Dowództwo WOT i Światowy Związek Żołnierzy AK podpisali umowę o współpracy. – Umowa formalizuje nasze dotychczasowe i przyszłe działania. Chcemy szerzyć pamięć o Armii Krajowej i propagować przyjęte przez nią wartości, by w ten sposób budować patriotyzm terytorialsów – mówi gen. bryg. Wiesław Kukuła, dowódca WOT-u.

– Od początku formowania wojsk obrony terytorialnej pewne było, że nasze tradycje lokowane będą w Armii Krajowej. AK była formacją ochotniczą o charakterze terytorialnym, podobnie jak dzisiejsze wojska OT – podkreśla gen. Kukuła. – WOT jako nowa formacja dopiero buduje swoją tożsamość, dlatego potrzebuje wzorców osobowych, ludzi, których młodzi żołnierze chcieliby naśladować. Cieszymy się, że ci którzy tworzyli AK są jeszcze wśród nas i chcą przekazać swoją spuściznę młodemu pokoleniu żołnierzy WOT – dodał.

Proces przejmowania tradycji AK przez wojska obrony terytorialnej trwa od chwili powołania nowego rodzaju sił zbrojnych. Bardzo ważnym momentem był jednak czerwiec 2017 r., kiedy minister obrony, Antoni Macierewicz na wniosek samych żołnierzy i kombatantów zdecydował, że Dowództwo WOT-u przejmie tradycje Komendy Głównej Armii Krajowej. W trakcie uroczystości dowódca WOT-u odebrał przygotowany przez akowców projekt flagi i orła wojsk obrony terytorialnej. Prezydium Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy AK jednogłośnie zaakceptowało wcześniej wniosek żołnierzy formacji o umieszczenie na tarczy orła WOT – znaku Polski Walczącej.

To jednak nie wszystko. Odwołując się do Armii Krajowej, Dowództwo WOT-u podkreśla także, że terytorialsi, jak niegdyś akowcy, mają bardzo silną motywację do służby i kierują się tymi samymi przekonaniami. Jak zaznacza gen. Kukuła, jest to gotowość do obrony własnej ojczyzny. Z tego też powodu żołnierze podczas składania przysięgi wojskowej ślubują na historyczne sztandary AK.

– Tradycje Armii Krajowej nie były dotąd dostatecznie dobrze zagospodarowane w wojskowej świadomości. Oczywiście ich spadkobiercami są wojska specjalne, np. jednostka GROM, która dziedziczy tradycje cichociemnych spadochroniarzy AK czy Jednostka Wojskowa Komandosów, która kultywuje pamięć o batalionach AK: Parasol, Miotła i Zośka – mówi gen. Kukuła. – Ale trzeba pamiętać, że Armia Krajowa była potężną formacją. Wybitnie terytorialną, więc nic dziwnego, że sięgamy właśnie do tych źródeł – dodaje.

Drobne gesty, wielkie znaczenie

Dotychczasowa współpraca terytorialsów i żołnierzy Armii Krajowej odbywała się na kilku płaszczyznach. WOT zapraszają kombatantów na różnego rodzaju uroczystości w Dowództwie i podległych jednostkach. – To są ważne dla obu stron spotkania, pełne emocji – podkreśla Magdalena Dobrzyńska z Dowództwa WOT-u. – Żołnierze Armii Krajowej wspierają wychowanie patriotyczne naszych żołnierzy. Są obecni podczas ważnych dla nas wydarzeń, np. w czasie uroczystości, gdy oficerowie odbierają mianowania na wyższe stopnie wojskowe. Awanse przekazywane przez żołnierzy Armii Krajowej są symboliczne i mają wielkie znaczenie – podkreśla Dobrzyńska.

Kombatanci spotykają się z terytorialsami w jednostkach wojskowych i na poligonach. Np. w ubiegłym roku do żołnierzy 3 Brygady OT przyjechał ppłk prof. dr hab. n. med. Jerzy Majkowski ps. „Czarny” z batalionu AK „Gustaw”. Oficer AK opowiadał żołnierzom o swojej służbie i doświadczeniach z powstania warszawskiego. Prof. Majkowski wspierał także WOT podczas pikniku „Razem Bezpieczni”, który odbył się w ubiegłym roku na błoniach stadionu narodowego. Kombatant osobiście zachęcał kandydatów do terytorialnej służby wojskowej i opowiadał im o Armii Krajowej.

– Tradycje są dla nas bardzo ważne. Dlatego oficerowie i pracownicy Dowództwa WOT-u jeździli na wojskowe Powązki, gdzie obserwowaliśmy prace ekshumacyjno-archeologiczne prof. Szwagrzyka i współpracujących z nim wolontariuszy – mówi Magdalena Dobrzyńska. – Nasi żołnierze kilkukrotnie odwiedzali też Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych na Rakowieckiej w Warszawie – wylicza.

Żołnierze WOT-u organizują też różnego rodzaju spotkania okolicznościowe, np. z okazji urodzin akowców. Ostatnio w DWOT świętowano np. 90. urodziny prof. Majkowskiego. Dowództwo WOT-u odpowiedziało także na potrzeby kombatantów AK, którzy byli w trudnej sytuacji materialnej. W ramach akcji pomocowej zebrano środki finansowe i przekazano Fundacji im. „Zapory” Dekutowskiego, która zajmuje się kombatantami.

Dbać o pamięć

Dowódca wojsk obrony terytorialnej wydał w ubiegłym roku rozkaz, by każdy żołnierz terytorialnej służby wojskowej zaopiekował się jedną mogiłą żołnierza AK lub innych powojennych organizacji niepodległościowych. – Terytorialsi mają nie tylko odszukać takie groby w okolicy swojego miejsca zamieszkania, nauczyć się historii takiego bohatera, ale i dbać o mogiły przy okazji różnego rodzaju świąt – podkreśla ppłk Marek Pietrzak, rzecznik prasowy DWOT.

Jakie plany na przyszłość mają terytorialsi i akowcy? Bardzo dużo dziać się będzie w świecie wirtualnym. Dowództwo WOT-u pracuje nad platformą e-learningową, na której zamieszczane będą informacje na temat dziedziczonych przez OT historii, tradycji i zasłużonych dla Polski osób. W przyszłości uruchomiony zostanie także program oparty na kodach QR (alfanumeryczny, kwadratowy kod graficzny), za pomocą których w różnych miejscach w Polsce będzie można uczyć się o historii i dokonaniach AK. Skanując kody umieszczone w ważnych dla naszej historii miejscach za pomocą telefonu lub tabletu będzie można przeczytać informację o konkretnym wydarzeniu lub bohaterze.

Prof. dr hab. Leszek Żukowski, prezes zarządu głównego Światowego Związku Żołnierzy AK oraz gen. bryg. Wiesław Kukuła, dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej podpisali porozumienie o współpracy.

Tę współpracę obie strony sformalizowały. Podpisano umowę. – Chcemy szerzyć pamięć o Armii Krajowej i propagować przyjęte przez nią wartości, by w ten sposób budować współczesny patriotyzm terytorialsów. Umowa jest narzędziem, dzięki któremu pewne inicjatywy będziemy prowadzili pod jednym sztandarem – mówi gen. bryg. Wiesław Kukuła.

Światowy Związek Żołnierzy AK, reprezentowany przez prezesa zarządu głównego, prof. Żukowskiego, zobowiązał się do merytorycznego wsparcia szkolenia żołnierzy WOT-u w zakresie kształcenia obywatelskiego, historycznego i patriotycznego. Odbywać się to będzie np. podczas spotkań kombatantów AK z żołnierzami, np. w czasie zgrupowań poligonowych lub odwiedzin w jednostkach wojskowych. Akowcy doradzać będą także przy wyborze patronów historycznych dla jednostek WOT-u, a w miarę możliwości będą uczestniczyć w przysięgach wojskowych oraz uroczystościach patriotycznych organizowanych przez wojska OT.

Z kolei Dowództwo WOT-u będzie wspierać logistycznie różnego rodzaju inicjatywy Światowego Związku Żołnierzy AK. Ponadto terytorialsi będą uczestniczyć w organizowanych przez związek AK uroczystościach i przedsięwzięciach. Żołnierze wojsk obrony terytorialnej zobowiązali się także do uczestnictwa w pogrzebach akowców zgodnie z ceremoniałem wojskowym.