Reagowanie w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi, zajęcia z terenoznawstwa i cyberbezpieczeństwa oraz szkolenie strzeleckie – to niektóre z zagadnień przysposobienia obronnego, których od rozpoczętego dziś roku szkolnego będzie się uczyć młodzież szkolna. Zajęcia będą się odbywały w ramach przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa.

Przedmiot edukacja dla bezpieczeństwa został wprowadzony zamiast przysposobienia obronnego od 1 września 2009 roku w gimnazjum, a od 1 września 2012 roku obowiązywał w tym samym wymiarze w szkole ponadgimnazjalnej. Po reformie programowej w latach 2017–2019 jest przedmiotem obowiązkowym, nauczanym w ósmej klasie szkoły podstawowej oraz pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej (liceum, technikum, szkoła branżowa) w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Młodzież uczy się głównie o sytuacjach kryzysowych w czasie pokoju: akcjach ratowniczych podczas pożarów, powodzi czy masowych wypadków. Program obejmuje też podstawy pierwszej pomocy, elementy edukacji zdrowotnej i teorię bezpieczeństwa państwa.

Zdaniem MEiN jednak „aktualne wyzwania i zagrożenia wymagają uzupełniania celów kształcenia i treści nauczania o kwestie związane z obronnością państwa, nabyciem umiejętności strzelectwa oraz przygotowaniem uczniów do radzenia sobie z zagrożeniami wywołanymi działaniami wojennymi i podstawami ratownictwa taktycznego”.

Dlatego podstawa programowa edukacji dla bezpieczeństwa została uzupełniona o nowe treści, związane z przysposobieniem obronnym. Sama liczba godzin nauczania EDB nie uległa zmianie – w dalszym ciągu uczniowie ósmych klas szkoły podstawowej oraz pierwszych klas szkoły ponadpodstawowej będą mieli jedną godzinę tego przedmiotu tygodniowo. Nowy program EDB obowiązuje od rozpoczętego dziś roku szkolnego.

Jakie zmiany?

Co się zatem zmieni? W podstawówkach do tematyki bezpieczeństwa państwa doszły np. zagadnienia dotyczące misji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ich roli, podstawowych zadań w systemie obronności państwa oraz struktury organizacyjnej i uzbrojenia. Tematy podstaw pierwszej pomocy zostały z kolei uzupełnione o pojęcia skręcenia i zwichnięcia oraz kwestię znajomości zasad pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej.

Jako nowe pojawiły się też zagadnienia edukacji obronnej, w tym te dotyczące terenoznawstwa i cyberbezpieczeństwa w wymiarze wojskowym, a w szkole średniej dodatkowo zagadnienia reagowania w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi. Na EDB pojawią się też elementy szkolenia strzeleckiego. W przypadku młodszych uczniów będą to wyłącznie zajęcia teoretyczne, mające przygotować młodzież do bezpiecznego obchodzenia się z bronią. Na lekcjach uczniowie poznają więc m.in. budowę broni oraz zasady jej odbezpieczania i ładowania magazynka.

Młodzież szkół ponadpodstawowych będzie już uczestniczyć w zajęciach z podstaw strzelania połączonych z częścią praktyczną. Uczniowie poznają więc zasady składania i rozkładania broni, lecz będą się też uczyć strzelać z broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), korzystając ze strzelnic wirtualnych albo laserowych.

Co ze strzelnicami?

Praktyczne zajęcia strzeleckie nie ruszą jednak w tym roku we wszystkich szkołach. Wszystko przez to, że nie wszystkie placówki mają dostęp do strzelnic. Dlatego resort edukacji i nauki wprowadził dwuletni okres przejściowy na wprowadzenie tego typu zajęć w zależności od warunków panujących w szkołach i w danym powiecie. – W praktyce w tym roku zajęcia takie rozpoczną się tylko w tych placówkach, które na terenie swojego powiatu mają dostęp do strzelnic i całej infrastruktury: broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych. W Systemie Informacji Oświatowej 206 szkół wykazało 326 strzelnic w swoim posiadaniu i 36 strzelnic, których nie są właścicielami, ale z których korzystają – mówi Adrianna Całus, rzeczniczka prasowa MEiN.

I dodaje, że jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły ponadpodstawowe (powiaty), które nie mają obecnie strzelnic, mogą skorzystać ze wsparcia w tym zakresie oferowanego przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Chodzi o program „Strzelnica w powiecie”, organizowany od 2019 roku i zakładający dofinansowanie budowy strzelnicy do 80% kosztów inwestycji. Początkowo chodziło wyłącznie o obiekty budowane w terenie, od jesieni 2021 roku powiaty mogą też ubiegać się o dotacje na stworzenie strzelnic wirtualnych. – W ramach programu powstały dwie strzelnice pneumatyczne, 43 wirtualne oraz trzy klasyczne wielkogabarytowe, dodatkowo jeden obiekt będzie oddany do użytku w tym roku. A w lipcu tego roku rozstrzygnięto kolejne konkursy na dofinansowanie budowy 13 strzelnic pneumatycznych i 70 wirtualnych – informują przedstawiciele MON-u. Ogółem na dofinansowanie strzelnic do tej pory Ministerstwo Obrony Narodowej wydało ponad 11,8 mln zł.

– Konsekwentnie wspieramy inicjatywy służące wzmacnianiu postaw proobronnych i przygotowaniu młodego pokolenia do służby wojskowej. Jednym z takich długoterminowych projektów jest właśnie program budowy strzelnic, który w naturalny sposób wpisuje się w zmiany podstawy programowej zajęć z edukacji dla bezpieczeństwa – przyznają przedstawiciele resortu obrony.