moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Polowanie na zbrodniarzy

Niemieccy policjanci, esesmani, członkowie okupacyjnej administracji, pracownicy wywiadu wojskowego, sądownictwa i propagandy – w sumie blisko 100 osób wyróżniających się okrucieństwem wobec polskiej ludności znalazło się na liście sporządzonej 20 lutego 1944 roku przez wywiad Armii Krajowej. Na osobach z tej listy żołnierze oddziału specjalnego AK wykonywali w ramach tzw. akcji „Główki” wyroki państwa podziemnego.

Jesienią 1943 roku okupowaną przez Niemców Warszawę ogarnął terror wprowadzony przez Franza Kutscherę, nowego dowódcę SS i Policji na dystrykt warszawski. Pod wpływem zaostrzenia represji wobec ludności cywilnej gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, komendant główny Armii Krajowej, 21 października podjął decyzję o likwidacji najbardziej brutalnych niemieckich funkcjonariuszy aparatu terroru na obszarze Okręgu Warszawskiego, w tym Franza Kutschery. – Przyjmuje się, że ta decyzja zapoczątkowała prowadzoną przez polskie podziemie tzw. akcję „Główki” – mówi Kamil Policki, historyk okresu II wojny światowej.

Trupia czaszka

REKLAMA

– Akcja miała być odwetem za nazistowskie zbrodnie popełniane na Polakach: łapanki, wywózki, rozstrzeliwania… Miała spowodować, żeby niemieccy funkcjonariusze zaczęli obawiać się o swoje życie – dodaje badacz. Kryptonim nadany akcji nawiązywał do symbolu trupiej czaszki „Totenkopf” umieszczanego na czapkach żołnierzy SS.

Akcję poprzedziła praca wywiadu AK, który zidentyfikował funkcjonariuszy niemieckiej administracji oraz służb na obszarze Generalnego Gubernatorstwa. Na podstawie ich pracy 20 lutego 1944 roku powstał dokument nazwany „Uderzenia zasadnicze”, zawierający listę blisko 100 nazwisk nazistów, którzy zostali skazani na śmierć przez sądy państwa podziemnego. Obok nazwiska podano też funkcję i powód likwidacji każdej z tych osób.

Na liście znaleźli się przede wszystkim członkowie niemieckiej policji, a także esesmani, personel więzień, organizatorzy łapanek, członkowie okupacyjnej administracji, pracownicy urzędu pracy, wywiadu wojskowego, przemysłu, sądownictwa i propagandy. „Uzasadnienie celowości i niezbędności powyższego jest następujące: reakcja polska winna uderzać w szczególnie szkodliwe i zbrodnicze jednostki niemieckie, jak i w szczególnie szkodliwe i zbrodnicze w swym nastawieniu i działalności instytucje niemieckie” – napisano w notatce dołączonej do listy.

Polska walczy

Wyroki wydane przez podziemne państwo wykonywali przede wszystkim żołnierze oddziału specjalnego Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej AK (Kedyw) o kryptonimie „Agat” (potem „Pegaz”). Każda akcja była opatrzona osobnym kryptonimem. Do najsłynniejszych z nich należy wykonanie wyroku na Franzu Kutscherze 1 lutego 1944 roku. Tego samego dnia żołnierze AK wyeliminowali w Warszawie dwóch kolejnych ważnych urzędników niemieckich: Albrechta Eitnera, tajnego agenta pracującego dla Abwehry, oraz Williego Lübberta, organizującego łapanki Polaków do pracy przymusowej w Niemczech.

Nie udała się natomiast operacja „Polowanie” przeciwko Ludwigowi Fischerowi, gubernatorowi Warszawy, odpowiedzialnemu za liczne zbrodnie na Polakach i Żydach. Był on pierwszą osobą na liście z 20 lutego. Żołnierze AK urządzili na niego zasadzkę 8 stycznia 1944 roku w podwarszawskim lesie. Samochód Fischera został ostrzelany, ale jemu udało się ujść z życiem. Akcję likwidacyjną 11 lipca 1944 roku w Krakowie przeżył także Wilhelm Koppe, wyższy dowódca SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie, został w niej jednak ciężko ranny.

Operacje w ramach akcji „Główki” przeprowadzano do połowy 1944 roku. Żołnierze AK wykonali kilkadziesiąt wyroków na osobach skazanych przez sądy podziemne. – Trudno podać dokładną liczbę zlikwidowanych w akcji osób, ponieważ operacje było prowadzone także na podstawie innych list, tworzonych po 20 lutego 1944 roku – wyjaśnia dr Policki.

Jak tłumaczy historyk, mimo że każda z akcji AK spotykała się z krwawym niemieckim odwetem na polskiej ludności, likwidacja najważniejszych hitlerowskich funkcjonariuszy powodowała, iż okupanci nie mogli się już czuć bezpiecznie. – Pod wpływem obawy o swoje życie często łagodzili represje – stwierdza badacz. Likwidowanie kolejnych ważnych urzędników godziło też w niemiecką administrację, destabilizując jej pracę. – Ponadto odwet na najbardziej zaangażowanych nazistach podtrzymywał na duchu Polaków, pokazując, że państwo podziemne funkcjonuje i walczy z okupantem – dodaje historyk.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: forum / INTERFOTO

dodaj komentarz

komentarze


To był realny plan odbudowy Polski
Premier odwiedził GROM
Mogiły bohaterów pod szczególną ochroną
Chemicy z Polski i USA przygotowują się do wspólnych ćwiczeń
Co dalej w relacjach z Iranem po konferencji bliskowschodniej?
75 lat od wielkiej ucieczki
Podniebny trening transportowców
Wnioski z „Anakondy ‘18”
Pogromcy czołgów poszukiwani
Unijny dyżur grupy bojowej V4 w 2023 roku
Najważniejsze jest rażenie
Kraby dla artylerzystów z Sulechowa
Kpr. Jakub Tynka uhonorowany „Nagrodą specjalną”
Podwyżki dla pracowników wojska
Okrętowa grupa zadaniowa ćwiczyła na Bałtyku
Kościuszko na czele insurekcji
Wolność, odwaga, pomysłowość. 75 lat od Wielkiej Ucieczki
Panie bez taryfy ulgowej
Cel – bezpieczna Europa
Trening na wieżowcu i nad wodą
Wybieramy mistrzów sportu powszechnego w 2018 roku
Wynagrodzenia podchorążych po nowemu
Jastrzębie widzą w ciemności
Kraby na służbie w Sulechowie
„Gra o tron”, sezon I – Dymitriada
Nadzieja sportu wojskowego mistrzynią Europy
100 km w podziękowaniu za uratowanie wzroku
Trzecia Setka Komandosa
Szczyt USA–Korea bez porozumienia
Gra o tron – sezon II: Polacy na Kremlu
US Army od kuchni
Jastrzębie dyscyplinują rosyjskie myśliwce
Dodatkowe szkolenie pilotów Gulfstreamów
Herculesem dookoła świata
Będą testy pocisków zakazanych traktatem INF
Spotkanie ministrów obrony państw NATO
Żołnierz poprowadził reprezentację lekkoatletów do triumfu w mistrzostwach Europy
NATO i kosowska łamigłówka
Brąz Rudyka w mistrzostwach świata w kolarstwie torowym
Szef NATO w Warszawie
Mistrzynie z Glasgow w szeregach armii
Szef MON-u z wizytą w Chorwacji
Podchorążowie AWL-u trenują już w strzelnicy kontenerowej
Polacy dzielą się doświadczeniem logistycznym
Step ahead in a different world
Spędź sobotę w WAT
W poszukiwaniu fregat ekspedycyjnych
„Żniwiarze” w Mirosławcu
Niezwykłe spotkanie weteranów afgańskiej misji
General Anders Joins NATO
Rok intensywnych ćwiczeń
Pamiętajmy o grobach bohaterów Niepodległej
Wizja marszałka prysła w Rydze
Błękitna Brygada na misji ONZ w Libanie
Artylerzyści na „Dynamic Front ‘19”
Żołnierze gotowi do misji „Sophia”
W Warszawie rozmawiano o pokoju na Bliskim Wschodzie
Kampania wyborcza poza armią
Urodziny „Zo”– napisz scenariusz o życiu generał Zawackiej

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO