Do Polski zostaną sprowadzone prochy trzech pierwszych prezydentów RP na uchodźstwie: Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisława Ostrowskiego. Obecnie spoczywają oni w Wielkiej Brytanii. 12 listopada zostaną przewiezieni do kraju i pochowani w nowym Mauzoleum Prezydentów RP na Uchodźstwie w podziemiach Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.

Cmentarz w Newark-on-Trent - groby prezydentów Polski na uchodźstwie. Fot. Wikipedia

– Uroczysty pochówek prezydentów na ojczystej ziemi będzie symbolicznym zwieńczeniem historii ich życia i pracy na rzecz niepodległej, demokratycznej Polski – mówił Jan Dziedziczak, pełnomocnik rządu ds. Polonii i Polaków za granicą, pod koniec września podczas konferencji na Zamku Królewskim w Warszawie, zapowiadając sprowadzenie do ojczyzny szczątków trzech prezydentów RP na uchodźstwie.

12 listopada, w ramach zwieńczenia obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę, do kraju powrócą prochy pierwszych prezydentów na emigracji: Władysława Raczkiewicza, Augusta Zaleskiego i Stanisława Ostrowskiego. – Przedsięwzięcie stanowi spłatę długu wobec polskiej emigracji, która przez pół wieku po zakończeniu II wojny światowej trwała na straży niepodległości – dodał Dziedziczak.

Pełnomocnik rządu podkreślił jednocześnie, że główną zasługą prezydentów było zachowanie konstytucyjnej ciągłości polskich władz od agresji Niemiec i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku, poprzez II wojnę i powojenną sowiecką okupację, aż do pierwszych w pełni wolnych wyborów prezydenckich w 1990 roku. Zaznaczył również, że istnienie polskiego rządu i działalność prezydentów RP na uchodźstwie dawały Polakom nadzieję na odzyskanie wolności po latach okupacji i totalitaryzmów.

Plan uroczystości

Obecnie trzej prezydenci spoczywają w Newark w Wielkiej Brytanii na Cmentarzu Lotników Polskich. 6 listopada odbędzie się tam uroczystość pożegnania, a sześć dni później ich prochy zostaną przewiezione samolotem wojskowym do Warszawy. Po powitaniu na wojskowym lotnisku Okęcie kondukt żałobny przejedzie do Świątyni Opatrzności Bożej, gdzie odbędzie się uroczysty pogrzeb z udziałem najwyższych władz państwowych.

Źródło: www.misjawolnapolska.pl

Potem politycy spoczną w podziemiach świątyni w Mauzoleum Prezydentów RP na Uchodźstwie. – Obecnie trwają tam jeszcze ostatnie prace – mówi Marcin Herman z Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”, organizatora przedsięwzięcia. Do mauzoleum zostaną także przeniesione szczątki Ryszarda Kaczorowskiego, który zginął 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie smoleńskiej i został pochowany w Panteonie Wielkich Polaków na terenie świątyni.

W mauzoleum znajdą się również symboliczne groby dwóch pozostałych prezydentów na uchodźstwie: Kazimierza Sabbata, który spoczywa na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie, i Edwarda Raczyńskiego pochowanego w mauzoleum rodowym w Rogalinie. – Wolą rodzin było to, aby ich prochy pozostały w dotychczasowym miejscach – tłumaczy Herman.

Obok mauzoleum powstaje izba pamięci poświęcona polskim władzom emigracyjnym. Na wystawę przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej złożą się prezentacje sylwetek prezydentów, pamiątki i dokumenty rządu RP w Londynie. – Do tej pory nie mieliśmy w Polsce miejsca, w którym można było oddać hołd prezydentom na uchodźstwie oraz zapoznać się z historią idei naszych legalnych rządów w okresie komunizmu – zaznacza Dziedziczak.

Inicjatywie towarzyszy kampania informacyjno-edukacyjna „Misja: wolna Polska”. – Jej celem jest przypomnienie Polakom o działalności władz RP na emigracji i roli prezydentów oraz uświadomienie wagi tej części historii dla utrzymania ciągłości polskiej państwowości i tożsamości narodowej – wyjaśnia Mikołaj Falkowski, prezes fundacji. Powstała m.in. strona internetowa www.misjawolnapolska.pl, na której można zapoznać się z historią prezydentów na uchodźstwie.

Gwaranci ciągłości państwa

– Prezydenci RP na uchodźstwie byli depozytariuszami legalnej, demokratycznie wybranej władzy. Przechowali ideę państwa niepodległego, suwerennego i wolnego – mówił w czasie konferencji na Zamku Królewskim w Warszawie dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN-u. Podkreślił, że rząd na uchodźstwie przez ponad 50 lat zajmował się nie tylko polityką, lecz także podtrzymywaniem tożsamości narodowej i kulturowej oraz polskich tradycji w środowisku emigracyjnym.

Wiceprezes IPN-u przypomniał, że sprawowanie władzy II RP na emigracji było możliwe dzięki zapisom konstytucji kwietniowej z 1935 roku. Od września 1939 do grudnia 1990 roku urząd prezydenta piastowało sześciu polityków: Władysław Raczkiewicz (prezydent w latach 1939–1947), August Zaleski (1947–1972), Stanisław Ostrowski (1972–1979), Edward Raczyński (1979–1986), Kazimierz Sabbat (1986–1989) i Ryszard Kaczorowski (1989–1990).

Zakończeniem ich misji było uroczyste przekazanie przez Ryszarda Kaczorowskiego 22 grudnia 1990 roku na Zamku Królewskim w Warszawie insygniów prezydenckich Lechowi Wałęsie, pierwszemu polskiemu prezydentowi wybranemu w wolnych wyborach powszechnych po II wojnie światowej.

Inicjatywę sprowadzenia prochów prezydentów do kraju realizuje Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, Instytutem Pamięci Narodowej, Centrum Opatrzności Bożej, ministerstwami Obrony Narodowej i Spraw Zagranicznych oraz Biurem Programu „Niepodległa”. Projekt objęty jest Patronatem Narodowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości.