moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

20 generałów II RP wywodziło się z „Sokoła”

150 lat temu we Lwowie powstało Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół", polska organizacja patriotyczna i paramilitarna. Jej członkowie walczyli podczas I wojny m.in. w szeregach Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji, brali udział w powstaniach i bitwach II wojny. Dzisiaj „Sokół” prowadzi działalność paramilitarną, przygotowując działaczy np. do służby w obronie terytorialnej.

– „Sokół” jako organizacja patriotyczno-wychowawcza odegrał ogromną rolę, przygotowując młodych Polaków do odzyskania przez kraj niepodległości – mówi Zbigniew Okorski, wiceprezes Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce i prezes „Sokoła” w Warszawie.

Duch sportu

Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół" zostało założone kilka lat po upadku powstania styczniowego. Młoda polska inteligencja zaczęła wówczas zabiegać o powołanie organizacji, której celem byłoby nie tylko podnoszenie sprawności fizycznej młodzieży, ale też rozbudzanie ducha narodowego, prowadzenie działań kulturalnych, oświatowych, a także wojskowych. Wzorem był utworzony w 1862 roku czeski „Sokół”.

Pierwszy oddział polskiego „Sokoła”, zwany gniazdem, powstał 7 lutego 1867 roku we Lwowie. W następnych latach pojawiły się kolejne gniazda pod zaborem austriackim, a potem także pruskim i rosyjskim oraz na emigracji, m.in. w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Kanadzie czy USA. – „Sokół” działał w myśl zasady „w zdrowym ciele, zdrowy duch”, propagując różne dyscypliny sportowe: gimnastykę, kolarstwo czy piłkę nożną, a jednocześnie prowadził tajne szkolenia wojskowe dla polskiej młodzieży – opowiada Okorski.

Zjazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z okazji 50-lecia istnienia Towarzystwa w Krakowie. Fragment pokazu sportowego na stadionie Cracovii. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Członkowie organizacji szkolili się z musztry, strzelectwa, jeździectwa czy szermierki. W 1912 roku we Lwowie Józef Haller, wówczas kapitan i członek komendy „Sokoła", utworzył pierwsze polowe drużyny sokole przygotowujące się do walki o niepodległość. W tym czasie do Towarzystwa na ziemiach polskich należało około 100 tys. osób i tyle samo na emigracji.

Ku niepodległości

W chwili wybuchu I wojny światowej młodzież zrzeszona w gniazdach sokolich wstąpiła w szeregi Legionów Polskich, głównie 2 Brygady Legionów. Zasiliła też Legion Wschodni utworzony we Lwowie w początkach sierpnia 1914 roku oraz szeregi Legionu Puławskiego, polskiej formacji walczącej w składzie armii rosyjskiej przeciwko Niemcom.

Członkowie „Sokoła”, także spośród polonii z USA i Kanady, masowo zgłaszali się również do tworzonej we Francji Armii Polskiej, na której czele stał Haller, wtedy już generał. – Wśród ochotników były tysiące „sokołów” – mówi Okorski. Brali też udział w walkach polsko-ukraińskich, np. pierwszym dowódcą obrony Lwowa w listopadzie 1918 roku był członek Towarzystwa płk Czesław Mączyński. Uczestniczyli także w powstaniach: wielkopolskim i śląskich. Pierwszym poległym powstańcem wielkopolskim był „sokół” Franciszek Ratajczak, a w powstaniu śląskim walczył Wojciech Korfanty, prezes „Sokoła” w Katowicach.

Po zakończeniu wojny organizacje z trzech zaborów zjednoczyły się i powstał Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” w Polsce. W latach międzywojennych organizacja stała się ośrodkiem życia kulturalnego i sportowego, prowadziła zajęcia przysposobienia wojskowego, przygotowując młodych ludzi do służby w armii. – W tym czasie funkcjonowało 800-900 gniazd, w których zrzeszonych było 80 tys. dorosłych osób oraz 40 tys. młodzieży poniżej 18. roku życia – wylicza Okorski.

Zjazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z okazji 50-lecia istnienia Towarzystwa w Krakowie. Fragment pokazu sportowego na stadionie Cracovii. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Członkowie „Sokoła” walczyli również w II wojnie światowej: w kampanii wrześniowej, w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Polskiego Państwa Podziemnego, zarówno jako oficerowie, jak i szeregowi żołnierze. – Niestety nie ma danych, ilu członków „Sokoła” uczestniczyło w tych walkach – mówi Okorski. Podkreśla jednak, że z tej organizacji wywodziło się około 20 generałów II Rzeczpospolitej. – Byli to między innymi gen. Mariusz Zaruski, żeglarz, taternik i legionista, gen. Władysław Anders, dowódca Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, gen. Stanisław Sosabowski, organizator 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej czy marsz. Edward Śmigły-Rydz, Naczelny Wódz w wojnie obronnej 1939 roku – wymienia wiceprezes.

Kadry dla OT

Po wojnie władze komunistyczne uznały Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” za organizację nacjonalistyczną i zakazały jej działalności. Pierwsze gniazdo „Sokoła” reaktywowano w Warszawie 10 stycznia 1989 roku, a 1 marca 1990 roku zarejestrowano Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół" w Polsce. Dziś w kraju działa ponad 80 gniazd, w których skupionych jest 6-7 tys. osób.

– „Sokół” to nadal organizacja patriotyczna, wychowawcza, kulturalno-oświatowa, propagująca cnoty rycerskie i obywatelskie, umacniająca poczucie tożsamości narodowej – mówi Okorski. Jak dodaje, jej celem jest popularyzacja sportu, turystyki oraz zdrowego stylu życia wśród dzieci i młodzieży poprzez m.in. organizowanie zajęć z kilkudziesięciu dyscyplin sportowych.

– Prowadzimy też zajęcia paramilitarne, którymi szczególnie zajmują się drużyny polowe – informuje wiceprezes. W kraju działa ich dziesięć, m.in. w Lublinie, Lesznie czy Sanoku, skupiają w sumie około 400 członków.

Władze Związku podpisały umowę o współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej, dzięki której „Sokół” organizuje zajęcia na poligonach, uczy m.in. musztry, pierwszej pomocy, strzelania czy sztuk walki. – W ten sposób kształcimy wśród młodzieży postawy proobronne, przygotowujemy ich do ewentualnej zawodowej służby wojskowej, a ostatnio także do służby w obronie terytorialnej – dodaje Okorski. 

AD

autor zdjęć: NAC

dodaj komentarz

komentarze


JWK – najlepsze miejsce dla podoficera
Wirus wzmocni polskie wojska rozpoznania
Dezinformacja – potężna broń w rękach Kremla
Pięcioboistki wojskowe zmotywowane do pracy
Zadanie logistyków – zaopatrzyć kontyngent w Kuwejcie
Zmechanizowani na „Brave Warrior”
Muzeum w lubelskim zamku
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?
Kobiety na misjach obserwacyjnych
MON chce zmienić kluczowe dla wojska ustawy
Krab, Piorun i nie tylko, czyli armia bardziej nowoczesna
Dwa medale spadochroniarzy w Pucharze Świata
Falaise i Studzianki – dwie pancerne bitwy Polaków
„Zapora” – bohater wyklęty i niezłomny
Dwa medale triatlonistek
Szczeciński finał The Tall Ships Races
Zmieszani z błotem
Konkurs literacki „Polski Zbrojnej”: Pana misja nie była daremna
Wojsko ruszyło na pomoc poszkodowanym
Wojsko pomoże wszystkim potrzebującym
Zgrupowanie „Chojnice” pomaga nad Brdą
Będą dodatkowe wejściówki na Air Show
Pożegnanie trzeciej zmiany PKW OIR w Kuwejcie
Żołnierze NATO w Dolinie Rospudy
Większe wsparcie MON dla poszkodowanych w nawałnicach
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
ORP „Czajka” pomoże Łotyszom
Bitwa, która uratowała Europę
Przełom w finansowaniu armii
Tabor dla wojska
Przedsiębiorcy na rzecz obronności
Operacja „Hydra”
Jakie są procedury wydawania koncesji na broń
Jak powstańcy zdobyli „Gęsiówkę”
Trump przypomniał Polsce o jej znaczeniu w Europie
Tomasz Szatkowski: Chcemy współpracy w przygotowywaniu reformy dowodzenia armią
Rumunia kupuje Patrioty
Polska zainteresowana kolejnymi Leopardami
Poczet żołnierzy AK
Brązowy medal szpadzistek
Islandzka mangusta
Żołnierze 6 Brygady Powietrznodesantowej na ćwiczeniach
USA zapewniają o wsparciu dla Europy Środkowo-Wschodniej
Muzeum Bitwy Warszawskiej – jest wstępna koncepcja
ORP „Czernicki” bliżej domu
Święto Wojska Polskiego – relacja
Konkurs literacki „Polski Zbrojnej”: „Upłaz”, skromny bohater
Sojusz pod presją
Borsuk po czesku
Francusko-niemiecki myśliwiec 5. generacji
Sprzęt na potrzeby misji
Emigracyjna II Kadrówka
Wakacje dla dzieci żołnierzy
Sukces eksportowy Jakusza
Wsparcie dla weteranów będzie większe

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO