Ujednolicenie struktury gremiów przedstawicielskich, wzmocnienie roli prezydium oraz utworzenie w wojskach obrony terytorialnej stanowisk dziekanów – to główne propozycje zmian w działalności organów, które reprezentują interesy żołnierzy zawodowych w siłach zbrojnych.

Żołnierze zawodowi nie mogą tworzyć związków zawodowych, ale rolę rzecznika ich spraw pełnią w wojsku tzw. organy przedstawicielskie. We wszystkich korpusach wojskowi wybierają więc swoich przedstawicieli, którzy będą ich reprezentować przed przełożonymi na poszczególnych poziomach dowodzenia. I tak o interesy oficerów dba Konwent Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych WP, głos żołnierzy pozostałych korpusów przedstawiają kolegia dziekanów: podoficerów oraz szeregowych zawodowych.

– Choć jesteśmy żołnierzami z różnych korpusów, w różnych stopniach, a nasze gremia różnią się nazwą, to jako reprezentanci mamy te same uprawnienia i bronimy takich samych praw środowiska. Tymczasem wielu żołnierzy nie rozumie tej struktury i zastanawia się, kto jest kim. Dlatego chcemy ją ujednolicić – mówi st. szer. Grzegorz Całka, zastępca przewodniczącego Kolegium Dziekanów Korpusu Szeregowych Zawodowych oraz dziekan Korpusu Szeregowych Zawodowych Wojsk Lądowych. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom, Konwent Dziekanów, wspólnie m.in. z dziekanami rodzajów sił zbrojnych, opracował propozycje zmian w przepisach.

Trzy konwenty

Co się zmieni? Otóż wszystkie korpusy: oficerów, podoficerów i szeregowych będą reprezentowane przez odpowiedni konwent. Do tej pory oficerów reprezentował konwent, a szeregowych zawodowych i podoficerów – kolegia. Teraz w miejsce obecnego Kolegium Dziekanów Korpusu Podoficerów Zawodowych oraz Kolegium Dziekanów Korpusu Szeregowych Zawodowych utworzone zostaną dwa konwenty: dla podoficerów i szeregowych. Kompetencje przewodniczących wszystkich trzech konwentów zostaną zrównane. Do ich zadań będzie więc należało m.in. reprezentowanie interesów żołnierzy wobec m.in. przełożonych, informowanie o problemach środowiska żołnierskiego, zgłaszanie uwag do przepisów dotyczących służby wojskowej. – Wciąż więc w naszym centrum zainteresowania pozostanie żołnierz oraz jego sprawy związane z szeroko pojętymi warunkami służby – zapewnia płk Krzysztof Jewgiejuk, przewodniczący Prezydium Organów Przedstawicielskich i Konwentu Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych WP. Propozycje zakładają, że wszyscy trzej przewodniczący będą mieli obowiązek organizowania posiedzeń raz na kwartał, obecnie przepisy tego nie precyzują.

Większa rola prezydium

Projekt zakłada też wzmocnienie roli Prezydium Organów Przedstawicielskich Żołnierzy Zawodowych jako gremium reprezentującego wszystkich żołnierzy zawodowych. Prezydium utworzą trzej przewodniczący Konwentów (teraz są to przewodniczący Konwentu Oficerów oraz dwaj przewodniczący kolegiów), ale jego przewodniczącym będzie oficer. Na prezydium zostanie przeniesiona też część obecnych zadań Konwentu Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych. Chodzi m.in. o reprezentowanie interesów żołnierzy zawodowych przed ministrem obrony narodowej oraz doradzanie szefowi MON-u, udział w pracach zespołów, które opracowują projekty prawne dotyczące służby, reprezentowanie konwentu podczas uroczystości państwowych i wojskowych. – To wszystko ma podnieść rangę prezydium i pokazać, że reprezentujemy głos wszystkich żołnierzy, niezależnie od korpusu, w którym służymy – mówi płk Jewgiejuk.

Głos z niższych szczebli

Obecnie żołnierze na szczeblu dywizji, flotylli czy skrzydła, wybierają spośród siebie tylko jednego, który jako mąż zaufania reprezentuje ich na wyższym szczeblu. Głos tak małej reprezentacji nie zawsze – zdaniem wojskowych – jest wystarczająco donośny. Dlatego w zgromadzeniu zwołanym powyżej szczebla jednostki będą mogli brać udział mężowie zaufania ze wszystkich jednostek jednej dywizji, czyli np. mężowie zaufania brygad itd. Takie rozwiązanie pozwoli na szybszy obieg informacji w jednostkach, skuteczniejsze będą też konsultacje dotyczące warunków służby.
– Udział mężów zaufania ze wszystkich jednostek umożliwi prowadzenie wyborów dziekanów w trybie bezpośrednim, o co od dłuższego czasu zabiegało środowisko wojskowe – zaznacza płk Jewgiejuk. Oznacza to, że w wyborach – jako kandydaci, jak i głosujący – będą mogli uczestniczyć wszyscy mężowie zaufania z jednostek podległych danemu związkowi taktycznemu.

Reprezentanci WOT

Projekt zmian przepisów dotyczy też WOT. Obecnie w tej formacji działają mężowie zaufania korpusów zawodowych, natomiast nie mogą oni, tak jak żołnierze zawodowi pozostałych rodzajów sił zbrojnych, tworzyć zgromadzeń i wybierać swoich dziekanów, którzy będą ich reprezentować na wyższych szczeblach. – WOT to dziś potężna siła, dlatego także tej formacji chcieliśmy dać możliwość utworzenia takiej reprezentacji – wyjaśnia płk Jewgiejuk.

Zamiast związków zawodowych

Prawo żołnierzy zawodowych do tworzenia organów przedstawicielskich zagwarantowała ustawa z 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W tym samym roku powstało Biuro Konwentu Dziekanów oraz etatowe stanowiska dziekanów korpusu oficerów zawodowych. W 2011 roku analogiczne stanowiska zostały stworzone także dla podoficerów i szeregowych zawodowych.

Obecnie w strukturze organów przedstawicielskich na poziomie jednostki wojskowej funkcjonują mężowie zaufania trzech korpusów zawodowych (to funkcja pełniona społecznie). Tworzą oni zgromadzenia mężów zaufania poszczególnych korpusów zawodowych na szczeblu MON-u (tylko oficerowie zawodowi), rodzajów sił zbrojnych (wojsk lądowych, sił powietrznych, marynarki wojennej, wojsk specjalnych) oraz Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Wybrani spośród nich największą liczbą głosów żołnierze zajmują stanowiska dziekanów korpusów zawodowych. Tak wybrani dziekani tworzą odpowiednio: Konwent Dziekanów Korpusu Oficerów Zawodowych, Kolegium Dziekanów Korpusu Podoficerów Zawodowych oraz Kolegium Dziekanów Korpusu Szeregowych Zawodowych. A przewodniczący tych gremiów wchodzą w skład Prezydium Organów Przedstawicielskich.

Projekt rozporządzenia wprowadzający zmiany w tej strukturze jest na etapie uzgodnień międzyresortowych.