Historia żołnierzy spod Monte Cassino staje się szczególnie tragiczna w kontekście rosyjskiej napaści na Ukrainę – mówili uczestnicy obchodów 78. rocznicy słynnej bitwy. Dziś także po raz pierwszy blisko 200 osób przeszło szlakiem historycznym bitwy, po trasie wytyczonej z inicjatywy Wojskowego Instytutu Wydawniczego.

– Nieprzemijająca chwała żołnierzy 2 Korpusu Polskiego wpisała się na zawsze do naszej historii i narodowej dumy – mówił Piotr Gliński, wicepremier i minister kultury we Włoszech na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino podczas uroczystości z okazji 78. rocznicy bitwy o słynne wzgórze. Dodał, że ponad 1000 znajdujących się tam prostych żołnierskich krzyży będzie zawsze świadczyć o żołnierskiej ofierze i miłości do ojczyzny.

Jednocześnie minister przypomniał, że większość żołnierzy gen. Władysława Andersa, dowódcy 2 KP, nigdy do Polski nie wróciła, pozostali na włoskich cmentarzach lub na obczyźnie. – Historia naszych żołnierzy spod Monte Cassino staje się dziś szczególnie tragiczna w kontekście napaści rosyjskiej na Ukrainę – zaznaczył wicepremier. Podkreślił, że tak, jak żołnierze 2 KP, tak dziś Ukraińcy udowadniają, że złożenie najwyższej ofiary pozwala przetrwać narodom. – Ukraińcy, tak samo jak 78 lat temu Polacy, walczą dziś za nas wszystkich, dlatego musimy pamiętać, że ich wojna jest także naszą sprawą – apelował Gliński.

Sztandar niepodległości

Do sytuacji na Ukrainie odniósł się także Mariusz Błaszczak, minister obrony narodowej. – Dziś w Rzymie podczas rozmowy z Lorenzo Guerinim, ministrem obrony Włoch, podkreślałem, że tego, co obserwujemy na Ukrainie, doświadczyli Polacy podczas II wojny światowej – mówił szef MON. Dodał, że obrazy zbrodni popełnianych teraz na Ukrainie znamy także z naszej historii, m.in. z Katynia. – Sprawiedliwość w stosunku do Polaków przyszła w końcu i wierzę, że przyjdzie także do Ukraińców – stwierdził minister.

Podkreślił również, że postawa żołnierzy 2 KP, ich wiara i bohaterstwo dają nam nadzieję, że Ukraina będzie wolna, a zło zostanie zwyciężone. – Oddajemy dziś hołd polskim żołnierzom, który tutaj walczyli, wasza postawa 78 lat temu stanowi wzór do naśladowania dla wszystkich Polaków, a przede wszystkim dla żołnierzy Wojska Polskiego – mówił Błaszczak.
– Stoimy tutaj w 78. rocznicę bitwy i 130. rocznicę urodzin gen. Andersa, mojego ojca, aby oddać hołd poległym i potwierdzić, że pamiętamy o bohaterskich czynach naszych żołnierzy – zaznaczyła Anna Maria Anders, ambasador RP we Włoszech. Zaapelowała jednocześnie do młodzieży, aby stała na straży pamięci o gen. Andersie i żołnierzach 2 KP.

Do obecnych na obchodach żołnierzy 2 KP zwrócił się Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. – Walczyliście tu i ginęliście, bo wiedzieliście, że polskość definiuje się umiłowaniem wolności – stwierdził Kasprzyk. Dodał, że nie byłoby wolnej Polski, gdyby nie kombatanci i ich koledzy, którzy spoczywają na tym cmentarzu. – Chcemy ślubować, że sztandar niepodległości, który otrzymaliśmy od Was przekażemy następnym pokoleniom i będziemy dbać o to, aby Polska była niepodległa, wolna i dumna oraz że będziemy stawać przeciwko złu, jak teraz, wspierając Ukrainę walczącą z rosyjską siłą – podkreślił szef UdsKiOR.

Uczestnicy rocznicowych obchodów wzięli udział we mszy, w której homilię wygłosił bp Wiesław Lechowicz, biskup polowy WP. – Z ogromną wdzięcznością zwracamy się do Was, kombatanci, dziękując za Wasze bohaterstwo i walkę w tym miejscu – stwierdził biskup polowy WP. Dodał, że polscy żołnierze walczący pod Monte Cassino są przykładem stałości i wierności nadziei na wolną Polskę.

Wśród kilku dawnych żołnierzy gen. Andersa obecnych na polskim cmentarzu był kpt. Władysław Dąbrowski z 15 Pułku Ułanów Poznańskich, który walczył o Monte Cassino, Ankonę i Bolonię. – Jestem tu, na polskim cmentarzu, już po raz kolejny, ale za każdym razem są to ogromne emocje i wzruszenie móc oddać hołd poległym kolegom i spotkać żyjących, choć z każdym rokiem jest nas coraz mniej – przyznał kombatant.

Obchody zakończyło odśpiewanie pieśni „Czerwone maki na Monte Cassino” przez zespół „Śląsk”, złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na grobach żołnierzy oraz na mogile spoczywającego pośród nich gen. Andersa.

Śladem polskich żołnierzy

Dziś przed południem odbył się także pierwszy trekking szlakiem historycznym wiodącym śladami walk żołnierzy 2 Korpusu Polskiego o Monte Cassino. – Ten szlak upamiętnia kolejne etapy natarcia polskiego wojska i bohaterstwo żołnierzy dowodzonych przez gen. Andersa – mówił Piotr Gliński. Przypomniał, że hasło pierwszego oficjalnego marszu tą drogą to „Nie idź na skróty”. – Dlatego przejdziemy cały dwunastokilometrowy odcinek trasy, na której walki toczył 2 Korpus Polski – dodał minister, apelując, aby na trasie mieć oczy otwarte zarówno na piękno przyrody, jak i ślady historii.

Film: Paweł Sobkowicz / ZbrojnaTV

Z kolei Maciej Podczaski, dyrektor Wojskowego Instytutu Wydawniczego, podziękował za udział w trekkingu najwyższym dowódcom Wojska Polskiego, ponieważ nadało to wydarzeniu szczególny charakter. Szlakiem bojowym 2 Korpusu przeszli dzisiaj m.in. gen. Rajmund Andrzejczak, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, oraz gen. broni Tomasz Piotrowski, dowódca operacyjny rodzajów sił zbrojnych. – Idę, aby zrozumieć, jak polscy żołnierze w maju 1944 roku dokonali niemożliwego, zdobywając to wzgórze – mówił przed wymarszem gen. Andrzejczak. Natomiast dowódca operacyjny zaznaczył, że swoim marszem oddaje cześć żołnierzom walczącym o Monte Cassino. – Dziękuję za Wasz przykład! – zwrócił się dyrektor Podczaski podczas uroczystości do generałów Andrzejczaka i Piotrowskiego.

W dzisiejszym trekkingu wzięło udział blisko 200 osób: politycy, żołnierze Wojska Polskiego, członkowie „Strzelca”, harcerze, sportowcy, polscy turyści i Włosi. Żegnając uczestników marszu, dr Enzo Salera, burmistrz Cassino, zaznaczył, że pamięć o poległych powinna być żywa i dlatego nieustannie ją w Cassino kultywują.

Edukacyjna ścieżka została wytyczona z inicjatywy WIW, a powstała dzięki wsparciu Polskiej Fundacji Narodowej. Trekking przygotowali natomiast olimpijczyk Bogusław Mamiński, organizator Biegu na Monte Cassino oraz Antoine Tortolano, prezes włoskiego stowarzyszenia sportowego „Aprocis” i współorganizator Biegu. Szlak 18 maja 2021 roku otworzył Mariusz Błaszczak, minister obrony podczas obchodów 77. rocznicy bitwy.

Uczestnicy przeszli 12 km na szczyt, mijając po drodze 12 tablic umieszczonych w miejscach związanych z walkami o słynne wzgórze. Po szlaku oprowadzał Pino Valente, włoski pasjonat historii i przewodnik po polu bitwy. Maszerujący mogli też śledzić szlak i uzyskać dodatkowe informacje o walkach polskich żołnierzy dzięki uruchomionej niedawno przez PFN i WIW aplikacji.

Marsz zakończył się przy pomniku 3 Dywizji Strzelców Karpackich zbudowanym na zdobytym przez nich wzgórzu 593. Adrian Gaweł, muzyk zespołu „Śląsk”, w hołdzie polskim żołnierzom odegrał hejnał mariacki. Upamiętnił w ten sposób hejnał zagrany 78 lat temu na ruinach klasztoru przez kaprala Emila Czecha po zdobyciu wzgórza.