Tańsze bilety kolejowe i opłaty paszportowe, łatwiejszy dostęp do resortowej opieki zdrowotnej, a także możliwość korzystania ze zniżek oferowanych przez firmy i samorządy – Sejm uchwalił ustawę o Karcie Rodziny Mundurowej. Z nowych rozwiązań będą mogli skorzystać żołnierze, funkcjonariusze, weterani i ich najbliżsi. Projekt trafi teraz do prac w Senacie.

Ustawa o Karcie Rodziny Mundurowej została przyjęta przez Sejm 6 listopada 2026 roku. Za jej uchwaleniem opowiedziało się 431 posłów, dziewięciu było przeciw, a trzech wstrzymało się od głosu. „Kto służy Polsce, musi wiedzieć, że Polska zadba o niego i jego rodzinę. To zobowiązanie państwa, nie przywilej!” – napisał na portalu X Władysław Kosiniak-Kamysz, wicepremier, minister obrony narodowej.

Przed przyjęciem ustawy posłowie zaakceptowali 13 poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu, głównie o charakterze doprecyzowującym. Wśród przyjętych korekt znalazły się m.in. rozwiązania dotyczące sposobu wydawania karty, a także współpracy z podmiotami oferującymi zniżki. Zgodnie z zapisami szefowie Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji będą mogli odmówić zawarcia umowy ze względów bezpieczeństwa lub gdy charakter oferowanych usług lub towarów będzie sprzeczny z budowaniem pozytywnego wizerunku służb mundurowych.

Dla kogo karta?

Katalog osób uprawnionych do karty jest szeroki. Będą ją mogli otrzymać żołnierze: zawodowi (poza odbywającymi zawodową służbę w trakcie kształcenia), wojsk obrony terytorialnej oraz aktywnej rezerwy, a także funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa. Program obejmie też weteranów i weteranów poszkodowanych oraz emerytów i rencistów mundurowych.

Z przywilejów będą też mogli korzystać członkowie rodzin mundurowych: małżonkowie oraz dzieci pozostające na utrzymaniu (do 18 roku życia lub do ukończenia 25 lat, jeśli kontynuują naukę). Ustawa przewiduje wsparcie także określonych grup rodzin żołnierzy i funkcjonariuszy zmarłych lub zaginionych, w tym osoby uprawnione do rent rodzinnych.

Na etapie prac legislacyjnych program rozszerzono także na strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej uczestniczących w działaniach ratowniczych oraz ich rodziny. W ich przypadku katalog przywilejów będzie jednak węższy niż w przypadku pozostałych uprawnionych.

Tańsze podróże i łatwiejszy dostęp do lekarza

Jednym z kluczowych uprawnień będzie możliwość korzystania z pierwszeństwa w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej w placówkach wojskowych i resortowych. Takie rozwiązanie ma zapewnić szybszą pomoc dla osób, które na co dzień dbają o bezpieczeństwo. Prawa takiego nie będą mieli strażacy ochotnicy i ich rodziny.

Elementem programu będą też ustawowe ulgi kolejowe. Posiadacze karty otrzymają 37-procentową zniżkę na bilety jednorazowe, a w przypadku imiennych biletów miesięcznych na przejazdy pociągami osobowymi i pospiesznymi ulga wyniesie 49 proc. Z tej drugiej ulgi nie skorzystają strażacy OSP oraz członkowie ich rodzin.

Kolejnym udogodnieniem będą niższe opłaty paszportowe dla wszystkich grup uprawnionych. Dorośli posiadacze karty zapłacą połowę standardowej opłaty, natomiast w przypadku dzieci zniżka wyniesie 75 proc.

Nowe przepisy mają też ułatwić rodzinom mundurowym funkcjonowanie w przypadku przeniesienia służbowego. Dzieci żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, których rodzice będą zmieniać miejsce służby lub zostaną oddelegowani do innej miejscowości, będą miały pierwszeństwo w przyjęciu do publicznych przedszkoli.

Ustawowe ulgi to jednak nie wszystko. Katalog korzyści będzie mógł być stopniowo rozszerzany dzięki współpracy z instytucjami publicznymi, samorządami i przedsiębiorcami. Firmy zainteresowane udziałem w programie będą mogły zaoferować posiadaczom karty preferencyjne warunki zakupu towarów i usług. Warunkiem będzie zawarcie odpowiedniej umowy z szefami MON-u i MSWiA. Przedsiębiorstwa uczestniczące w programie będą mogły posługiwać się specjalnym oznaczeniem: „Tu honorujemy Kartę Rodziny Mundurowej”. Własne programy wsparcia mogą wprowadzać również samorządy. Wykaz instytucji, przedsiębiorstw i oferowanych przez nie ulg ma być publikowany na specjalnej stronie internetowej poświęconej karcie.

Dzień Rodziny Mundurowej

Karta Rodziny Mundurowej będzie dostępna w dwóch formach: tradycyjnej –plastikowej – oraz elektronicznej, w aplikacji mObywatel. Będzie wydawana bezpłatnie na wniosek zainteresowanego składany do właściwego organu. W przypadku żołnierzy i ich rodzin będzie to odpowiednio dowódca lub kierownik jednostki, a w przypadku poszczególnych służb – wskazani w ustawie przełożeni. Dla strażaków ratowników OSP właściwy będzie wójt, burmistrz lub prezydent miasta gminy, w której znajduje się jednostka OSP. W przypadku tej ostatniej grupy ustawa przewiduje wyłącznie kartę elektroniczną.

Teraz ustawa trafi do Senatu. Po zakończeniu prac legislacyjnych i akceptacji przez prezydenta przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od daty ich ogłoszenia. Nie oznacza to jednak, że wszystkie uprawnienia będą dostępne od razu. Wprowadzenie programu będzie bowiem wymagało m.in. przygotowania systemów teleinformatycznych, wzorów dokumentów oraz zawarcia pierwszych porozumień z podmiotami oferującymi zniżki. Dlatego przyjmuje się, że część przepisów, w tym dotyczących przyznawania i obsługi kart oraz konkretnych ulg, zacznie obowiązywać po ok. sześciu miesiącach od ogłoszenia ustawy.

Karta Rodziny Mundurowej ma być nie tylko sposobem na zmniejszenie codziennych wydatków, lecz także formą docenienia służby i wsparcia rodzin mundurowych. Twórcy programu zakładają też, że rozwiązanie będzie promować służbę na rzecz bezpieczeństwa państwa oraz wzmacniać pozytywny wizerunek formacji mundurowych. Ustawa przewiduje ustanowienie 15 maja Dniem Rodziny Mundurowej.

Z inicjatywą wprowadzenia systemu benefitów dla żołnierzy i ich rodzin wyszło ministerstwo obrony. W październiku 2024 roku projekt ustawy dotyczący karty dla rodzin wojskowych został przedłożony rządowi, a w trakcie prac rządowych do inicjatywy dołączyło MSWiA. W rezultacie koncepcja została rozszerzona na inne formacje mundurowe.