moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

20 generałów II RP wywodziło się z „Sokoła”

150 lat temu we Lwowie powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół", polska organizacja patriotyczna i paramilitarna. Jej członkowie walczyli podczas I wojny m.in. w szeregach Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji, brali udział w powstaniach i bitwach II wojny. Dzisiaj „Sokół” prowadzi działalność paramilitarną, przygotowując działaczy np. do służby w obronie terytorialnej.

– „Sokół” jako organizacja patriotyczno-wychowawcza odegrał ogromną rolę, przygotowując młodych Polaków do odzyskania przez kraj niepodległości – mówi Zbigniew Okorski, wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce i prezes „Sokoła” w Warszawie.

Duch sportu

REKLAMA

Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół" zostało założone kilka lat po upadku powstania styczniowego. Młoda polska inteligencja zaczęła wówczas zabiegać o powołanie organizacji, której celem byłoby nie tylko podnoszenie sprawności fizycznej młodzieży, ale też rozbudzanie ducha narodowego, prowadzenie działań kulturalnych, oświatowych, a także wojskowych. Wzorem był utworzony w 1862 roku czeski „Sokół”.

Pierwszy oddział polskiego „Sokoła”, zwany gniazdem, powstał 7 lutego 1867 roku we Lwowie. W następnych latach pojawiły się kolejne gniazda pod zaborem austriackim, a potem także pruskim i rosyjskim oraz na emigracji, m.in. w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Kanadzie czy USA. – „Sokół” działał w myśl zasady „w zdrowym ciele, zdrowy duch”, propagując różne dyscypliny sportowe: gimnastykę, kolarstwo czy piłkę nożną, a jednocześnie prowadził tajne szkolenia wojskowe dla polskiej młodzieży – opowiada Okorski.

Zjazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z okazji 50-lecia istnienia Towarzystwa w Krakowie. Fragment pokazu sportowego na stadionie Cracovii. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Członkowie organizacji szkolili się z musztry, strzelectwa, jeździectwa czy szermierki. W 1912 roku we Lwowie Józef Haller, wówczas kapitan i członek komendy „Sokoła", utworzył pierwsze polowe drużyny sokole przygotowujące się do walki o niepodległość. W tym czasie do Towarzystwa na ziemiach polskich należało około 100 tys. osób i tyle samo na emigracji.

Ku niepodległości

W chwili wybuchu I wojny światowej młodzież zrzeszona w gniazdach sokolich wstąpiła w szeregi Legionów Polskich, głównie 2 Brygady Legionów. Zasiliła też Legion Wschodni utworzony we Lwowie w początkach sierpnia 1914 roku oraz szeregi Legionu Puławskiego, polskiej formacji walczącej w składzie armii rosyjskiej przeciwko Niemcom.

Członkowie „Sokoła”, także spośród polonii z USA i Kanady, masowo zgłaszali się również do tworzonej we Francji Armii Polskiej, na której czele stał Haller, wtedy już generał. – Wśród ochotników były tysiące „sokołów” – mówi Okorski. Brali też udział w walkach polsko-ukraińskich, np. pierwszym dowódcą obrony Lwowa w listopadzie 1918 roku był członek Towarzystwa płk Czesław Mączyński. Uczestniczyli także w powstaniach: wielkopolskim i śląskich. Pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim był „sokół” Franciszek Ratajczak, a w powstaniu śląskim walczył Wojciech Korfanty, prezes „Sokoła” w Katowicach.

Po zakończeniu wojny organizacje z trzech zaborów zjednoczyły się i powstał Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. W latach międzywojennych organizacja stała się ośrodkiem życia kulturalnego i sportowego, prowadziła zajęcia przysposobienia wojskowego, przygotowując młodych ludzi do służby w armii. – W tym czasie funkcjonowało 800-900 gniazd, w których zrzeszonych było 80 tys. dorosłych osób oraz 40 tys. młodzieży poniżej 18. roku życia – wylicza Okorski.

Zjazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z okazji 50-lecia istnienia Towarzystwa w Krakowie. Fragment pokazu sportowego na stadionie Cracovii. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Członkowie „Sokoła” walczyli również w II wojnie światowej: w kampanii wrześniowej, w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Polskiego Państwa Podziemnego, zarówno jako oficerowie, jak i szeregowi żołnierze. – Niestety nie ma danych, ilu członków „Sokoła” uczestniczyło w tych walkach – mówi Okorski. Podkreśla jednak, że z tej organizacji wywodziło się około 20 generałów II Rzeczpospolitej. – Byli to między innymi gen. Mariusz Zaruski, żeglarz, taternik i legionista, gen. Władysław Anders, dowódca Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, gen. Stanisław Sosabowski, organizator 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej czy marsz. Edward Śmigły-Rydz, Naczelny Wódz w wojnie obronnej 1939 roku – wymienia wiceprezes.

Kadry dla OT

Po wojnie władze komunistyczne uznały Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” za organizację nacjonalistyczną i zakazały jej działalności. Pierwsze gniazdo „Sokoła” reaktywowano w Warszawie 10 stycznia 1989 roku, a 1 marca 1990 roku zarejestrowano Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół" w Polsce. Dziś w kraju działa ponad 80 gniazd, w których skupionych jest 6-7 tys. osób.

– „Sokół” to nadal organizacja patriotyczna, wychowawcza, kulturalno-oświatowa, propagująca cnoty rycerskie i obywatelskie, umacniająca poczucie tożsamości narodowej – mówi Okorski. Jak dodaje, jej celem jest popularyzacja sportu, turystyki oraz zdrowego stylu życia wśród dzieci i młodzieży poprzez m.in. organizowanie zajęć z kilkudziesięciu dyscyplin sportowych.

– Prowadzimy też zajęcia paramilitarne, którymi szczególnie zajmują się drużyny polowe – informuje wiceprezes. W kraju działa ich dziesięć, m.in. w Lublinie, Lesznie czy Sanoku, skupiają w sumie około 400 członków.

Władze Związku podpisały umowę o współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej, dzięki której „Sokół” organizuje zajęcia na poligonach, uczy m.in. musztry, pierwszej pomocy, strzelania czy sztuk walki. – W ten sposób kształcimy wśród młodzieży postawy proobronne, przygotowujemy ich do ewentualnej zawodowej służby wojskowej, a ostatnio także do służby w obronie terytorialnej – dodaje Okorski. 

AD

autor zdjęć: NAC

dodaj komentarz

komentarze


Inżynieria strachu
Morskie ćwiczenia NATO pod rozkazami polskich oficerów
Arabia Saudyjska. Nadlatują F-15SA
Dzień otwarty w dęblińskiej uczelni
„Bison Drawsko”, czyli sztuka walki również z… mrozem
Więcej wojska w Białymstoku
F-16 polecą na Litwę
Wielki, amerykański, przetarg na samoloty szkolne
Szkolenia i kursy dla terytorialsów
Podchorążowie na ORP „Arctowski”
Priorytety MON-u w 2017 roku
Sprzęt ochronny dla żołnierzy
IPN bada przyczynę śmierci żołnierza w grudniu 1970
Brązowy medal biatlonowej pary
Atak terrorystyczny – jak przetrwać?
„Bison Drawsko 2017”: Tarantina pokonana
ALIS – cyfrowa rewolucja w lotnictwie wojskowym
Poszukiwany następca RPG-7
Przetarg na śmigłowce
Rok lotniczych wyzwań
Michał Jach: Wzmocnimy obronę wschodniej Polski
Polowa szkoła wojowania
Od 2018 roku będą nowe książeczki wojskowe
Certyfikat NATO dla bydgoskiego centrum
Nowe, lepiej uzbrojone Strykery dla US Army
Czernicki okrętem flagowym zespołu NATO
Fregata wróciła z ćwiczeń w Norwegii
„Zima-17”: sprawdzian nowego systemu dowodzenia armią
Swój czy obcy?
Nowe życie giżyckich schronów
Nowe armaty dla „Ślązaka”
Nowe szkolenia medyków pola walki
Pułkownik Łukasz Przybylski, weteran trzech powstań
Zawodnicy z wrocławskiego WZS szykują się do mistrzostw
Zlot kolekcjonerów broni palnej
Operacja „Adolphus”, czyli pierwszy skok
Pieniądze dla żołnierzy WOT
Ostatnie piętro izraelskiej tarczy
Śmigłowcowy przetarg pod lupą CBA
ORP „Czernicki” na Morzu Tyrreńskim
Na wojnie informacyjnej
Muzeum Pałac w Kocku, czyli jak mieszkańcy dbają o historię
AWACS na lotnisku w Warszawie
Bombą głębinową w okręt podwodny
Patrioty z polskimi podzespołami
Powołanie do WOT krok po kroku
Po Pucharze Świata czas na igrzyska
Minister Macierewicz podsumował rok w MON
Posłowie dyskutowali o natowskich wojskach w Polsce
Jak w odrodzonej Polsce powstawały mapy morskie
Rekord Zimnara w Lublińcu
„Wilk” na poligonie
Szef MON podsumował rok i wskazał priorytety
Pobiegną Tropem Wilczym
Polska – Kanada 6:1, ale w ćwierćfinale Syria i Egipt

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO