Najważniejszy jest żołnierz – to główna maksyma dowodzenia gen. broni Wiesława Kukuły. I takie podejście doskonale widać w procesie formowania wojsk obrony terytorialnej, za który od początku odpowiada generał. Dowódca piątego rodzaju sił zbrojnych jest laureatem nagrody Buzdygan 2021.

– Wojsko to pasja gen. broni Wiesława Kukuły, której poświęca całe życie – mówi płk Radosław Kosiak, dowódca zespołu działań cyberprzestrzennych wojsk obrony terytorialnej. Oficer zna generała od 1992 roku, kiedy w jednym plutonie zaczynali studia w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Łączności w Zegrzu. Jak opowiada pułkownik, pchor. Kukuła już wtedy wiele od siebie wymagał, wyróżniał się pracowitością, a szkołę ukończył jako prymus.

– Generał jest pełen energii, mobilizuje nas swoją pracowitością. Czasem mamy problem, żeby zdążyć z jakimś pomysłem przed nim – twierdzi płk Marek Pietrzak, dowódca 18 Stołecznej Brygady OT, wcześniej rzecznik prasowy WOT-u. Co ciekawe, sam generał jako swoje wady wymienia lenistwo i brak zorganizowania. – Dlatego w WOT powołałem „team dowódcy”. To oni układają mi dzień i tylko dzięki nim znajduję czas dla rodziny, siebie, a czasem nawet dla ulubionej fotografii – śmieje się gen. Kukuła.

Miękkie przywództwo

Oficer większość swojej służby wojskowej spędził w szeregach wojsk specjalnych. Zaczął jako dowódca plutonu w 1 Pułku Specjalnym Komandosów (dziś Jednostka Wojskowa Komandosów) w Lublińcu i przez 11 lat zajmował tam coraz wyższe stanowiska, aż do funkcji szefa sztabu. W tym czasie był też na misji w Iraku. Kolejny etap to Dowództwo Wojsk Specjalnych, gdzie mjr Kukuła stanął na czele wydziału dowodzenia i łączności, a następnie jako szef sztabu DWS-u kierował pionem operacyjnym. Zajmował się głównie planowaniem i kontrolą operacji specjalnych, był też zaangażowany w budowę i rozwój polskich wojsk specjalnych.

Ukończył także kursy planowania i kierowania operacjami specjalnymi w NATO Special Operations HQ oraz US Joint Special Operations University. Jest absolwentem m.in. studiów magisterskich w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie na kierunku elektronika i telekomunikacja oraz podyplomowych studiów polityki obronnej w warszawskiej Akademii Sztuki Wojennej.

W 2012 roku płk Kukuła wrócił do Lublińca jako dowódca JWK. Przez kolejne pięć lat, stojąc na czele jednej z najlepszych na świecie jednostek specjalnych, kładł nacisk na budowę efektywnego systemu naboru, tworzenie warunków do rozwoju zawodowego żołnierzy, a także na opiekę i wsparcie dla weteranów oraz ich rodzin.

– Znam gen. Kukułę od ponad 20 lat, czyli od kiedy zostałem oficerem w Lublińcu. Zawsze zachęcał nas do nieszablonowego działania, podejmowania decyzji, ufał nam, czuliśmy jego wsparcie, pozwalał popełniać błędy, byleśmy tylko wyciągali z nich wnioski – opowiada płk Tomasz Białas, były żołnierz JWK, dziś dowódca 13 Śląskiej Brygady OT. Jak dodaje, generał urzeczywistnia ideę dowodzenia przez cele. – Mówi, co ma być zrobione i daje nam przestrzeń na samodzielne myślenie i szukanie rozwiązań – tłumaczy pułkownik.

– Wierzę w tzw. miękkie przywództwo. Jeśli pracujesz wśród świadomych i kompetentnych osób i chcesz wydobyć z nich jak najwięcej, mów im, czego oczekujesz, a ludzie zaskoczą cię swoją kreatywnością – wyjaśnia gen. Kukuła. Dodaje, że zdarza mu się kierować intuicją podczas podejmowania decyzji czy dobierania ludzi i nigdy go ona nie zawiodła.

Najważniejszy jest żołnierz

Tego rodzaju podejście do dowodzenia generał przeniósł do WOT-u, kiedy w 2016 roku został wyznaczony na dowódcę tego nowego, piątego rodzaju sił zbrojnych. Dostał zadanie utworzenia, uzbrojenia i wyszkolenia obrony terytorialnej, opracowania systemu rekrutacji oraz ścieżki rozwoju zawodowego przyszłych terytorialsów. – W pełni identyfikowałem się z projektem budowy tej sprawnej i gotowej do obrony kraju i obywateli formacji – mówi generał.

Przy tworzeniu WOT-u wykorzystał doświadczenia z wojsk specjalnych. – Dla mnie WOT to nie nowy etap służby, lecz także kontynuacja poprzedniej i w głębi serca zawsze pozostanę komandosem – zapewnia gen. Kukuła. Pod jego dowództwem struktury WOT-u rozwinęły się we wszystkich województwach, w formacji pełni dziś służbę ponad 32 tys. żołnierzy, utworzono 15 brygad OT i powstają trzy kolejne. Terytorialsi sprawdzili się, pomagając m.in. w czasie epidemii COVID-19 czy angażując w ochronę wschodniej granicy.

– Dowódca to człowiek z wizją, WOT to jego dziecko, a obecny kształt służby terytorialnej jest zasługą jego i ludzi, których sobie dobrał – uważa płk Kosiak. I dodaje, że gen. Kukuła potrafi skutecznie wykorzystać umiejętności i potencjał swoich podwładnych, budować wokół siebie kompetentny zespół. Z kolei płk Pietrzak zaznacza, że generał jest osobą nieszablonową, przełamuje wojskową biurokrację i umie elastycznie podchodzić do problemów. – Jest otwarty na uwagi i pomysły, także krytykę, chętnie pozna każdy punkt widzenia, zanim podejmie decyzję – mówi dowódca 18 BOT.

Podwładni podkreślają, że generał ma duże poczucie humoru oraz pamięta o drobnych rzeczach, choćby urodzinach żołnierzy, czym zjednuje sobie ludzi. – To wzór generała, który dba o podwładnych – stwierdza płk Białas. Bo najważniejszy jest żołnierz – to główna maksyma dowodzenia gen. Kukuły. Jak podkreśla płk Pietrzak, generał zawsze powtarza, że pracując nad kolejnymi rozwiązaniami w WOT, trzeba myśleć o żołnierzach, dbać o nich. – To ludzie wygrywają wojnę, dlatego siłą WOT-u są dobre przywództwo i ludzie, którzy przyszli tu, bo wierzą w to, co robią – stwierdza gen. Kukuła.