moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

16-28 lutego 1918 – Polacy protestują przeciwko traktatowi z Ukrainą

Po podpisaniu traktatu brzeskiego, w którym Austria i Niemcy obiecały Ukrainie dużą część Galicji, Lwów, Przemyśl i Chełmszczyznę, na ziemiach polskich zawrzało. Posłuszeństwo Austriakom wypowiedziała część żołnierzy Korpusu Posiłkowego, a przez miasta przetoczyły się protesty. Na szczęście dla Polaków porozumienie okazało się warte tyle, co papier, na którym zostało spisane.

16 lutego

„Z powodu haniebnej zdrady, jakiej dopuściły się Austria i Niemcy wobec swojego tak zwanego sojusznika, jakim miała być Polska – dłuższe pozostawanie Legionów Polskich w armii austriackiej nie licuje z godnością narodu i żołnierza polskiego” – oznajmił w liście do austriackiego cesarza Karola I dowódca II Brygady Legionów Polskich (część Polskiego Korpusu Posiłkowego) płk Józef Haller. 15 lutego późnym popołudniem, w okolicach miejscowości Rarańcza na Ukrainie, porzucił austriacką służbę i na czele 1600 żołnierzy ruszył ku rosyjskim pozycjom. Wojska cesarza usiłowały zapobiec przerwaniu frontu. Na drodze Polaków stanęli między innymi Chorwaci z 53 Pułku Piechoty. Doszło do krótkiej, ale krwawej potyczki. Ostatecznie jednak Haller dopiął swego. 16 lutego był już po rosyjskiej stronie. Podczas marszu legioniści stracili 16 ludzi, a także zapasy żywności i amunicji, zdołali jednak dotrzeć do miejsca, gdzie stacjonował II Korpus Polski w Rosji. W marcu obydwie formacje się połączyły.

Wydarzeniem, które pchnęło płk. Hallera do ryzykownej operacji był pierwszy traktat brzeski. 9 lutego 1918 roku przedstawiciele Niemiec i Austro-Węgier podpisały z Ukraińską Republiką Ludową porozumienie, na mocy którego oddawały nowo powstałemu państwu nie tylko Galicję Wschodnią wraz z Lwowem i Przemyślem, ale nawet ziemię chełmską i część Podlasia. Państwa centralne zakładały, że silne państwo ukraińskie będzie stanowiło bufor oddzielający Zachód od sowieckiej Rosji, ale też zrównoważy wpływy odradzającej się Polski. Poza tym liczyły na solidne dostawy zboża. Polacy, mimo usilnych zabiegów, nie zostali dopuszczeni do pertraktacji. A ich rezultaty uznali za zdradę. „Państwa centralne dają nam przedsmak tego, jak w ich pojęciu ma być realizowana wolna i niepodległa Polska. Z pośpiechem rzezimieszków, rozszarpujących w ciemnościach swój łup, zgodziły się strony rokujące o pokój, by koszty wojny płaciła przede wszystkim Polska. (…) Sprzedano nas za kilka tysięcy wagonów żywności” – grzmieli we wspólnej odezwie liderzy PPS, PSL, Stronnictwa Niezawisłości Demokratycznej i Zjednoczenia Stronnictw Demokratycznych. Dwa dni później do dymisji podał się rząd Królestwa Polskiego, którym kierował Wacław Kucharzewski.

Józef Haller dołączył do protestu. Wkrótce Austriacy rozwiązali Polski Korpus Posiłkowy. Żołnierze, którzy nie zdecydowali się przejść na rosyjską stronę frontu, trafili do obozów.

18 lutego

Ale to był dopiero początek. „Dzień 18 lutego został wyznaczony jako termin ogólnonarodowego protestu. I rzeczywiście, w tym dniu stanęło zupełnie wszelkie życie na całym obszarze Galicji, a także częściowo i Śląska Cieszyńskiego” – wspominał Wincenty Witos, lider polskiego ruchu ludowego. Tego dnia Polacy na kilka godzin porzucili miejsca pracy, by gromadzić się na wiecach. Część protestujących ostatecznie złożyła wypowiedzenia, ze stanowisk ustępowali wysocy urzędnicy, wielu odsyłało przyznane przez zaborców odznaczenia, powstawały listy protestacyjne. Gdzieniegdzie dochodziło do zamieszek, pojawiły się pierwsze ofiary. W parlamencie niemieckim przeciwko traktatowi wystąpił prezes Koła Polskiego Władysław Seyda i Wojciech Trąpczyński. Swoją szansę na ostateczne odciągnięcie Polski od państw centralnych zwietrzyli alianci. 18 lutego Wielka Brytania przekazała przedstawicielom Komitetu Narodowego Polskiego, który działał w Paryżu: „porozumień brzeskich nie uznajemy”.

Na szczęście dla Polaków, postanowienia pierwszego traktatu brzeskiego nigdy nie zostały zrealizowane. I to nie tylko za sprawą porażki państw centralnych w I wojnie światowej. Wcześniej okazało się, że ukraiński rząd nie jest w stanie wywiązać się z obiecanych dostaw ani przejąć kontroli nad całością ziem, gdzie miało rozkwitnąć nowe państwo. Rosyjska armia była co prawda w rozsypce, ale od wschodu parli już bolszewicy.

27 lutego

Pod koniec lutego kryzys zdawał się powoli słabnąć. W miejsce zdymisjonowanego rządu Rada Regencyjna powołała tzw. Prowizorium Rządowe. Jego członkowie mieli tymczasowo pokierować ministerstwami Królestwa Polskiego. Na czele tego gremium stanął Antoni Ponikowski, naukowiec, ceniony geodeta, profesor Politechniki Warszawskiej, a jednocześnie działacz Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.

Sytuacja w Europie jest nadal gorąca. Na zachodzie trwają krwawe boje. Niemcy łudzą się, że uda im się jeszcze wyprowadzić wielką ofensywę, która rzuci ententę na kolana. Na wschodzie pertraktują z bolszewikami, którzy chcą w jak najkorzystniejszy sposób wyprowadzić Rosję z wojny – by mieć czas i siły na zdławienie „białych” w wojnie domowej. Niepodległość ogłasza Finlandia, Litwa, Łotwa. Coraz bliżej niezależności jest także Polska. Ale choć od powstania II Rzeczypospolitej dzielą nas zaledwie miesiące, przed nią jeszcze długa droga.

Na kolejny odcinek „Dróg do niepodległości” zapraszamy za dwa tygodnie.

Bibliografia:

Henryk Samsonowicz, Janusz Tazbir, Tadeusz Łepkowski, Tomasz Nałęcz Polska. Losy państwa i narodu, Warszawa 1992
Norman Davies, Serce Europy, Londyn 1995
Józef Haller, Pamiętniki, Łomianki 2014
Stanisław Dzierzbicki, Pamiętniki z lat wojny 1915-1918, Warszawa 1983
Wincenty Witos, Moje wspomnienia, Warszawa 1981

Mecenasem cyklu „Drogi do niepodległości" jest koncern PKN ORLEN.

Łukasz Zalesiński

autor zdjęć: MWP

dodaj komentarz

komentarze


Zmiany w powołaniach do służby wojskowej
Film Frames from the War Front
Gen. Sokołowski: Służba na misjach procentuje
He Who Awaken Poles to Arms
We Build the World of Details
Polsko-amerykańskie negocjacje
Generalskie gwiazdki na 11 listopada
Przełajowcy z 12 Dywizji Zmechanizowanej najlepsi
Wybitni Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego
Kto zbiera burzę
Radary dla programu „Wisła”
Cel – Fort Trump
„Anakonda” w Orzyszu
Amerykańskie dowództwo przyszłości
Testament geopolityczny prezydenta
Inwestycje w wewnętrzne bezpieczeństwo
W Sejmie o formowaniu nowej dywizji
Nothing Can Stop Our Tanks
Polki mistrzyniami świata w maratonie
„Wostok”, czyli pokaz sztuczek wojennych
Wojsko szuka pielęgniarek
Our efforts passed muster
Celowniki holograficzne dla terytorialsów
Polska Casa nad Irakiem
Wyjątkowe Święto Niepodległości
Europejski Fundusz Obronny, czyli pieniądze (nie) do wzięcia?
WIW częścią obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości
Luzowanie na „Anakondzie”
Wolna Polska na gruzach starego świata
Bądźmy razem dla niepodległej Polski
Bezpieczny powrót myśliwców
Kawalerzyści na górskich trasach
Sarex na Mazurach
Rakiety Homara
Invictus Games Sydney 2018 zakończone!
Wyślij paczkę do PKW
Obronne wyzwania fotoniki
Żołnierz zwyciężył w tegorocznym Biegu Niepodległości
Zmiany w ustawie o weteranach
The United States of America Have It Their Way
Rząd za kluczowymi zmianami
Prezydent złożył podpis pod reformą dowodzenia
Trzy medale dżudoczek na wojskowych mistrzostwach świata
Więcej pieniędzy dla żołnierzy
Amerykanie będą mieli wojska kosmiczne
Sto lat niepodległości
Konwój idzie przez Bałtyk
Mistrz sztangi
Pamiętajmy o grobach bohaterów Niepodległej
Gorzki finisz wielkiej wojny
Kolejne Jelcze dla armii
Konwój dotarł do celu
„Niepodległą mamy we krwi”: czas na nagrody
„Ślązak” na morskiej próbie
Morskie kły na „Anakondzie”

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO