.

Wojsku zależy na ograniczeniu kosztów inwestycji. Stąd przy opracowaniu wariantów przebiegu polskiej części CEPS wykonawca ma uwzględnić możliwość wykorzystania istniejących już rurociągów PERN oraz ORLEN, nieruchomości skarbu państwa i innych nieruchomości publicznych, w celu obniżenia kosztów, ale bez szkody dla skuteczności systemu paliwowego.

Gdy dokumentacja będzie gotowa i zatwierdzona przez Biuro Zasobów NATO, stanie się podstawą dla ogłoszenia przetargu na wykonanie robót budowlanych, który będzie otwarty dla firm z wszystkich państw NATO. Podobnie jak kolejne zadania budowlane dotyczące CEPS.