moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Kolędowanie po żołniersku

Świąteczne kolędy mają swoje wojskowe aranżacje. Do Betlejem zamiast pastuszków, przybywają polscy żołnierze walczący o wolny kraj, dzieciątko Jezus nie dostaje mirry, kadzideł i złota, a szablę, wojskowe buty, a nawet okręt. Świąteczno-wojskowe utwory powstawały głównie w czasie I i II wojny światowej.


Najstarszą wojskową kolędą jest „Gdy się Polska rodzi po kaźni stuletniej”. Jej tekst ukazał się w broszurce wydanej we Lwowie w 1918 roku.  To modyfikacja popularnej kolędy „Bóg się rodzi”. W wojskowej pastorałce zamiast dzieciątka Jezus, rodzi się nowa Polska.

„Kraj się rodzi - z młodych pnączy
Cudne już listowie tryska.
Niechaj zawiść nas nie łączy,
Niech prywata nie uciska!”

Znacznie więcej kolęd żołnierskich zachowało się z czasów II wojny światowej. W 1943 roku wydano nawet zbiór pt.: „Cztery kolędy na ostatnie wojenne święta”. Znalazła się w nim m.in. „Lulajże Jezuniu na polskiej ziemi...", napisana przed wojną kolęda zaczynająca się od słów: „Podnieś rączkę Boże Dziecię, pobłogosław naszych w polu; Tych co walczą i zwyciężą i tych co konają w bolu...”. Druga z popularnych pieśni ze zbioru nosi tytuł „Gruchnęła, runęła pruska potęga...” (na melodię „Gruchnęła, gruchnęła w Betlejem ziemia”).
 
Nowe wersje tekstów tradycyjnych kolęd często były życzeniami zwycięstwa albo komentarzem do aktualnych wydarzeń. Ich wydźwięk bywał satyryczny. Jak na przykład parafraza „Dzisiaj w Betlejem”:

”Dzisiaj w Londynie, dzisiaj w Londynie, wesoła nowina.
Tysiąc bombowców, bombowców tysiąc – wraca znad Berlina.
Berlin się pali, Hamburg się wali, Hitler z Goebelsem w portki na...
Anglicy śpiewają, Polacy wołają: wolną Polskę ogłaszają!”

Wojskowej wersji doczekała się też kolęda „Przybieżeli do Betlejem”. Tym razem do żłobka Jezusa przybyli żołnierze ze swoimi darami: szablą, butami, amunicją, a nawet okrętem. Nowy tekst popularnej kolędy napisał Antoni Bogusławski, oficer Polskich Sił Zbrojnych. Powstała ona w Szkocji w listopadzie 1943 roku. Tekst kolędy był tam rozpowszechniany wśród polskich żołnierzy, trzy lata później opublikowano go również w „Głosie szkolnym”, gazecie Gimnazjalnego Kółka Literackiego w Łodzi.

Jednak najbardziej znaną i lubianą wojskową kolędą jest „Uśnij, Dziecino”. Utwór nie jest wzorowany na tekstach istniejących kolęd. W 1944 roku jej słowa napisał „Czachura”, czyli Czesław Kalkusiński, żołnierz z partyzanckiego oddziału AK dowodzonego przez por. Bronisława Skoczyńskiego „Robotnika”.

„Uśnij Dziecino maleńka, noc późna już
U żłóbka Twojego klękniem; zmruż oczka, zmruż...
Jędrusie usiędą w koło, zanucą piosnkę wesołą...
Wesprzyj nas słodka Dziecino, dodaj nam sił,
Daj przetrwać nieszczęść godziny,
wojny złe dni”

Oryginalna w tym utworze jest także melodia, którą skomponował „Gard” czyli Henryk Fajt, partyzant i nauczyciel śpiewu.

Czasami żołnierskie kolędy powstawały na melodie znanych wojskowych piosenek. Na przykład „Kolędę powstańczą” śpiewa się na nutę „Serca w plecaku”. Autor słów kolędy sparafrazował też tekst tego znanego utworu:

„Tę kolędę, tę jedyną
Śpiewam dla Ciebie Dziecino,
Daj bym przetrwał wszystkie boje
I znów ujrzał miasto moje…”

W wojskowym śpiewniku można znaleźć także „Kolędę powstańczą”. Okoliczności jej powstania są niezwykłe. Po upadku Powstania Warszawskiego w Tworkach zorganizowano szpital dla osób, które ucierpiały w walkach. W Wigilię 1944 roku pielęgniarki, lekarze i pacjenci wystawili szopkę. Prawdopodobnie na tę właśnie okazję powstała „Kolęda powstańcza”. Napisała ją jedna z lekarek, niestety jej nazwisko nie jest znane.

Tradycja tworzenia wojskowych kolęd nie przetrwała do czasów współczesnych. – Gramy kolędy, tworzymy ich nowe aranżacje, ale nie piszemy słów ani melodii – mówi kpt. Marcin Ślązak, kapelmistrz Wojskowej Orkiestry Reprezentacyjnej Wojska Polskiego im. Józefa Wybickiego. – Ostatnio nagraliśmy płytę z tradycyjnymi kolędami, do których zupełnie nowe, bardzo współczesne aranżacje stworzył muzyk i dyrygent Tomasz Szymuś.

Każdego roku muzycy z Orkiestry Reprezentacyjnej grają świąteczne koncerty. – Kolęd będzie można posłuchać w naszym wykonaniu w styczniu 2013 r. – zapewnia kpt. Ślązak.

Ewa Korsak

autor zdjęć: mjr Michał Chyłkowski

dodaj komentarz

komentarze


XV Bieg Katorżnika – najbardziej błotnista edycja
 
Pętla dla terytorialsów z Wielkopolski
Gen. Błazeusz na wysokim stanowisku w NATO
Kolejne NUR-y do modernizacji
Wozy amunicyjne do Raków
„Pułaski” wrócił do kraju
Terytorialsi – ćwiczą i pomagają
Polscy lekkoatleci mistrzami Europy
„Operacja Wuhan”: Judo mężczyzn
„Operacja Wuhan”: Biegi na orientację
Posłowie o kondycji polskiego przemysłu obronnego
Śląskie obchody wojskowego święta
Terytorialsi na poligonie w Wędrzynie
Święto Wojska Polskiego – relacja na żywo
Spełniliśmy swój obowiązek
Obrady Rady Unii Europejskiej
Jedna misja, jeden zespół
Rozpoczynamy nową erę
Polscy żołnierze otworzą w Libanie nowy rozdział
„Operacja Wuhan”: Spadochroniarstwo
Zmiany emerytalne dla żołnierzy
W Polsce będzie więcej żołnierzy z USA
Nominacje generalskie w Święto Wojska Polskiego
Rozdarty subkontynent
Morska Bryza w pobliżu Krymu
Świętuj z wojskiem na piknikach!
Warszawa walczy, wracamy
Najkrwawsze starcie Powstania Warszawskiego
Kobiety w armii chcą mieć piłkarską reprezentację
Piknik ze smakiem
A Torn Subcontinent
Nowelizacja ustawy o weteranach w Sejmie
Śladami Pierwszej Pancernej
Rivalry on Closed Sea
Szykują się zmiany w wojskowych emeryturach
Desant z transportowca-giganta
Przez krew zdobyty Śląsk
Amerykańska przyszłość WZL
F-35 wylądowały w Powidzu
Sprawdzają Brutusa
High Confidence Operations
Cienka niebieska linia
A Wave of Alliances
Najpierw „Sonda”, później promocja
Prezydent przedłużył misję „Sophia”
Łask ponownie z dyżurem bojowym
Wojna wywiadów
Zmiana ustawy o weteranach trafiła do Sejmu
Czarny odchodzi do cywila
Wielofunkcyjny scyzoryk
„Legia Akademicka” w cyberprzestrzeni
Irańskie szachy
Przysięga śląskich terytorialsów
Zielonka dla Patriotów
W NATO o zwiększeniu obecności militarnej USA w Polsce

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO