Strategiczne partnerstwo Unii Europejskiej z NATO to klucz do zagwarantowania bezpieczeństwa transatlantyckiego – mówił António Costa, przewodniczący Rady Europejskiej, podczas nieformalnego szczytu unijnego w Brukseli. O zwiększaniu potencjału obronnego UE rozmawiali m.in. sekretarz generalny NATO Mark Rutte, premier Donald Tusk i szef brytyjskiego rządu Keir Starmer.

– To było nieformalne spotkanie, ale przyniosło więcej efektów niż rutynowe posiedzenia Rady Europejskiej. Mogę z wielką satysfakcją powiedzieć, że m.in. dzięki zaangażowaniu przewodniczącego Rady i szefowej Komisji Europejskiej to spotkanie było z punktu widzenia polskiej prezydencji niezwykle owocne i bardzo obiecujące. Nie zakończyło się, co oczywiste, formalnymi decyzjami, ale intencje całej „27” dotyczące konieczności przyspieszenia prac nad uzbrojeniem Europy i uczynieniem jej bardziej bezpiecznej, były bardzo budujące – podsumował poniedziałkowy unijny szczyt premier Donald Tusk.

Szefowi polskiego rządu podziękował organizator spotkania António Costa za to, że podsunął mu pomysł zaproszenia do Brukseli premiera Wielkiej Brytanii. – Odnieśliśmy sporą korzyść, wynikającą z dużego doświadczenia byłego przewodniczącego Rady Europejskiej (…). Wszyscy byli zachwyceni, mogąc powitać Keira Starmera w naszym gronie. Miał on znaczący udział w naszych rozmowach. Mógł jasno powiedzieć, że Zjednoczone Królestwo oraz Unia Europejska są wiarygodnymi oraz przewidywalnymi partnerami – powiedział przewodniczący Rady Europejskiej. Zapewnił, że Wielka Brytania oraz UE chcą razem robić więcej i wszyscy z niecierpliwością czekają na kolejny szczyt, który w maju odbędzie się w Zjednoczonym Królestwie.

O oczekiwaniach związanych z tym szczytem wspomniała również Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej. Spotkanie w Londynie ma być poświęcone kwestiom obrony i bezpieczeństwa oraz współpracy Unii Europejskiej z Wielką Brytanią. – Wiele inicjatyw musimy uruchomić – mówiła przewodnicząca KE, zwracając się do premiera Tuska. Przyznała też, że bardzo się cieszy, że Polska sprawuje obecnie prezydencję w UE. – Bezpieczeństwo stało się centralnym tematem waszej prezydencji i bardzo słusznie. Dlatego wiem, że możemy liczyć na twoją energię do działania – dodała Ursula von der Leyen.

Premier Tusk z kolei podziękował organizatorowi wczorajszego szczytu za to, że zgodził się na jego sugestie, by drugą część spotkania poświęcić relacjom między Unią Europejską a Wielką Brytanią. –To był bardzo ważny moment dla nas wszystkich i też się cieszę, że wszyscy potwierdzili gotowość do minimalizowania negatywnych efektów brexitu dla obu stron – zaznaczył szef polskiego rządu. Według niego od czasu wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nie było tak dobrych relacji między Brukselą a Londynem jak obecnie.

Premier Tusk na konferencji prasowej wspomniał, że podczas nieformalnego szczytu unijni liderzy jednomyślnie wyrazili wsparcie dla Danii (w kontekście szczególnego zainteresowania Grenlandią nowego prezydenta USA). – To jest bardzo ważne, aby nasze słowa o solidarności były nie sloganami, tylko świadomym podjęciem potencjalnych wyzwań. Mówię o tym tak otwarcie, bo reprezentuję państwo, które tradycyjnie ma bliskie relacje ze Stanami Zjednoczonymi. Reprezentuję też państwo, które ma najwyższy wskaźnik w Europie, jeśli chodzi o udział w wydatkach na zbrojenia w krajowym produkcie brutto – mówił Donald Tusk. Przypomniał, że Polska przekroczyła 4 proc. w wydatkach na obronę co pozwala polskiej prezydencji i polskiemu rządowi rozmawiać bardzo otwarcie z „przyjaciółmi z drugiej strony Atlantyku”. – Dla Unii Europejskiej jako całości integralność terytorialna państwa, a szczególnie członka Unii, jest czymś bezdyskusyjnym i będziemy ją traktowali jako najwyższy priorytet całej wspólnoty – zapewnił Donald Tusk.

Były przewodniczący Rady Europejskiej przyznał też, że bardzo ważna jest gotowość unijnych państw członkowskich do przyspieszenia prac nad finasowaniem i konkretnymi działaniami na rzecz zwiększenia obronności UE. Zauważył, że konieczność wspierania projektu „Tarcza Wschód” jest traktowana jako wspólne zadanie na rzecz ochrony wschodniej granicy Unii Europejskiej. W opinii Antónia Costy istnieje bezdyskusyjnie wspólna, bardzo duża przestrzeń związana ze zdolnościami obronnymi i produkcyjnymi UE. Jego zdaniem warto ją traktować „jako wspólne zadanie i także przedmiot wart wspólnego finasowania”. Premier Tusk do tych zadań zaliczył m.in. ochronę wód terytorialnych i mórz. – Nie tylko Bałtyku, co już powoli jest praktyką, ale też Morza Północnego – zaznaczył.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zwróciła uwagę, że dyskusja na temat powiększenia potencjału obronnego państw UE została przeprowadzona w odpowiednim czasie. W odpowiedzi na rosnące zagrożenia – jak mówiła – Europejczycy muszą być bardziej zdecydowani. – Europa potrzebuje powiększyć swój potencjał obronny i dlatego nasza baza przemysłu obronnego musi zostać wzmocniona. Oznacza to, po pierwsze, że nasze wydatki obronne będą musiały zostać zwiększone. (…) Nasza koordynacja w kwestii obrony musi być wzmocniona przez, na przykład, wspólne zakupy i zagwarantowanie interoperacyjności, co spowoduje obniżenie kosztów – tłumaczyła przewodnicząca. Położyła też nacisk na konieczność zwiększenia współpracy z sektorem zbrojeniowym Ukrainy, który wyspecjalizował się w produkcji dronów. – Nasz przemysł obronny może się bardzo wiele nauczyć od ukraińskiego, który nabywa każdego dnia nowe doświadczenia na polu walki – podkreśliła.

António Costa potwierdził, że podczas szczytu rozmawiano na temat wzmocnienia partnerstwa obronnego państw UE. – Strategiczne partnerstwo Unii Europejskiej z NATO stanowi klucz do zagwarantowania bezpieczeństwa transatlantyckiego. Obydwie te organizacje będą dalej razem pracowały i wzmacniały siebie nawzajem. Na spotkaniu z udziałem sekretarza generalnego NATO uzgodniliśmy, że silniejsza Europa obronna wzmacnia również partnerstwo transatlantyckie. Stany Zjednoczone są naszym przyjacielem, sojusznikiem i partnerem. Jest to relacja, która ma głębokie korzenie i przetrwa w czasie – ocenił przewodniczący Rady Europejskiej.

Costa stwierdził, że liderzy państw unijnych zgadzają się z tym, że trzeba wydawać więcej pieniędzy na obronność. Zaznaczył jednak, że te wydatki muszą być ponoszone racjonalniej. Podkreślił, że rozmowy na szczycie przyniosły korzystne zmiany w podejściu liderów państw w sprawach obronności. – Budując bezpieczną Europę, widzimy pilne zadania do wykonania. Nie rozmawiamy „czy”, ale „jak to zrobić” – powiedział António Costa.