moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

16-28 lutego 1918 – Polacy protestują przeciwko traktatowi z Ukrainą

Po podpisaniu traktatu brzeskiego, w którym Austria i Niemcy obiecały Ukrainie dużą część Galicji, Lwów, Przemyśl i Chełmszczyznę, na ziemiach polskich zawrzało. Posłuszeństwo Austriakom wypowiedziała część żołnierzy Korpusu Posiłkowego, a przez miasta przetoczyły się protesty. Na szczęście dla Polaków porozumienie okazało się warte tyle, co papier, na którym zostało spisane.

16 lutego

„Z powodu haniebnej zdrady, jakiej dopuściły się Austria i Niemcy wobec swojego tak zwanego sojusznika, jakim miała być Polska – dłuższe pozostawanie Legionów Polskich w armii austriackiej nie licuje z godnością narodu i żołnierza polskiego” – oznajmił w liście do austriackiego cesarza Karola I dowódca II Brygady Legionów Polskich (część Polskiego Korpusu Posiłkowego) płk Józef Haller. 15 lutego późnym popołudniem, w okolicach miejscowości Rarańcza na Ukrainie, porzucił austriacką służbę i na czele 1600 żołnierzy ruszył ku rosyjskim pozycjom. Wojska cesarza usiłowały zapobiec przerwaniu frontu. Na drodze Polaków stanęli między innymi Chorwaci z 53 Pułku Piechoty. Doszło do krótkiej, ale krwawej potyczki. Ostatecznie jednak Haller dopiął swego. 16 lutego był już po rosyjskiej stronie. Podczas marszu legioniści stracili 16 ludzi, a także zapasy żywności i amunicji, zdołali jednak dotrzeć do miejsca, gdzie stacjonował II Korpus Polski w Rosji. W marcu obydwie formacje się połączyły.

Wydarzeniem, które pchnęło płk. Hallera do ryzykownej operacji był pierwszy traktat brzeski. 9 lutego 1918 roku przedstawiciele Niemiec i Austro-Węgier podpisały z Ukraińską Republiką Ludową porozumienie, na mocy którego oddawały nowo powstałemu państwu nie tylko Galicję Wschodnią wraz z Lwowem i Przemyślem, ale nawet ziemię chełmską i część Podlasia. Państwa centralne zakładały, że silne państwo ukraińskie będzie stanowiło bufor oddzielający Zachód od sowieckiej Rosji, ale też zrównoważy wpływy odradzającej się Polski. Poza tym liczyły na solidne dostawy zboża. Polacy, mimo usilnych zabiegów, nie zostali dopuszczeni do pertraktacji. A ich rezultaty uznali za zdradę. „Państwa centralne dają nam przedsmak tego, jak w ich pojęciu ma być realizowana wolna i niepodległa Polska. Z pośpiechem rzezimieszków, rozszarpujących w ciemnościach swój łup, zgodziły się strony rokujące o pokój, by koszty wojny płaciła przede wszystkim Polska. (…) Sprzedano nas za kilka tysięcy wagonów żywności” – grzmieli we wspólnej odezwie liderzy PPS, PSL, Stronnictwa Niezawisłości Demokratycznej i Zjednoczenia Stronnictw Demokratycznych. Dwa dni później do dymisji podał się rząd Królestwa Polskiego, którym kierował Wacław Kucharzewski.

Józef Haller dołączył do protestu. Wkrótce Austriacy rozwiązali Polski Korpus Posiłkowy. Żołnierze, którzy nie zdecydowali się przejść na rosyjską stronę frontu, trafili do obozów.

18 lutego

Ale to był dopiero początek. „Dzień 18 lutego został wyznaczony jako termin ogólnonarodowego protestu. I rzeczywiście, w tym dniu stanęło zupełnie wszelkie życie na całym obszarze Galicji, a także częściowo i Śląska Cieszyńskiego” – wspominał Wincenty Witos, lider polskiego ruchu ludowego. Tego dnia Polacy na kilka godzin porzucili miejsca pracy, by gromadzić się na wiecach. Część protestujących ostatecznie złożyła wypowiedzenia, ze stanowisk ustępowali wysocy urzędnicy, wielu odsyłało przyznane przez zaborców odznaczenia, powstawały listy protestacyjne. Gdzieniegdzie dochodziło do zamieszek, pojawiły się pierwsze ofiary. W parlamencie niemieckim przeciwko traktatowi wystąpił prezes Koła Polskiego Władysław Seyda i Wojciech Trąpczyński. Swoją szansę na ostateczne odciągnięcie Polski od państw centralnych zwietrzyli alianci. 18 lutego Wielka Brytania przekazała przedstawicielom Komitetu Narodowego Polskiego, który działał w Paryżu: „porozumień brzeskich nie uznajemy”.

Na szczęście dla Polaków, postanowienia pierwszego traktatu brzeskiego nigdy nie zostały zrealizowane. I to nie tylko za sprawą porażki państw centralnych w I wojnie światowej. Wcześniej okazało się, że ukraiński rząd nie jest w stanie wywiązać się z obiecanych dostaw ani przejąć kontroli nad całością ziem, gdzie miało rozkwitnąć nowe państwo. Rosyjska armia była co prawda w rozsypce, ale od wschodu parli już bolszewicy.

27 lutego

Pod koniec lutego kryzys zdawał się powoli słabnąć. W miejsce zdymisjonowanego rządu Rada Regencyjna powołała tzw. Prowizorium Rządowe. Jego członkowie mieli tymczasowo pokierować ministerstwami Królestwa Polskiego. Na czele tego gremium stanął Antoni Ponikowski, naukowiec, ceniony geodeta, profesor Politechniki Warszawskiej, a jednocześnie działacz Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.

Sytuacja w Europie jest nadal gorąca. Na zachodzie trwają krwawe boje. Niemcy łudzą się, że uda im się jeszcze wyprowadzić wielką ofensywę, która rzuci ententę na kolana. Na wschodzie pertraktują z bolszewikami, którzy chcą w jak najkorzystniejszy sposób wyprowadzić Rosję z wojny – by mieć czas i siły na zdławienie „białych” w wojnie domowej. Niepodległość ogłasza Finlandia, Litwa, Łotwa. Coraz bliżej niezależności jest także Polska. Ale choć od powstania II Rzeczypospolitej dzielą nas zaledwie miesiące, przed nią jeszcze długa droga.

Na kolejny odcinek „Dróg do niepodległości” zapraszamy za dwa tygodnie.

Bibliografia:

Henryk Samsonowicz, Janusz Tazbir, Tadeusz Łepkowski, Tomasz Nałęcz Polska. Losy państwa i narodu, Warszawa 1992
Norman Davies, Serce Europy, Londyn 1995
Józef Haller, Pamiętniki, Łomianki 2014
Stanisław Dzierzbicki, Pamiętniki z lat wojny 1915-1918, Warszawa 1983
Wincenty Witos, Moje wspomnienia, Warszawa 1981

Łukasz Zalesiński

autor zdjęć: MWP

dodaj komentarz

komentarze


Nowe drony kamikadze
Oto kawałek mnie
Nurkowie muszą zachować zimną krew
„Pierwsza polska bitwa” według Napoleona
Polonia bliżej marynarki
Centrum dowodzenia NATO w Polsce?
Lucyna, zuch dziewczyna
ORP „Drużno” po nowemu
IPN wznowił poszukiwania ofiar totalitaryzmu
Francja inwestuje w obronność
Biało-Czerwone Iskry w Pjongczangu
„Sophia” z polskim akcentem
Wyższe dodatki dla żołnierzy
Medyk do zadań specjalnych
Obronny „Brave Band”
Szturm na metro
Strażacy na medal
Polacy na straży bezpieczeństwa NATO
Lotnik z Radomia wrócił z medalami z Antarktydy i Chile
Ćwierćmaraton Komandosa po raz czwarty
Polscy lotnicy kontra ISIS
Z Iskier na Mastera
Pierwszy zrzut cichociemnych
„Kwartalnik Bellona” ma 100 lat
Motoryzacyjne zakupy armii
Złote Odznaki Górskie przyznane po raz drugi
Resort obrony opracował zmiany w ustawie o weteranach
Drugi dzień obrad NATO w Brukseli
Nowa współpraca wojskowa UE
Troje żołnierzy wystartuje w PyeongChang
Polish WAAF, czyli Pestki w służbie wojska
Witamy w domu
Kierunek „Saber Strike ’18”
Praktyczne szkolenie przyszłych oficerów
Trotyl pod zabytkowym mostem
Zostań lekarzem w mundurze
Rumuńsko-polskie ćwiczenia taktyczne
Komandosi szkolą się przed misją
Prezydent z ministrem o dowodzeniu armią
Śmierć za pomoc sąsiadom
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji
Polskie niszczyciele min dla Belgii i Holandii?
Posłowie o budżecie obronnym na 2018 rok
Polska wigilia w Rumunii
Będzie więcej dróg o znaczeniu obronnym
Walka o Zamojszczyznę
Żołnierze na skoczniach narciarskich
Kolej na poligon. A może i dla pasażerów?
Srebro polskich spadochroniarzy w futsalu
Posłowie debatowali o modernizacji
Prezydent podpisał ustawę budżetową na 2018 rok
Za trzy lata Muzeum Wojska Polskiego będzie już na Cytadeli
Amunicja do radzieckich czołgów sprzedana
Ministrowie obrony w Brukseli
Nowi wiceministrowie obrony
Argentyńska zagadka
Awanse generalskie w Narodowym Dniu Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
W Budapeszcie o współpracy zbrojeniowej państw V4

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO