Niemcy muszą Polakom zrekompensować straty za ludobójstwa i zniszczenia z II wojny światowej – mówili politycy podczas prezentacji raportu o polskich stratach spowodowanych przez III Rzeszę w latach 1939–1945. Wyliczono je na 6 bln 200 mld zł. W czasie spotkania na Zamku Królewskim Jarosław Kaczyński, prezes PiS, zapowiedział, że Polska wystąpi do Niemiec o wypłatę tych odszkodowań.

– Dzień przedstawienia raportu dotyczącego strat wojennych Polski nie jest tylko aktem prezentacji dokumentu, lecz także decyzją podjęcia tej sprawy na forum międzynarodowym – mówił Jarosław Kaczyński. Prezes PiS jako pierwszy zabrał głos podczas prezentacji „Raportu o stratach poniesionych przez Polskę w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej”. Jak dodał, z dokumentu wynika, że suma tych strat wynosi ponad 6 bilionów 200 miliardów zł. – Chodzi o to, aby w być może długim i trudnym procesie uzyskać odszkodowania za to wszystko, co Niemcy uczynili w Polsce w latach 1939–1945 – powiedział Kaczyński.

Początek drogi

Prezes Prawa i Sprawiedliwości przypominał, że niemiecka okupacja miała charakter zbrodniczy, a niektóre jej efekty trwają do dziś. Jednocześnie – jak stwierdził Jarosław Kaczyński – Niemcy nigdy nie rozliczyły się ze swoich zbrodni wobec Polski.  Wskazał, że przedstawiona w raporcie wartość poniesionych przez Polskę strat to suma bardzo poważna, ale dla gospodarki niemieckiej całkowicie możliwa do udźwignięcia. – Tym bardziej, że takie odszkodowania płaci się przez dziesięciolecia, dlatego można ją uznać za całkowicie realistyczną – argumentował lider PiS. Dodał, że droga do odszkodowań będzie długa i niełatwa, jest jednak przeświadczony, że zakończy się sukcesem.

Raport sporządził Parlamentarny Zespół ds. Oszacowania Wysokości Odszkodowań Należnych Polsce od Niemiec za Szkody Wyrządzone w trakcie II Wojny Światowej. W uroczystej prezentacji dokumentu na Zamku Królewskim w Warszawie wzięli udział także szef rządu Mateusz Morawiecki, Mariusz Błaszczak, wicepremier i szef MON-u, oraz Piotr Gliński, wicepremier i minister kultury.

– Podczas II wojny doszło do zbrodni na polskim narodzie – mówił premier Mateusz Morawiecki. Przypomniał, że według planów Adolfa Hitlera Polacy mieli być w większości eksterminowani. Szef rządu zaznaczył, że nasz kraj stracił ponad 5,2 mln ludzi, m.in. elity intelektualne. – Nikt nigdy tego nie wynagrodzi ani nie zrekompensuje, ale jesteśmy zobowiązani, aby te straty policzyć i przedstawić odpowiedni rachunek tym, którzy są im winni – tłumaczył Morawiecki. Jego zdaniem raport to wielki krok w kierunku uzyskania zadośćuczynienia od Niemiec. Premier stwierdził też, że dokument może służyć prawdziwemu pojednaniu Polski i Niemiec. – Bez prawdy, odszkodowania, nie ma normalnych relacji – mówił szef rządu. 

Z kolei Elżbieta Witek, marszałek Sejmu, podkreśliła, że o ile straty materialne są możliwe do oszacowania, to trudno jest obliczyć straty dotyczące ludności. – Ale nie może być tak, że przebaczenie równa się zapomnienie o obowiązku zadośćuczynienia za szkody i straty, jakie Niemcy uczynili Polakom – oświadczyła marszałek Sejmu. Stwierdziła także, że publikacja raportu to dopiero początek długiej drogi. – Wierzę w to, że jeśli nie nasze pokolenie, to następne uzyska to odszkodowanie. Niemcy muszą Polakom zrekompensować straty za ludobójstwa i zniszczenia, jakich dokonali podczas wojny – zaznaczyła Witek.

Ponad 6 bln zł strat

Zaprezentowany dzisiaj raport to efekt pięciu lat pracy Parlamentarnego Zespołu ds. Oszacowania Wysokości Odszkodowań Należnych Polsce od Niemiec za Szkody Wyrządzone w trakcie II Wojny Światowej oraz powołanego w grudniu 2021 roku Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego. W sumie pracowało nad dokumentem 33 specjalistów i naukowców z różnych dziedzin: ekonomiści, archiwiści, prawnicy, statystycy, demografowie, historycy, rzeczoznawcy majątkowi. – Oszacowanie strat wojennych było konieczne, bo państwo niemieckie nie rozliczyło się i nie zrekompensowało Polakom skutków II wojny – tłumaczył na Zamku Królewskim Arkadiusz Mularczyk, poseł PiS, przewodniczący zespołu ds. reparacji i przewodniczący rady ISW. Przypomniał, że do dzisiaj Polska nie uzyskała kwoty reparacji wojennych przyznanych decyzją wielkich mocarstw w Poczdamie ani odszkodowań adekwatnych do poniesionych strat wojennych i zniszczeń okupacyjnych.

Raport składa się z trzech tomów. Pierwszy opisuje i szacuje straty poniesione przez Polskę z winy okupantów niemieckich. Drugi zawiera dokumentację fotograficzną wojny i okupacji niemieckiej, a trzeci jest listą miejsc zbrodni popełnionych przez Niemców. Według autorów raportu Polska w wyniku rozpętanej przez Niemców II wojny straciła 6 bilionów 220 mld 609 mln złotych. Na to złożyły się przede wszystkim straty demograficzne i materialne. W raporcie ustalono, że z niemieckiej winy śmierć poniosło 5 mln 219 tys. obywateli Polski. – Polska potrzebowała 33 lata, aby powrócić do poziomu rozwoju sprzed wojny – podał Mularczyk. Koszt strat z powodu ofiar śmiertelnych oszacowano na kwotę ok. 4 biliony 330 mld zł. – To jest czysto ekonomiczna wycena życia ludzkiego przez pryzmat utraconego wynagrodzenia – zaznaczył poseł. Dodał, że podczas II wojny do niewolniczej pracy Niemcy wywieźli ponad 2 mln 100 tys. osób, a 196 tys. polskich dzieci zabrano, aby zgermanizować.

Z kolei suma strat materialnych wyliczona przez specjalistów wyniosła 797 mld 398 mln zł. Obejmowały m.in.: budynki mieszkalne i niemieszkalne, obiekty zabytkowe i sakralne oraz inżynierskie, przemysł, straty w rolnictwie i lasach, a także szkody, jakie poniosło polskie wojsko. Jak wyliczał Mularczyk, Polska w wyniku II wojny utraciła też 78 tys. km kwadratowych powierzchni, czyli terytorium wielkości wszystkich państw Beneluksu.

Ponadto suma start poniesionych w dobrach kultury i sztuki to około 19 mld 310 mln zł, w bankowości – 89,3 mld zł, łączna wartość polskich ubezpieczalni – 34,8 mld, a 492 mld zł wyniosły straty spowodowane działalnością niemieckiego banku emisyjnego. – Są to wyliczenia powściągliwe i minimalistyczne, aby wyeliminować zarzuty o zawyżone szacunki roszczeń – zaznaczył Mularczyk. Jego zdaniem sprawa odszkodowań powinna być uregulowana w polsko-niemieckiej umowie bilateralnej. – Mam nadzieję, że niniejszy raport zobrazuje skalę strat Polski i pozwoli zapoczątkować merytoryczny dialog obydwu państw oraz doprowadzi do uregulowania tej sprawy – podsumował poseł Arkadiusz Mularczyk.