W Ambasadzie RP w Waszyngtonie otwarto wystawę „Shared Duty, Side by Side” opowiadającą o wspólnych działaniach żołnierzy Polski i USA podczas misji zagranicznych. Ekspozycja prezentuje archiwalne fotografie, dokumenty i historie z najważniejszych operacji wojskowych obu państw – od pierwszych misji na Bałkanach w latach 90. po działania w Iraku i Afganistanie.

Wystawa „Shared Duty, Side by Side” składa się z 14 plansz tematycznych oraz jednej tytułowej, która przedstawia splecione flagi Polski i Stanów Zjednoczonych na tle chmur (jak podkreślają autorzy ekspozycji, widoczne na nich ślady walki stanowią alegorię wspólnych działań żołnierzy podczas operacji w Iraku i Afganistanie). Autorem obrazu jest Jakub Bereźnicki.

Ekspozycję przygotowali pracownicy Zespołu Edukacji i Tradycji Centrum Weterana Działań poza Granicami Państwa. Materiał opracowano w języku angielskim, tak aby był dostępny dla amerykańskiej publiczności oraz przedstawicieli środowisk wojskowych i dyplomatycznych w Waszyngtonie.

– Centrum Weterana Działań poza Granicami Państwa od wielu lat prowadzi szeroką działalność edukacyjną i popularyzatorską. Naszym celem jest nie tylko dokumentowanie historii, lecz także przekazywanie jej kolejnym pokoleniom. Prowadzimy Salę Tradycji oraz gromadzimy pamiątki związane z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego w misjach i operacjach wojskowych poza granicami państwa, a także dzielimy się wiedzą m.in. podczas prelekcji, warsztatów i konferencji. Wystawy takie jak „Shared Duty, Side by Side”, przygotowywane przez doświadczonych specjalistów z Zespołu Edukacji i Tradycji, są jednym ze sposobów przybliżania roli polskich weteranów w działaniach na rzecz bezpieczeństwa międzynarodowego. W ten sposób pokazujemy historię służby polskich żołnierzy – rzetelnie, nowocześnie i z szacunkiem dla ich doświadczeń – podkreśla dyrektor Centrum Weterana ppłk Katarzyna Rzadkowska.

Historia zaprezentowana na planszach obejmuje ponad trzy dekady współpracy wojskowej. Jej początek organizatorzy wystawy datują na 1993 rok, gdy polscy i amerykańscy żołnierze rozpoczęli wspólne działania w ramach misji stabilizacyjnych na Bałkanach oraz Haiti.

Od Bałkanów do globalnej walki z terroryzmem

Pierwsze pięć plansz wprowadza w historię współpracy militarnej obu państw w latach dziewięćdziesiątych i na początku XXI wieku. Przedstawiono na nich udział polskich i amerykańskich żołnierzy w misjach stabilizacyjnych na Bałkanach, realizowanych w ramach operacji IFOR, SFOR oraz KFOR.

Na fotografiach można zobaczyć wspólne patrole czy działania logistyczne prowadzone przez żołnierzy obu armii w Bośni i Hercegowinie. Materiały dokumentują pierwsze doświadczenia operacyjne, które z czasem przerodziły się w trwałe partnerstwo wojskowe. Plansze przypominają również misję stabilizacyjną na Haiti oraz wydarzenia z 11 września 2001 roku. Ataki terrorystyczne na World Trade Center w Nowym Jorku stały się początkiem globalnej walki z międzynarodowym terroryzmem, w której Polska stała się jednym z najważniejszych sojuszników Stanów Zjednoczonych.

Irak i Afganistan

Największą część ekspozycji poświęcono operacjom w Iraku i Afganistanie. Plansze od szóstej do ósmej przedstawiają zaangażowanie polskich sił zbrojnych w operację iracką oraz współpracę z siłami amerykańskimi w trakcie działań stabilizacyjnych.

Jednym z najważniejszych epizodów przypomnianych na wystawie jest zdobycie platformy naftowej w Zatoce Perskiej. W działaniach tych uczestniczyli operatorzy Jednostki Wojskowej GROM, którzy wspólnie z siłami amerykańskimi przeprowadzili skomplikowaną operację specjalną mającą zabezpieczyć strategiczną infrastrukturę energetyczną regionu.

Ekspozycja przypomina również moment przejęcia przez Polskę odpowiedzialności za region Centrum-Południe w Iraku. Było to jedno z największych zadań operacyjnych, jakie powierzono polskiemu kontyngentowi w ramach międzynarodowej koalicji. Polska dowodziła tam wielonarodową dywizją stabilizacyjną, w której służyli żołnierze wielu państw.

Równie rozbudowaną część ekspozycji poświęcono misji w Afganistanie. Fotografie pokazują okres, w którym polskie siły zbrojne odpowiadały za bezpieczeństwo prowincji Ghazni.

Fotografie dokumentują również momenty codziennego życia w bazach. Można na nich zobaczyć żołnierzy odpoczywających po patrolach, trenujących sportowo lub uczestniczących we wspólnych uroczystościach.

Hołd dla poległych

Czternasta plansza wystawy ma charakter symboliczny. To hołd dla żołnierzy, którzy zginęli podczas misji w Iraku i Afganistanie. Tym samym przypomina o cenie, jaką ponoszą wojskowi biorący udział w międzynarodowych operacjach.

Wystawę zamyka część prezentująca polskich żołnierzy wyróżnionych przez stronę amerykańską za profesjonalizm i odwagę podczas wspólnych działań. Organizatorzy podkreślają w ten sposób wzajemne uznanie i szacunek, jakie wypracowali żołnierze obu armii w trakcie wieloletniej współpracy.

Miejsce prezentacji ekspozycji nie jest przypadkowe. Otwarta na początku marca wystawa została zorganizowana w siedzibie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Waszyngtonie, co ma podkreślać strategiczny charakter relacji między Polską a Stanami Zjednoczonymi. Ekspozycja powstała na zlecenie Ministerstwa Obrony Narodowej, przy okazji uroczystości wręczenia w Białym Domu przyznanego pośmiertnie Medalu Honoru sierż. sztab. Michaelowi H. Ollisowi. Odznaczenie odebrali z rąk prezydenta USA Donalda Trumpa rodzice poległego wojskowego.

Amerykański żołnierz zginął w 2013 roku w Afganistanie, osłaniając polskiego oficera podczas ataku na bazę w Ghazni. Historia Ollisa stała się symbolem braterstwa broni między żołnierzami Polski i Stanów Zjednoczonych. Wystawa prezentowana w Waszyngtonie wpisuje się w tę narrację, pokazując konkretne historie współpracy, wspólne doświadczenia bojowe oraz relacje budowane w trakcie wieloletnich misji zagranicznych.