moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Zajrzyj do poniemieckich bunkrów

Niedaleko Warszawy pasjonaci militariów wyremontowali poniemieckie schrony z okresu II wojny. Budowle były wyposażone w stalowe osłony strzeleckie, a nawet 19-tonową pancerną kopułę. Wejścia do schronu broniły gazoszczelne drzwi, za którymi znajdowały się prycze, szafki, a nawet spiżarka z przetworami. Żelbetonowe bunkry można zwiedzać w weekendy.

– Bunkry na Dąbrowieckiej Górze są jedynymi spośród niemieckich wojennych umocnień Przedmościa Warszawy (linii fortyfikacji – przyp. red.), które można zwiedzać – mówi Hubert Trzepałka ze Stowarzyszenia Na Rzecz Zabytków Fortyfikacji „Pro Fortalicium”. Pasjonaci ratują zabytki architektury militarnej i mają już pod swoją opieką ponad 20 różnego rodzaju obiektów fortecznych w Polsce. Dwa z nich znajdują się niedaleko Warszawy, w lasach w okolicach Karczewa. To poniemiecki schron obserwatora artylerii Regelbau 120a oraz schron bojowy dla ciężkiego karabinu maszynowego Regelbaum 514. Żelbetonowe budowle Niemcy ulokowali na piaszczystej wydmie, a ich zadaniem była obrona mostu saperskiego na Wiśle w Świdrach Małych.

Schrony stanowiły najdalej wysunięty na południe punkt umocnień Przedmościa Warszawy, które osłaniały miasto przed uderzeniem ze wschodu. W latach 1940–1941 Niemcy wznieśli na tym terenie pięć schronów dla obserwatora artylerii, 12 schronów bojowych oraz dwa służące jako schronienie dla żołnierzy. Fortyfikacje na Dąbrowieckiej Górze nie zostały jednak wykorzystane przez Niemców do obrony Warszawy w 1944 roku. – Sowieckie oddziały przełamały umocnienia Przedmościa w innym miejscu i załogi schronów otrzymały rozkaz opuszczenia ich i wycofania się w kierunku Otwocka – opowiada Trzepałka.

REKLAMA

Po wojnie większość schronów została wysadzona przez sowieckich lub polskich saperów. Z budowli w okolicach Karczewa zachowały się bryły bunkrów, kopuła pancerna obserwatora artylerii i najcięższe z pancernych płyt osłaniających strzelnice. Natomiast całe wyposażenie wnętrz zostało rozszabrowane. Zabrano stalowe drzwi, powyrywano armaturę i wykuto część futryn. Schrony zostały zniszczone także z powodu detonacji amunicji i niewypałów, których dokonywali saperzy oczyszczający pobliskie tereny.

– Kilkanaście lat temu zainteresowaliśmy się tymi umocnieniami i najpierw odkopaliśmy schrony zasypane do połowy ziemią – mówi działacz stowarzyszenia. Podczas prac we wnętrzu Regelbau 514 pasjonaci odnaleźli  ukryte materiały Solidarności, m.in. gazety drugiego obiegu, tomiki wierszy i opowiadań oraz ulotki. Schowano je tam zapewne tuż po wprowadzeniu stanu wojennego, ponieważ ostatnie dokumenty noszą datę 12 grudnia 1981 roku.

W 2008 roku, gdy stowarzyszenie wydzierżawiło schrony od Lasów Państwowych, ruszył remont budowli. Najpierw – Regelbau 120a.Odtworzono tam większość stalowych gazoszczelnych drzwi dzielących pomieszczenia, odbudowano strzelnicę do obrony wejścia ze stanowiskiem karabinu maszynowego, pociągnięto instalację elektryczną oraz telefoniczną, zrekonstruowano system wentylacji powietrza. Wewnątrz schronu można dziś obejrzeć pokój map i gablotę z zachowanymi częściami peryskopu, łuskami po nabojach i pociskach. A także wyposażenie izby dla dziewięcioosobowej załogi: prycze, boazerię, szafki, stoły, stojaki na broń, spiżarnię, w której znajdziemy przetwory. – Dzięki zapasom załoga była w stanie przeżyć dwa tygodnie w okrążeniu. Mieli też własną studnię, toaletę i wyjście ewakuacyjne – wylicza Trzepałko.

Teraz członkowie stowarzyszenia chcą odbudować wnętrze kopuły obserwacyjnej. Wyposażona była w peryskop główny i cztery peryskopy boczne umieszczone w żelaznej kopule pancernej ważącej 19 ton, a także ruchomy podest dla obserwatora i jego pomocnika oraz mechanizm podnoszenia peryskopu.

Na Dąbrowieckiej Górze zwiedzać można również Regelbau 514, który czeka jeszcze na odrestaurowanie. – Do tej pory odbudowaliśmy jedną ze ścian zniszczoną przez detonację amunicji. Zachowała się też oryginalna potężna płyta pancerna osłaniająca strzelnicę dla ckm MG-34 oraz strzelnica obrony wejścia, a niedługo wyposażymy też izby dla załogi – obiecują opiekunowie schronu.

Pasjonaci rekonstruują pomieszczenia według zdjęć podobnych schronów m.in. z Niemiec, Francji czy Holandii dostępnych w Internecie, korzystają też z publikacji niemieckich. Oryginalnego niemieckiego wyposażenia szukają na aukcjach internetowych, wśród ruin innych obiektów na Przedmościu i w okolicznych miejscowościach. Część przedmiotów budują sami na wzór oryginałów. Pieniądze na odnowę i remont pochodzą z własnych funduszy stowarzyszenia, od sponsorów oraz z datków zwiedzających.

Skansen Forteczny Przedmoście Warszawa na Dąbrowieckiej Górze jest otwarty w każdy weekend, ale najlepiej przed wizytą zadzwonić pod numer telefonu podany na stronie stowarzyszenia: www.profort.org.pl/kontakt. Znajdziemy tam też wskazówki dotyczące dojazdu do umocnień. Warto odwiedzić to miejsce np. w Święto Wojska Polskiego, gdy przy bunkrach organizowany jest piknik forteczny z udziałem grup rekonstrukcyjnych. Można wówczas zobaczyć historyczne uzbrojenie i wojskowe pojazdy.

AD

autor zdjęć: Anna Dąbrowska

dodaj komentarz

komentarze


Ofensywa Tuchaczewskiego
 
16 sekund Liberatora
Kawalerzyści na Jeziorze Solińskim
Na WAT o cyberbezpieczeństwie
Współzawodnictwo rozwija
Minister Błaszczak dziękuje medykom
Laserowa artyleria US Army
Generał „Grot” – pierwszy dowódca AK
Fordy, a nie Nissany
Rakiety z Mesko w F-35
Zostań w domu i czytaj „Polskę Zbrojną”
Na WF-ie dokładniej ocenią wytrzymałość żołnierzy
„Karakal ’20”: wyzwanie w Nowej Dębie
Baretki Orderu Krzyża Wojskowego
Miesiąc izolacji żołnierzy „Irini”
Online z mistrzami sportu
Informacja Prasowa
Wzmacnianie sojuszu polsko-amerykańskiego
Kajmany na gąsienicach
Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego, wystąp!
Orzeczenia lekarskie żołnierzy będą ważne dłużej
Przysięga podkarpackich terytorialsów
Zbiegowie z innego świata
Pięcioro laureatów sportowego plebiscytu „Polski Zbrojnej”
Czarna taktyka w kawalerii powietrznej
Brawurowe zagony motorowe
F-16 kończą misję w Estonii
Most do współpracy
Powstaną kolejne strzelnice
Testament Polski Walczącej
10 mln zł na zapomogi dla żołnierzy
Komitet Wojskowy NATO o pandemii
Z menażką na wakacje
MON dofinansuje mural o Bitwie Warszawskiej
Z misji żołnierze wrócili z koronawirusem
Kraby w Bolesławcu
Pełne wynagrodzenie za kwarantannę
Wojsko przeciw wirusowi
Groty z granatnikiem
Amerykanie odmładzają F-16
Poćwicz online z siedmioma sportsmenkami
„Wojownik Niezłomny” wśród terytorialsów
Prezydent Duda jedzie do USA
Więcej pieniędzy dla żołnierzy na misjach
Byli specjalsi mogą wracać do służby
Ochotnicy na ratunek
Polskie F-16 w ćwiczeniach „Ramstein Alloy 20”
Na misjach święta inne niż zwykle
Ogromne zainteresowanie Soną
„Defender” – pracowity poligon saperów
Nowa strategia z podpisem prezydenta
Amerykanie zredukują swój kontyngent w Niemczech
Poćwicz z mistrzami sportu wojskowego!
Polskie porty bardziej otwarte
Szef MON w Żelaznej Dywizji
Rosyjskie zagrożenie w kosmosie
Prezydent Andrzej Duda w Białym Domu
Terytorialsi nie stracą dodatku
Wojskowi chemicy na „Defenderze”
Żołnierze w sztafecie pomocy

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO