W Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego odbyły się w niedzielę uroczystości z okazji 78. rocznicy amerykańskiego lotu zaopatrzeniowego nad powstańczą Warszawą. Podczas wydarzenia zainaugurowano „Liberty Road”, polsko-amerykański projekt, który ma na celu przypomnienie długiej historii wspólnego poświęcenia w walce o wolność obu narodów.
Pomysłodawczynią „Liberty Road” jest Marcy Kaptur, członkini Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, która wraz z generałem Markiem A. Milleyem, przewodniczącym Kolegium Połączonych Szefów Sztabów Stanów Zjednoczonych, była gościem specjalnym uroczystości podpisania aktu powołania tej inicjatywy.
Obecny na wydarzeniu wicepremier i minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak powiedział, że rozpoczęcie projektu „Liberty Road” ma miejsce w szczególnym momencie – gdy za naszą wschodnią granicą toczy się wojna. Szef MON-u podkreślił, jak ważna jest reakcja wolnego świata na próbę reaktywowania przez Putina „rosyjskiego imperium zła”. – Budujemy teraz drogi wolności, wspierając naszych sąsiadów z Ukrainy. Robimy to konsekwentnie, dlatego że niepodległość Ukrainy oznacza wolność naszego kraju, Polski, ale także wolność Europy. Dlatego tak bardzo doceniamy politykę Stanów Zjednoczonych polegającą na wzmacnianiu sojuszników, politykę braku zgody na odtwarzanie imperium, które zagraża wolności innych narodów – powiedział wicepremier. Mariusz Błaszczak podziękował również gen. Milleyowi za współpracę sił zbrojnych USA z Wojskiem Polskim i za budowę interoperacyjności między obiema armiami. – Traktujemy nasze działania jako zobowiązanie sojusznicze. Wojsko Polskie jest aktywne na całej wschodniej flance NATO, dlatego że wolność, tak jak pokazali nam nasi przodkowie, jest dobrem największym – dodał.
Z kolei przedstawicielka Kongresu USA Marcy Kaptur przywołała historie kilku Amerykanów polskiego pochodzenia, których wspomnienia będą stanowiły fundament kolekcji historycznej w Muzeum Powstania Warszawskiego. – Ich losy są dowodem na niezłomność polskiego ducha nawet wtedy, gdy tyrania stara się go złamać – mówiła Marcy Kaptur, której przodkowie pochodzili z Polski. Dodała, że w ramach projektu „Liberty Road” polskie i amerykańskie instytucje, które upowszechniają idee wolności i demokracji (m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Biblioteka Kongresowa) będą tworzyć archiwa i popularyzować wiedzę na temat Amerykanów polskiego pochodzenia, którzy poświęcili wszystko na rzecz wolności.
18 września 1944 roku nad walczącą stolicę nadleciało ponad 100 bombowców B-17 amerykańskiej 8 Armii Powietrznej. Akcja ta była częścią siódmej operacji z serii Frantic, w ramach której Amerykanie wykonywali tzw. loty wahadłowe pomiędzy bazami w Wielkiej Brytanii, Włoszech i ZSRS. Z samolotów zrzucono ok. 1250 zasobników zawierających m.in. brytyjskie pistolety maszynowe Sten, ręczne karabiny maszynowe, granatniki przeciwpancerne Piat, granaty i miny, a także żywność, leki i amunicję. Niestety większość ładunków dostała się w ręce Niemców, część spadła na opanowaną przez Sowietów Pragę. Polakom udało się przejąć zaledwie 25% zrzuconych zasobników.
Losy narodów polskiego i amerykańskiego przeplatały się w historii niejednokrotnie. Postacią, która stała się bohaterem na obu kontynentach, jest Tadeusz Kościuszko, który na wieść o wojnie toczącej się w USA przeciwko Wielkiej Brytanii wyemigrował za ocean i zaciągnął się do amerykańskiego wojska. Uczestniczył w budowie fortyfikacji m.in. w Filadelfii, zaprojektował i wzniósł twierdzę West Point, a największe zasługi położył w bitwie pod Saratogą (1777 rok). Po powrocie do Polski Kościuszko – już jako generał – stanął na czele insurekcji (1794 rok).
Obecnie Polacy i Amerykanie współpracują w ramach NATO. W Polsce stacjonują obecnie na stałe żołnierze amerykańscy, obie armie regularnie uczestniczą w ćwiczeniach i szkoleniach, realizują też wspólne zadania na misjach zagranicznych. Szczególnie istotny jest amerykański wkład we wzmocnienie wschodniej flanki NATO, od kiedy agresja Rosji na Ukrainę zachwiała bezpieczeństwem w Europie. Ponadto aktualna sytuacja geopolityczna wymusiła konieczność przyspieszenia rozbudowy polskiego potencjału obronnego. W związku z tym Polska uruchomiła historyczny pod względem ilości i wartości program modernizacji armii, współpracując przy tym z amerykańskim partnerem. Przykładem są podpisane umowy na zakup 250 czołgów M1A2 SEPv3 Abrams, 32 samoloty F-35 czy 300 wielozadaniowych pojazdów MRAP Cougar 4x4. Już w tym roku do Polski mają też dotrzeć pierwsze systemy Patriot, MON planuje również zamówienie kolejnych oraz zakup ok. 500 wyrzutni HIMARS. Podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego zaś ministerstwo wystosowało zapytanie ofertowe do rządu USA w sprawie zakupu śmigłowców uderzeniowych AH-64E Apache. Z kolei Stany Zjednoczone złożyły zamówienie na przenośne przeciwlotnicze zestawy rakietowe Piorun.
autor zdjęć: Sztab Generalny, MON
komentarze