Mija sto lat od wydarzeń wyjątkowych w naszej historii. Rozpoczęliśmy rok jubileuszu odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W tym szczególnym czasie pragnę zwrócić uwagę czytelników „Polski Zbrojnej” na ciekawy rozdział dziejów oręża polskiego. Mam na myśli historię Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, instytucji powołanej do życia 25 października 1918 roku, dwa tygodnie przed proklamowaniem niepodległej państwowości polskiej. Jako jedna z pierwszych, jak również najdłużej funkcjonujących instytucji obchodzi zatem jubileusz stulecia istnienia i służby dla Rzeczypospolitej. Skłania mnie to do podzielenia się refleksją dotyczącą wieku aktywności Sztabu.

Od samego początku Sztab odgrywał niezwykle istotną rolę głównego organizatora odradzającego się po latach zaborów Wojska Polskiego. W latach 1919–1921 przekształcił się w Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego, a następnie wrócił do pierwotnej nazwy. W 1928 roku otrzymał miano Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Od września 1939 roku stał się Sztabem Naczelnego Wodza, najpierw w kraju, później na Zachodzie. W 1944 i 1945 roku działało Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego ze Sztabem Głównym. Od 1945 roku nieprzerwanie funkcjonuje Sztab Generalny Wojska Polskiego.

Mijające stulecie to czas trudnej, pełnej dramatycznych zwrotów polskiej historii. Były to lata obfitujące w wydarzenia, które swoim znaczeniem i tragizmem mogłyby wypełnić kilka wieków w dziejach innych narodów. Zmieniały się warunki polityczne i społeczno-ekonomiczne Polski, granice i ustrój Rzeczypospolitej. Przeobrażały się struktury i nazwa naszej instytucji. Sztab Generalny Wojska Polskiego zawsze jednak pozostawał podmiotem o znaczeniu państwowym, a podejmowane przezeń wyzwania dotyczyły obronności oraz polskiej racji stanu.

Historię Sztabu Generalnego tworzyły indywidualne i zbiorowe losy ludzi – zarówno te wspaniałe, jak i tragiczne. Okresy niepodległej świetności przeplatały się z ponurymi latami obcych wpływów. Jesteśmy świadomi stopnia złożoności spraw w procesie wykuwania niepodległości. Wiemy, jak wiele zdarzyło się przez dziesięciolecia, a perspektywa czasu pozwala zrozumieć i docenić osiągnięcia kolejnych pokoleń Polaków.

Służba ojczyźnie zawsze była powodem do dumy, zobowiązaniem i zaszczytem. Szczególnie odczuwało to pierwsze pokolenie żołnierzy, którzy o wolną Polskę bili się na frontach I wojny światowej, wojnie 1920 roku i w kampanii wrześniowej 1939 roku. Każda operacja poprzedzona była wysiłkiem planistycznym i organizacyjnym wielu oficerów Sztabu Generalnego, instytucji tworzonej przez prawdziwych patriotów. Wnieśli oni do odrodzonego Wojska Polskiego nie tylko entuzjazm, wiedzę i kulturę organizacyjną, ale też ogromny bagaż doświadczeń. Ówczesna kadra to bowiem ludzie, którzy przybyli z armii państw zaborczych oraz Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera.

Poświęcenie i heroizm pokolenia twórców niepodległej państwowości są inspiracją dla naszej generacji. W roku jubileuszu wspominam znakomitych poprzedników. Z pokorą chylę czoła przed Tadeuszem Jordan Rozwadowskim, Stanisławem Szeptyckim, Władysławem Sikorskim czy Józefem Piłsudskim. Pamiętamy, że dawna siedziba Sztabu Generalnego znajdowała się w warszawskim Pałacu Saskim, gdzie jest Grób Nieznanego Żołnierza. Tablice chwały oręża polskiego na kolumnadzie tego wojskowego serca Polski przypominają pola bitewne i ofiarę żołnierskiej krwi. Napawają dumą i kształtują tożsamość. Nasza pamięć buduje żołnierską świadomość i poczucie odpowiedzialności. Dzieje Sztabu Generalnego WP pozostają trwale związane z walką o niepodległość ojczyzny. Ta lekcja historii powinna dzisiaj skłaniać nas do pogłębionej refleksji.

Bezpieczna przyszłość

Na fundamencie historii tworzymy systemowe rozwiązania dla obronności. Zapewnianie bezpieczeństwa narodowego jest długofalowym procesem. Wymaga konsekwentnych działań na rzecz utrzymania oraz budowania zdolności obronnych Polski. Myśląc o rozwoju sił zbrojnych, patrzymy w przyszłość. Rolą Sztabu pozostaje zapewnienie właściwego poziomu merytorycznego wszelkich rozstrzygnięć systemowych i organizacyjnych. Jedynie nieustanny rozwój Wojska Polskiego oraz jego zdolności obronnych może stanowić odpowiedź na współczesne zagrożenia. Uważnie śledzimy dynamiczne zmiany w środowisku bezpieczeństwa międzynarodowego w Europie i na świecie.

Wydarzenia ostatnich lat w oczywisty sposób wpływają na postrzeganie problematyki obronności Polski. Niezwykle ważne jest to, że pozostajemy aktywnym uczestnikiem budowania bezpieczeństwa zbiorowego w układzie międzynarodowym i sojuszniczym. Jako członek największego oraz najsilniejszego sojuszu obronnego, jakim jest Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, wielokrotnie udowodniliśmy, że jesteśmy partnerem wiarygodnym i solidnym.

Wnioski z analiz uwzględniamy w planach rozwoju sił zbrojnych. Skuteczne prowadzenie transformacji i modernizacji technicznej wymaga systemowego, skoordynowanego działania, opartego na precyzyjnym planowaniu. Jest to niezbędne dla utrzymania stanu stałej gotowości obronnej państwa.

We współczesnym, dynamicznie zmieniającym się świecie, naszym zadaniem jest umiejętne przewidywanie przyszłego środowiska bezpieczeństwa i rozpoznawanie zagrożeń. Na Sztabie Generalnym spoczywa odpowiedzialność za przygotowanie strategii użycia, rozwoju oraz doskonalenia Wojska Polskiego.

Sztab Generalny jest ośrodkiem strategicznej analizy. Tu biorą początek procesy decyzyjne, stanowiące o konstruktywnej transformacji, modernizacji i przyszłości Wojska Polskiego. Cechuje nas stała troska o jakość proponowanych koncepcji. Jako profesjonalna instytucja planowania oraz doradzania, SGWP zapewnia obiektywne, merytoryczne wsparcie dla władz państwowych.

Ludzie tworzą jakość

Sztab Generalny Wojska Polskiego zawsze stanowił fundament armii. Tworzyły go pokolenia oficerów, którzy swoją służbą realnie wpływali na kształt Sił Zbrojnych RP. Te z kolei zawsze pozostają gwarantem niepodległości, suwerenności i integralności Rzeczypospolitej Polskiej. O ile żołnierze służący w jednostkach liniowych stanowią serce armii, o tyle Sztab niezmiennie pozostaje jej mózgiem. Powstające tu idee, koncepcje i pomysły wpływają nie tylko na bieżące funkcjonowanie, lecz także na wieloletni rozwój Wojska Polskiego. Rozwiązania te w praktyce stają się obowiązującymi rozstrzygnięciami stanowiącymi siłę napędową, która wytycza kierunki funkcjonowania sił zbrojnych.

Aby służyć w Sztabie Generalnym, trzeba wyróżniać się odpowiednimi predyspozycjami i przygotowaniem. Do tego wyzwania należy dojrzeć. Droga bywa długa, zawsze wymaga solidnej edukacji, służby w jednostkach liniowych, doświadczenia w operacjach poza granicami państwa czy instytucjach i dowództwach sojuszniczych. Trudno wyobrazić sobie oficera aspirującego do miana żołnierza kompletnego, który nie ma w swoim życiorysie doświadczenia wyniesionego ze Sztabu Generalnego. Służba tutaj pozwala spojrzeć na wojsko w sposób systemowy, zrozumieć mechanizmy, warunki i zależności regulujące wszelkie procesy w wymiarze narodowym oraz sojuszniczym. Poszerza też horyzonty i daje szansę rozwoju. Stąd wywodzili się najwybitniejsi polscy dowódcy, teoretycy i praktycy myśli wojskowej. Generałowie Tadeusz Kutrzeba, Tadeusz Piskor czy Wacław Stachiewicz zapisali chwalebne karty w historii ojczystego oręża.

Sto lat nieprzerwanej działalności to olbrzymi kapitał wiedzy, doświadczenia i przemyśleń. Nie zawsze i nie wszystkie rozwiązania udawało się urzeczywistnić. Za każdym podejmowanym działaniem kryło się jednak osobiste zaangażowanie wielu żołnierzy oraz pracowników wojska.

W ostatnich latach podejmowaliśmy wyzwania, które wywarły wpływ na obecne rozwiązania kwestii bezpieczeństwa. Za nami wydarzenia związane z organizacją szczytu sojuszu północnoatlantyckiego w Warszawie w 2016 roku, działania dotyczące planowania, programowania rozwoju sił zbrojnych oraz korekty planu modernizacji technicznej. Pracowaliśmy nad planem wzmocnienia sojuszu północnoatlantyckiego i stworzeniem warunków do przyjęcia sojuszniczych sił wzmocnienia. Przygotowaliśmy założenia i ramy prawne funkcjonowania polskich kontyngentów wojskowych. Sztab Generalny koordynował pracę terenowych organów administracji wojskowej, będących łącznikiem ze społeczeństwem i administracją rządową oraz samorządami lokalnymi. W wymiarze międzynarodowym kierował pracą polskich przedstawicielstw wojskowych w instytucjach oraz dowództwach NATO i Unii Europejskiej.

Na piękny jubileusz składa się wysiłek wielopokoleniowej społeczności. Kolejnym zastępom oficerów Sztabu zawdzięczamy renomę i uznanie naszych zagranicznych partnerów. Służba i praca tysięcy osób złożyły się na olbrzymi dorobek, którym dziś możemy się szczycić.

Ambitne wyzwania

Kierowanie Sztabem Generalnym Wojska Polskiego jest dla mnie wyzwaniem i zobowiązaniem. Uczy pokory, nakazuje stałą troskę o właściwe kształtowanie sprawnego, efektywnego mechanizmu sił zbrojnych. W roku stulecia pragnę wyrazić wdzięczność wszystkim, którzy swoją wiedzą, mądrością i doświadczeniem przyczynili się do budowania potencjału wojska. Na obecny kształt Sztabu Generalnego i Sił Zbrojnych RP ogromny wpływ mieli moi poprzednicy, kierujący działalnością instytucji w ostatniej dekadzie generałowie Mieczysław Gocuł i Mieczysław Cieniuch oraz nieodżałowany gen. Franciszek Gągor.

W przyszłości ambitnych wyzwań nie zabraknie. Już w tym roku jednym z najważniejszych przedsięwzięć będzie organizacja wyjazdowego posiedzenia Komitetu Wojskowego NATO w Polsce. We wrześniu 2018 roku szefowie sztabów generalnych i obrony państw członkowskich sojuszu północnoatlantyckiego przybędą do Warszawy. Konferencja najwyższych rangą dowódców wojskowych sojuszu jest wyrazem uznania dla roli Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i niewątpliwie uświetni obchody jubileuszu stulecia niepodległości.

Skupiamy się na sprawach tworzących systemowe podstawy bezpieczeństwa Polski. Czekają nas zmiany w systemie kierowania i dowodzenia. Sztab Generalny Wojska Polskiego jest przygotowany do działania w nowych uwarunkowaniach.