Dzień Weterana przypada w Polsce 29 maja. Tego dnia w jednym z polskich miast są organizowane uroczystości centralne. Nie ma tradycji obchodzenia święta lokalnie, na przykład przez poszczególne jednostki. Warto przyjrzeć się, jak święto weteranów wygląda w innych państwach i zastanowić się, czy niektórych rozwiązań nie można by przenieść na polski grunt. Może śladem Holendrów obchodzić dni weterana poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, a może – za przykładem Estończyków – organizować otwarty dla wszystkich koncert z udziałem największych muzycznych gwiazd?
W Polsce Dzień Weterana przypada zawsze 29 maja. W tym dniu są organizowane główne uroczystości centralne, nie ma natomiast tradycji obchodów lokalnych. Zupełnie inaczej wygląda to w Holandii, gdzie oprócz oficjalnego Dnia Weterana, który przypada w ostatnią sobotę czerwca, każdy z rodzajów sił zbrojnych obchodzi swój własny: wojska lądowe (Rotterdam, 13 maja 2015; nie ustalono jeszcze daty obchodów w 2016 roku), marynarka wojenna (Den Helder, 1 lipca 2016), siły powietrzne (Eindhoven, 7 września 2016), żandarmeria wojskowa (Apeldoorn, 7 października 2016). Dodatkowo w różnych miastach obchodzone są także lokalne dni weterana. Ich organizację wspiera Veteraneninstituut – odpowiednik naszego Centrum Weterana.
Spotkania holenderskich weteranów
W Holandii status weterana mają byli żołnierze i poborowi holenderskich sił zbrojnych, Królewskiej Holenderskiej Armii Indii Wschodnich oraz personel pływający floty handlowej, który służył ojczyźnie w czasie wojny. Przysługuje on także uczestnikom misji na rzecz utrzymania pokoju i światowego porządku, służącym poza granicami państwa z rozkazu ministra obrony. Według szacunków w ubiegłym roku w Holandii było około 115 tys. weteranów, z czego prawie połowa służyła po 1979 roku.Lokalny Dzień Weterana w Rotterdamie (2012) – weterani holenderskiej piechoty morskiej świętują w koszarach Van Ghent.
Holenderskim weteranom, mającym legitymacje, przysługuje wiele uprawnień. Jednym z nich jest refundacja kosztów przejazdu. Każdy weteran ma prawo dwa razy w roku skorzystać z bezpłatnego transportu kolejowego, jeśli wybiera się na uroczystości i spotkania organizowane dla nich. Bezpłatne bilety wydaje Veteraneninstituut. Zainteresowani zgłaszają się telefonicznie lub za pośrednictwem strony internetowej Veteraneninstituut. Prawo do bezpłatnych biletów mają tylko weterani, którzy już nie służą w wojsku. Wynika to z faktu, że pozostającym w czynnej służbie koszty przejazdu refunduje macierzysta jednostka.
W budżecie holenderskiego ministerstwa obrony co roku jest przewidywana kwota na organizację spotkań weteranów poza granicami państwa. W 2014 roku Veteraneninstituut podarował im w sumie 38 570 biletów na przejazdy.
Dzięki temu rozwiązaniu wiele osób ma możliwość wzięcia udziału w uroczystościach organizowanych dla weteranów. Można powiedzieć, że Dzień Weterana w Holandii nie jest świętem elitarnym, lecz świętem każdego z nich.
Veterans'Rock w Estonii
W Estonii Dzień Weterana wyznaczono na 23 kwietnia. Od 1995 roku w misjach NATO i UE wzięło udział 2500 estońskich żołnierzy, 130 zostało rannych, a 11 zginęło. W kraju tym poświęcono dużo uwagi na promowanie w społeczeństwie obchodów Dnia Weterana. To dlatego, że wcześniej pojęcie „weteran” było kojarzone tylko z uczestnikami II wojny światowej oraz czasami sowieckimi. Istotną częścią obchodów Dnia Weterana jest Veterans'Rock – koncert rockowy. Na scenie występują znane estońskie zespoły rockowe. Podczas koncertu są sprzedawane kwiaty, z których dochód jest przeznaczony na pomoc dla weteranów poszkodowanych. Wstęp na koncert jest bezpłatny. W 2014 roku przyciągnął aż 15 tys. widzów. Warto też dodać, że był transmitowany na żywo przez telewizję publiczną. Dużą zaletą takiej formy promocji Dnia Weterana jest to, że trafia ona do szerokich kręgów społecznych. Jednocześnie jej nowoczesna formuła sprawia, że jest w stanie dotrzeć także do młodych ludzi.
autor zdjęć: arch. MON Holandii
komentarze