moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Hel – ostatni bastion kampanii wrześniowej

2 października 1939 skapitulował Hel – ostatnia twierdza polskiej armii podczas kampanii wrześniowej. – Z wojskowego punktu widzenia tamtejszy rejon umocniony mógłby jeszcze wytrwać, ale walka nie miała już sensu – wcześniej padły Warszawa i Modlin – mówi Władysław Szarski z Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu.


Czarno-białe zdjęcie przedstawia grupę mężczyzn. Sześciu z nich siedzi za stołem i pochyla się nad kartkami papieru, siódmy stoi. Część ma na sobie mundury Marynarki Wojennej, pozostali uniformy niemieckiej Kriegsmarine. W tle widać okno, w którym odbija się światło lampy. Dalej już tylko ciemność.

Fotografia została wykonana w nocy z 1 na 2 października 1939 roku, w sopockim Grand Hotelu. Wojskowi przed chwilą podpisali akt kapitulacji Helu. Za kilka godzin polscy żołnierze opuszczą ostatni bastion oporu.

W systemie obrony polskiego wybrzeża Hel odgrywał rolę kluczową. Wszystko za sprawą kmdr. ppor. Heliodora Laskowskiego, który przed wojną odpowiadał za stworzenie polskiej artylerii nadbrzeżnej. – Twierdził on, że nasza główna baza wojenna w Gdyni musi być dodatkowo chroniona, a właśnie Hel nadaje się do tego wyśmienicie – wyjaśnia Władysław Szarski, wicedyrektor helskiego muzeum. Na półwyspie rozpoczęła się budowa umocnień, portu wojennego, a także baterii armat. – Niestety, do czasu wybuchu wojny nie została ona ukończona. Zabrakło pieniędzy, ale przede wszystkim czasu – podkreśla Szarski. Załoga Helu miała do dyspozycji jedną ciężką baterię, złożoną z czterech dział, a także szereg baterii pomocniczych.

Od pierwszego dnia Hel był atakowany przez Niemców z morza i powietrza. 12 września półwysep został odcięty od lądu. Osiem dni później do akcji wkroczyły pancerniki „Schleswig-Holstein” i „Schlesien”, które zasypały obrońców gradem pocisków. Ci jednak nie pozostawali dłużni. Zdołali uszkodzić pierwszy z pancerników, skutecznie razili też niemieckie samoloty (łącznie zestrzelili ich przeszło 30). Hitlerowcy ponieśli też inną dotkliwą stratę – w okolicach Helu zatopiony został ich trałowiec, który wszedł na minę ustawioną wcześniej przez załogę okrętu podwodnego ORP „Żbik”.

Jedno z dział baterii Laskowskiego na Helu.

30 września oddziały niemieckie zajęły Chałupy. W odpowiedzi Polacy wysadzili zaporę z głowic torpedowych, powstrzymując marsz napastników w głąb półwyspu. Komandor Włodzimierz Steyer stwierdził: „Wszyscy kapitulują we wrześniu, my wytrzymamy do października". – Istotnie, Hel mógł się stawiać opór jeszcze długo – podkreśla Szarski. Walka miała już jednak wymiar wyłącznie moralny. Z taktycznego punktu widzenia nie miała sensu – wcześniej padły Warszawa, Modlin. Wiadomo było też, że na pomoc państw zachodnich nie ma co liczyć. – Pewnie, gdyby w takiej sytuacji znaleźli się Japończycy, walczyliby do ostatniego żołnierza. Nasi dowódcy zdecydowali jednak, że nie należy dalej przelewać krwi obrońców i zdecydowali się na kapitulację – zaznacza Szarski.

Kiedy drugiego października Niemcy wkroczyli na Hel, rozpoczęli intensywne poszukiwania baterii ciężkich dział. Nie mogli uwierzyć, że tego rodzaju broni właściwie na półwyspie nie było, a mimo to Polacy zdołali im zadać tak ciężkie straty i bronić się tak długo.

Podczas miesięcznych walk zginęło 200 polskich żołnierzy, 150 zostało rannych, zaś po kapitulacji dwa tysiące dostały się do niewoli.

Po wojnie na Półwyspie Helskim nadal istniał port wojenny. – Do 2006 roku stacjonowała tam 9 Flotylla Obrony Wybrzeża. W jej skład wchodziły m.in. 11 Dywizjon Ścigaczy i 13 Dywizjon Trałowców. Kiedy pierwszy z nich został rozformowany, jednostka przestała istnieć. Trałowce zaczęły stacjonować w Gdyni – wspomina kmdr ppor. Piotr Adamczak z biura prasowego Marynarki Wojennej. Dziś w helskim porcie mieści się Punkt Manewrowego Bazowania. Okręty wchodzą tam np. przy okazji ćwiczeń.

Łukasz Zalesiński

autor zdjęć: arch. Marynarki Wojennej

dodaj komentarz

komentarze

~JB
1380732360
Co do słów o walce do października, to nie są słowa adm. Unruga tylko d-cy RU Hel kmdr. W. Steyera. I brzmiało to: "Wszyscy kapitulują we wrześniu, my wytrzymamy do października". Źródeł choćby w necie jest bez liku!
93-9F-02-52
~seba
1380724320
takie pytanie do twórcy artykułu, kaliber przeszło 150 mm to jaka jest armata ? i jeszcze co w jego mniemaniu to artyleria ciężka?
15-6D-35-11

Forum Historyków Wojskowości
Żandarmi mają specjalistyczny wóz do kontroli bezpieczeństwa
„Wisła” coraz bliżej
Tankietka TKS
Najnowsze technologie dla armii
Weź udział w lotniczej olimpiadzie
Szahid – polski niepodległościowiec
Strzelanina w Monachium
Kolejni piloci szkolą się we Włoszech
ORP „Bałtyk” prawie jak nowy
Cywile w wojsku będą zarabiać więcej
Specjalsi Agatu na poligonie
Ambasador USA o Patriotach dla Polski i wyzwaniach dla NATO
Fregata ORP „Kościuszko” kończy misję w natowskim zespole
Kawaleria pokonała 3:0 wicelidera
Podwyżki dla żołnierzy
Gdańskie muzeum obrońców Poczty Polskiej
Polskie F-16 poleciały na manewry na Litwę
Loty dronów zakazane w czasie szczytu NATO
17 września – niewyobrażalna katastrofa cywilizacyjna
Dżihadyści z Bałkanów
W Kotlinie Kłodzkiej uczą się, jak przeżyć i ratować ludzi w górach
Sekcja rugby Floty Gdynia ma 10 lat
Będzie więcej odpraw mieszkaniowych. Są na nie środki
Nad Niemnem Polacy zadali ostateczny cios bolszewikom
Siedem medali zapaśników na wojskowym czempionacie
Szef MON w Krynicy o zagrożeniach dla Europy
Jaśmin, czyli sieciocentryczność na MSPO
Więcej rezerwistów na ćwiczeniach
„Air Policing” nad Bułgarią
Spadochroniarze lądują w wodzie
Pułkownik Kukuła dowódcą wojsk obrony terytorialnej
Misja zakończona, ORP „Kościuszko” w gdyńskim porcie
Żandarmeria – z bronią na pokład samolotu
Gry uliczne Centrum Weterana i Muzeum Żołnierzy Wyklętych
Najnowsze ustalenia podkomisji smoleńskiej
Przeciwlotnicy zastąpią w Kosowie artylerzystów
Lotnikiem być, czyli uczniowie w Szkole Orląt
Oficer, który uratował świat przed wojną jądrową
Letnia szkoła ognia zawiszaków
W okrążeniu - bitwa pod Mławą
Mehmetçik po przejściach
Akcja Wilanów – odwet za śmierć
Na jakim etapie jest budowa OT? MON informuje posłów
Runmageddon w giżyckiej Twierdzy Boyen
Nurkowie minerzy kontra terroryści
Nowoczesny pistolet wojskowy Vis wz. 35
Wysokie zwycięstwo Kawalerii i porażka Vęgorii
M-ATV – wóz do zadań specjalnych
Wojskowa przysięga podchorążych z czterech uczelni
Sojusznicze okręty w Świnoujściu
ORP „Kościuszko” w poszukiwaniu nielegalnych imigrantów
Nowy dowódca w bydgoskim JFTC
Pięcioboiści obronili tytuł wojskowych mistrzów świata
Wojska lądowe ćwiczyły z saperami 8 Flotylli Obrony Wybrzeża

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO