Trzy wąskie peryskopy i kamera cofania – taki obraz musi wystarczyć kierowcom Leopardów 2PL. Zanim jednak samodzielnie poprowadzą czołg, czeka ich szereg jazd szkoleniowych, najpierw z wykorzystaniem symulatora, a potem specjalnego czołgu do nauki jazdy, z instruktorem na górze. Jak się jeździ Leopardem – „elką”? Sprawdziliśmy to.
Odwiedziliśmy Ośrodek Szkolenia Leopard w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej w Świętoszowie, w której szkolą się przyszli członkowie załóg Leopardów. Jedną załogę tworzą czterej żołnierze: dowódca, działonowy, ładowniczy oraz kierowca. Pierwszych trzech stanowi załogę wieży czołgu, gdzie znajdują się ich stanowiska. Kierowca maszyny natomiast siedzi poniżej.
Wyszkolona załoga wieży powinna cechować się wymiennością funkcji, dlatego też kurs dla żołnierzy, którzy mają w niej stanowiska, jest prowadzony osobno wobec kursów kierowców Leopardów. – Specyfika pracy we wieży, a więc działania bojowe, ogniowe, jest inna niż prowadzenie maszyny. Dlatego dowódcy, ładowniczy i działonowi uczą się razem na szkoleniu ogniowym i wymieniają się funkcjami, natomiast kurs dla kierowców jest kursem oddzielnym – tłumaczy mjr Konrad Stefanowicz, komendant Ośrodka Szkolenia Leopard.
Najpierw teoria i symulacja
Przyszli kierowcy trenują na specjalnych szkoleniowych czołgach Leopard 2 NJ. W wyposażeniu Wojska Polskiego znajdują się dwa takie pojazdy – oba w 10 BKPanc. Są to maszyny przeznaczone do nauki jazdy, ze zdublowanym układem kierowniczym i specjalną kabiną dla instruktora, znajdującą się w miejscu wieży czołgu. Leopard – „elka” waży tyle samo co czołg bojowy. Instruktor w górnej kabinie dysponuje dokładnie takim samym zestawem urządzeń, co kierowca, z tą różnicą, że patrzy na otoczenie nie przez peryskopy, lecz przez szybę z góry, a zamiast wolantu ma kierownicę.
W 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej zakończył się właśnie – ostatni w tym roku – kurs ogniowy dla dowódców, działonowych i ładowniczych czołgów. Kierowcy, których szkolenie trwa w sumie 10 tygodni, lada moment będą podchodzić do egzaminu połówkowego – sprawdzającego wiedzę teoretyczną i umiejętności z zakresu prowadzenia pojazdu – ale na razie uzyskane tylko w ramach jazdy wirtualnej, bowiem zanim usiądą w kabinie szkoleniowej „elki”, ćwiczą z wykorzystaniem symulatora SJC-6P.
Składa się on z hydraulicznie poruszanej kabiny, która jeden do jednego odpowiada wyglądem i wyposażeniem kabinie kierowcy Leoparda, a jej ruchy symulują zachowanie czołgu podczas jazdy. Żołnierz będący w kabinie ma kontakt z instruktorem, który z kolei siedzi na zewnątrz, przed szeregiem monitorów. Na trzech z nich widzi taki sam obraz, jaki dostaje kierowca wewnątrz symulatora, patrząc przez peryskopy – czyli wirtualnego obszaru, po którym jedzie czołg. Poza tym instruktor ma do dyspozycji podgląd na mapę terenu i wnętrze kabiny, w której znajduje się kursant. Symulacja pozwala wybrać trasę przejazdu oraz szereg dodatkowych warunków. – Mamy wgrane mapy z ośmiu największych poligonów w Polsce. Możemy na nich budować dowolne scenariusze, np. dostawiać inne jednostki sprzętowe, zmieniać ukształtowanie terenu, wprowadzać różne warunki pogodowe itp. Wszystko to instruktor może modyfikować zarówno przed ćwiczeniem, jak i w jego trakcie – tłumaczy dowódca grupy symulatorów w 10 BKPanc (nazwiska i stopnia nie ujawniamy z uwagi na charakter służby).
Szkoleniowa kabina, w której żołnierz przeprowadza swoją wirtualną jazdę, zachowuje się tak, jak czołg na trasie. – Maksymalne kąty przechyłu odpowiadają maksymalnym dopuszczalnym przechyłom czołgu i ich nie przekraczają. Jest to 60% wychyłu wzdłużnego i 30% poprzecznego. Symulator każdy błąd przekroczenia maksymalnego przechyłu komunikuje jako błąd krytyczny. Szkolony musi tak prowadzić wóz, żeby jak najpłynniej, przy jak najmniejszym przechyłach osiągać optymalne parametry trasy – mówi instruktor.
Za sterami Leoparda 2 NJ
Po zaliczeniu egzaminu połówkowego, na który składa się część teoretyczna oraz jazda na wirtualnej trasie, żołnierze uczą się prowadzenia rzeczywistego, choć na razie szkoleniowego Leoparda – z instruktorem w dodatkowej, górnej kabinie. W ramach tej części kursu do „wyjeżdżenia” mają około 60 godz. na pasie ćwiczeń taktycznych 10 BKPanc. Jazdy odbywają się na piaszczystym, pełnym nierówności (w tym głębokich na kilka metrów lejów) terenie. Instruktor w górnej kabinie, który dysponuje alternatywnym sterowaniem, może w każdej chwili przejąć prowadzenie czołgu. Wynika to m.in. z kwestii bezpieczeństwa. – Jeśli wydaję komendę i nie widzę, by szkolony się do niej stosował czy reagował właściwie i w odpowiednim momencie – np. nie zwalnia, nie zmienia biegu – to wtedy poprzez kierownicę, pedał hamulca, pedał gazu i antygazu przejmuję na szybko prowadzenie, wykonuję gwałtowny skręt prawo-lewo, dodaję gazu bądź przyhamowuję przed dużą przeszkodą – wyjaśnia st. chor. sztab. Bogusław Budasz, szef sekcji szkolenia z kursu kierowców czołgu Leopard 2.
Jak dodaje, jedną z największych trudności, jeśli chodzi o prowadzenie czołgu, jest opanowanie wizji. Kierowca ma do dyspozycji kamerę cofania oraz trzy peryskopy z przodu – jeden główny skierowany centralnie do przodu i dwa bardziej na skos po bokach. Dają one ograniczony obraz. Kierowca nie widzi tego, co czołg ma bezpośrednio przed sobą. Widzi natomiast obszar oddalony o 9 do 13 m. Musi więc niejako z wyprzedzeniem dostrzec przeszkodę terenową i „przygotować się” na nią, a następnie zareagować, odpowiednio sterując maszyną. – Na etapie szkolenia instruktor wydaje kierowcy polecenia, ostrzega go kilka sekund wcześniej, że zaraz będzie przeszkoda terenowa, np. lej. Później już, w ramach samodzielnej jazdy, kierowca ma wyrobiony nawyk, że kilka sekund po tym, jak dostrzegł przeszkodę, czołg w nią wjeżdża. Kierowca czuje to po zachowaniu maszyny. Wtedy zwalnia itp. – tłumaczy instruktor.
Na torze ćwiczeniowym w Świętoszowie kierowcy mają do pokonania szereg najróżniejszych przeszkód, m.in. wzniesień, na których rozpędzony czołg podskakuje, są też wąskie przejścia i kilkumetrowe leje. – Kierowca dojeżdża, przed lejem zwalnia, ustawia się prostopadle do przeszkody, następnie zjeżdża, wyczuwa moment przy zjeździe, a jak już kadłub zaczyna się lekko unosić, wtedy dodaje gazu i wyjeżdża. W momencie wyjechania na górę czołg się kładzie poziomo, a kierowca odpuszcza gaz, bo często się może zdarzyć, że zaraz będzie następna przeszkoda terenowa – opisuje żołnierz. Jak dodaje, od kilkunastu lat funkcjonowania ośrodka ani razu nie zdarzyło się, żeby przy pokonywaniu lejów i innych przeszkód czołg przewrócił się „na plecy” bądź na bok. Zdarzają się natomiast awarie, takie jak np. rozpięcie gąsienicy czy zsuwanie się czołgów na wilgotnym terenie po opadach deszczu. – W razie konieczności wzywa się Bergerpanzer, czyli wóz zabezpieczenia technicznego. Zresztą tego typu sytuacje też są elementem ćwiczeń. Żołnierze muszą zaliczyć zajęcia z holowania, wjazd na zestaw niskopodwoziowy itp. – tłumaczy instruktor.
Pięć kilometrów w piachu
Żołnierze, którzy obecnie rozpoczynają praktyczną część swojej nauki jazdy Leopardem 2PL, zakończą cały kurs egzaminem. Składa się on zarówno z części teoretycznej, jak i praktycznej, czyli jazdy na torze ćwiczeniowym na dystansie minimum 5 km. – Jest wyznaczana pętla i na tej pętli kursanci mają różnego rodzaju przeszkody, wąskie przejścia, leje, jazdę slalomem, między tyczkami itp. Nie jest to jazda na czas. Instruktor ocenia nie tylko to, czy przeszkody zostały pokonane, lecz także technikę jazdy kursanta, np. czy nie został zaduszony silnik, czy jazda jest dynamiczna albo czy nie są naruszane warunki bezpieczeństwa – opowiada szef sekcji z szkolenia kierowców Leopardów.
Żołnierze, którzy obecnie są na kursie jazdy Leopardami, do egzaminu końcowego podejdą za około pięciu tygodni.
autor zdjęć: st. szer. spec. Natalia Wyczesany

komentarze