moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Rocznica pierwszej masowej wywózki Polaków na Syberię

Po agresji na ziemie II Rzeczypospolitej władze sowieckie rozpoczęły masowe deportacje Polaków na Syberię. Pierwszą z czterech wielkich wywózek przeprowadzono 10 lutego 1940 roku. Objęła ona głównie osadników i leśników wraz z rodzinami. Według danych NKWD w głąb ZSRR – do republik rosyjskiej i kazachskiej – wywieziono wówczas około 140 tysięcy osób.

Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie w Warszawie.

Inwazja sowiecka na Polskę rozpoczęła się 17 września 1939 roku, po tym jak Niemcy i ZSRR ustaliły między sobą „granicę strefy interesów” i dały sobie prawo rozporządzania terytoriami kilku państw. Zaanektowane polskie ziemie Sowieci nazwali Zachodnią Białorusią i Zachodnią Ukrainą. Ich mieszkańcom Prezydium Rady Najwyższej ZSRR nadało obywatelstwo sowieckie. Wilno i okolice przekazano republice litewskiej.

Plan sowietyzacji tych ziem obejmował wysiedlenie miejscowej ludności. Pierwsza deportacja obywateli polskich w głąb Rosji nastąpiła 10 lutego 1940 roku na podstawie decyzji Rady Komisarzy Ludowych. Według danych NKWD wywieziono wówczas około 140 tysięcy ludzi. Były to rodziny osadników wojskowych i kolonistów cywilnych oraz służby leśnej. Prawie 82 procent stanowili Polacy, 8,8 proc. Ukraińcy, 8,1 – Białorusini.

Miesiąc w bydlęcych wagonach

Mężczyzn, kobiety i dzieci zabierano z domów, doprowadzano na stacje kolejowe i umieszczano w bydlęcych wagonach. Transporty ruszały na wschód w nieznane. Ciała osób zmarłych w drodze z głodu, pragnienia i zimna, głównie starców i dzieci, pozostawiano wzdłuż torów kolejowych.

Deportowani 10 lutego 1940 roku trafili do republik rosyjskiej i kazachskiej. W miejscach przymusowego osiedlenia zesłańcy znaleźli się w fatalnych warunkach klimatycznych i bytowych. Musieli podjąć wyniszczającą pracę fizyczną. Cierpieli nędzę i głód. Chorowali na szkorbut, tyfus, dezynterię i malarię.

Kolejne represje

Kolejne dwie masowe deportacje odbyły się jeszcze tego samego roku 13 kwietnia i 29 czerwca. Czwarta akcja deportacyjna rozpoczęła się w 1941 roku: 22 maja zaczęto wywozić ludność z zachodnich obwodów Ukrainy, 14 czerwca – z Litewskiej SSR, a więc i Wileńszczyzny, natomiast sześć dni później z zachodnich obwodów Białorusi. Akcja nie została dokończona, ponieważ 22 czerwca Niemcy zaatakowały ZSRR.

Dokładna liczba obywateli polskich represjonowanych przez władze sowieckie w latach 1939–1941 nie jest znana. Historycy nie są zgodni co do liczb. Otwarcie dostępu do archiwów posowieckich pozwoliło im jednak na weryfikację dotychczasowych szacunków.

Profesor Albin Głowacki w pracy zbiorowej „Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami” wylicza: „W sumie w latach 1940–1941 deportowano – według źródeł proweniencji NKWD – ponad 320 tys. obywateli polskich, których rozmieszczono w trzynastu obwodach, dwóch krajach i czterech republikach autonomicznych na terytorium Rosyjskiej FSRR oraz w ośmiu obwodach Kazachstanu. Terenami przymusowego osiedlenia były: północna i środkowo-wschodnia część Rosji europejskiej, Ural, Syberia, północny Kazachstan i jeden południowy obwód tej republiki”. Tadeusz Chwiedź, prezes białostockiego Związku Sybiraków, podaje zaś, że w czterech akcjach deportacyjnych wywieziono około 1 miliona 60 tysięcy osób, w tym 10 lutego 1940 roku – 220 tysięcy.

Profesor Andrzej Paczkowski z kolei pisał w pracy zbiorowej „Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania”: „Uważa się, że w ciągu niespełna dwóch lat władzy sowieckiej na ziemiach zabranych Polsce represjonowano w różnych formach – od rozstrzelania, poprzez więzienia, obozy i zsyłki, po pracę na wpół przymusową – ponad 1 milion osób, a więc co dziesiątego obywatela Rzeczypospolitej, który mieszkał lub znalazł się na tym terytorium. Nie mniej niż 30 tysięcy osób zostało rozstrzelanych, a śmiertelność wśród łagierników i deportowanych szacuje się na 8–10 procent, czyli zmarło zapewne 90–100 tysięcy osób”.

Związek Sowiecki zajął w 1939 r. ponad 190 tysięcy kilometrów kwadratowych terenów należących do Polski, na których mieszkało około 13 milionów osób. Wśród nich było około 5 milionów Polaków, pozostali to Ukraińcy, Białorusini i Żydzi.

Literatura:
Andrzej Paczkowski, „Polacy pod obcą i własną przemocą” w pracy zbiorowej „Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania”, Warszawa 1999
Albin Głowacki, „Deportowani w latach 1940–1941” w pracy zbiorowej „Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami” pod redakcją Wojciecha Materskiego i Tomasza Szaroty, Warszawa 2009 


autor zdjęć: Karolina Prymlewicz

dodaj komentarz

komentarze


Missions Shape Character
 
Pierwszy dzień do zwycięstwa
Nie tylko rozpoznanie
Szczyt NATO już w poniedziałek
Żołnierze z kompletem medali w czempionacie orientalistów
Wyścig zbrojeń nie ustaje
„Dragon ’21” – ostatnia bariera
Power of Brotherhood
Zdjęcie z Hitlerem ratowało życie
Tygrysy grasowały także nocą!
Specjaliści od wsparcia
Misje kształtują charakter
Będzie więcej szkoleń z pierwszej pomocy
Gen. Andrzejczak: Wszystko ma swoją cenę, bezpieczeństwo również
Szybka wspinaczka w Salt Lake City
Kiedy będzie gotowy raport podkomisji smoleńskiej?
Lenino 1943. Między strategią a propagandą
Kwalifikacja? Może w czerwcu
Myśliwce z dywizjonu 303 w Mińsku
Medale mistrzostw Europy dla żołnierzy
Co ze sprawdzianem z WF?
Siła braterstwa
Marynarz na „Korfantym”
Specjals z Agatu wygrał zawody w Bawarii
Dragon ’21, czyli zwiadowcy w nietypowej roli
UE o wspólnym bezpieczeństwie
Polscy żołnierze rozpoczynają misję w Turcji
Course on Diplomacy
Szczyt NATO o zagrożeniach dla bezpieczeństwa
„Baltic Fortress”: MJR działa na Litwie
A Multi-Front Operation
„Albatros” wyszedł na morze
Polacy obronili tytuł mistrzów Europy w lekkiej atletyce
„Justice Sword” na rumuńskim poligonie
Rosomak zacieśnia współpracę z Oshkoshem
Biało-czerwoni z wizytą w Krzesinach
Moździerze dla WOT-u
Oni tworzą legendę
Polscy żołnierze polecą na Islandię
PKW Turcja już działa
Nagroda nie tylko od dowódcy
Symulator Rosomaka
Krwiodawcy w mundurach
Kask Weterana do zdobycia!
Afganistan. Czas wracać do domu
Borsuk pokazał swoje możliwości
Gorzka parada zwycięstwa
Borsuk bezwzględnie potrzebny
Nowe książeczki wojskowe
Jak wojsko walczy z pandemią
25 medali żołnierzy na mistrzostwach kraju w szermierce
W drodze do Ameryki
Jacht i menażki od wojska
Rozwój i wyzwania wojskowej logistyki
Kurs na dyplomację
Wojsko kupiło symulatory pola walki
Kieł tygrysa, czyli akrobacje F-16

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO