moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Sami przeciw dwóm potęgom

„A więc wojna! Z dniem dzisiejszym wszelkie sprawy i zagadnienia schodzą na plan dalszy. Całe nasze życie publiczne i prywatne przestawiamy na specjalne tory. Cały wysiłek narodu musi iść w jednym kierunku. Wszyscy jesteśmy żołnierzami. Musimy myśleć tylko o jednym: walka aż do zwycięstwa!”. 1 września 1939 roku ten komunikat odczytał w radio aktor Józef Małgorzewski. Była 6.30.

Niespełna dwie godziny wcześniej niemieckie lotnictwo zbombardowało most w Tczewie, pierwsze pociski spadły na przygraniczny Wieluń, pancernik „Schleswig Holstein” rozpoczął ostrzał składnicy wojskowej na Westerplatte. Niedługo potem z trzech stron runęły na Polskę oddziały Wehrmachtu, od południa wspomagane przez 50-tysięczną armię słowacką. Tak rozpoczęła się największa batalia w dziejach ludzkości.

Bomba w Tarnowie

REKLAMA

Tego ranka Józef Małgorzewski nie zasiadł przed radiowym mikrofonem. Komunikat, który popłynął w eter, w rzeczywistości został nagrany dwa dni wcześniej. Polska gotowała się do wojny. Mieszkańcy miast kopali rowy, w których mogliby się schować podczas nalotu, pod koniec sierpnia niektóre urzędy wypłaciły swoim pracownikom trzy pensje z góry, nawet rozpoczęcie roku szkolnego zostało przesunięte z poniedziałku 4 września na czas bliżej nieokreślony. – Polska armia przeniosła samoloty ze stałych lotnisk na nieznane Niemcom lotniska polowe. A pod koniec sierpnia ruszyła mobilizacja. Przebiegała sprawnie, choć w osiągnięciu przez wojsko pełnej gotowości na pewno nie pomógł fakt, że w pewnym momencie zachodni alianci wymogli na polskim rządzie, by wstrzymać mobilizację – wyjaśnia dr Jarosław Pałka, historyk z Domu Spotkań z Historią. Europa łudziła się jeszcze, że wojny można uniknąć, a przynajmniej ją odwlec.

– Od połowy sierpnia zaczęły się mnożyć akty dywersji w strefie przygranicznej, a czasem nawet w głębi kraju. Niemcy ostrzeliwali polskie posterunki, ważne węzły kolejowe, napadali na członków niemieckiej mniejszości, by winę zrzucić na Polaków. 28 sierpnia ich agent zdetonował bombę na dworcu w Tarnowie – wymienia prof. Tomasz Chinciński z Muzeum II Wojny Światowej. Jednocześnie alianci bardzo mocno przestrzegali Polaków, by nie dali się sprowokować. – Jeden z angielskich generałów, szef sztabu armii brytyjskiej William Ironside, stwierdził nawet: „nie pozwólcie, aby przez jakiś most w Tczewie wybuchła wojna” – opowiada prof. Chinciński. Ale to niewiele dało. Niemcy byli zdeterminowani, by zrealizować swoje plany i ostatecznie sami wykreowali stosowny pretekst. 31 sierpnia dywersanci przebrani za polskich powstańców napadli na niemiecką radiostację w Gliwicach. Kilka godzin później trwała już regularna wymiana ognia.

Mimo wszystko Niemcy zdołali zaskoczyć Polaków. Po pierwsze rozpoczęli agresję nie wypowiadając wojny. – Przede wszystkim jednak nikt w Warszawie nie spodziewał się, że natarcie będzie tak gwałtowne, a Wehrmacht wspierany przez Luftwaffe wejdzie tak głęboko na polskie terytorium – wyjaśnia prof. Chinciński. – Nasi decydenci długo byli przekonani, że celem Hitlera jest odebranie terenów, o które Niemcy zgłaszały roszczenia, przede wszystkim polskiego Pomorza oraz pozostałych ziem, które utraciły w wyniku pierwszej wojny światowej, czyli Wielkopolski, Śląska, a także włączenie do Rzeszy Wolnego Miasta Gdańska. Dlatego też między innymi pomysł, by przed agresją bronić się na linii granic. Rządzący uznali, że jeśli rozmieszczą wojsko na linii Wisły, Narwi i Sanu, Niemcy zajmą sporne terytoria bez jednego wystrzału, a oni poniosą polityczną klęskę – argumentuje historyk. Cel Hitlera był jednak inny. – Chciał on całkowicie unicestwić przeciwnika. Z drugiej jednak strony, jak wynika z niemieckich dokumentów, jeszcze 12 września był gotów wstrzymać marsz swoich wojsk za cenę odstąpienia aliantów od wojny i zadowolić się przyłączeniem do Rzeszy polskiego Pomorza i Górnego Śląska oraz Wolnego Miasta Gdańska. Ci jednak na to nie przystali. Oczywiście najpewniej i tak byłoby to rozwiązanie tymczasowe, Polska zaś ostatecznie podzieliłaby los rozbieranej po kawałku Czechosłowacji – podkreśla prof. Chinciński.

Sami wśród wrogów

– W chwili wybuchu wojny Polacy znajdowali się w skrajnie niekorzystnej sytuacji – podkreśla dr Pałka. Przez niemal całe dwudziestolecie międzywojenne polska armia przygotowywała się do starcia z Armią Czerwoną. – Związek Radziecki miał opinię przeciwnika o wiele poważniejszego. O ile bowiem Niemców, jak się wydawało, można było zaszachować sojuszem choćby z Francją, to budowa sensownej koalicji przeciwko Sowietom nastręczała nie lada trudności – przekonuje dr Pałka. W końcówce lat 30. wojna przeciwko Hitlerowi stała się jednak dużo bardziej realna. – Co więcej, szybko stało się jasne, że może ona wyglądać inaczej niż Polacy zakładali. Zamiast głównego uderzenia z Pomorza, przez Kutno w kierunku Warszawy i pomocniczego z Prus Wschodnich, po zajęciu Czechosłowacji Niemcy mogli zaatakować Polskę z trzech stron. W dodatku od nieprzyjaciela nie oddzielały nas niemal żadne naturalne przeszkody – przypomina dr Pałka.

Do wojny przeciwko Polsce Hitler rzucił 1 mln 800 tys. żołnierzy, 2800 czołgów i niemal trzy tysiące samolotów. Potędze Wehrmachtu i Luftwaffe polska armia przeciwstawiła blisko milion żołnierzy, niespełna 900 czołgów i 400 samolotów. – Pod względem ilości wojska i ciężkiego sprzętu zdecydowanie odstawaliśmy, jednak pod względem jakości już nie zawsze – zaznacza prof. Chinciński. Polska armia miała na przykład do dyspozycji karabiny przeciwpancerne Ur czy bombowce Łoś. Ich liczba okazała się jednak niewystarczająca. W dodatku często używane były niezgodnie z przeznaczeniem albo na skutek organizacyjnego zamieszania – wcale.

Niemcy już 3 września wygrali wojnę na granicach. Odtąd polskie wojska z reguły się cofały. Inicjatywę przejęły raz i to zaledwie na kilka dni, kiedy to 9 września Armie: Wielkopolska i Pomorze pod dowództwem gen. Tadeusza Kutrzeby uderzyły na Wehrmacht w okolicach Bzury. Polacy próżno czekali na pomoc Wielkiej Brytanii i Francji, które 3 września wypowiedziały Hitlerowi wojnę. Sojusznicy walczyć nie zamierzali, gdyż nie byli do tego gotowi. I choć, jak podkreślają historycy, polscy żołnierze bili się dzielnie, dowódcy popełniali sporo błędów. – Marszałek Rydz-Śmigły zbyt wiele decyzji skupił w swoim ręku, co przy problemach z łącznością stanowiło dla jego podwładnych nie lada przeszkodę. Chaos dodatkowo spotęgowało szybkie opuszczenie przez sztab Warszawy, a potem, w nocy z 17 na 18 września, Polski – mówi prof. Chinciński. Ostateczny cios obrońcom zadało jednak wkroczenie Armii Czerwonej, która zajęła 52 procent terytorium Polski. Walki trwały jeszcze do 6 października, kiedy to po bitwie pod Kockiem przed Niemcami broń złożyli żołnierze Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, ale losów wojny nic nie było już w stanie odwrócić.

Wrześniowa klęska

Mimo bohaterskiej postawy żołnierzy, wojna obronna przyniosła Rzeczpospolitej dotkliwą klęskę. W walkach poległo 70 tysięcy żołnierzy, 130 tysięcy odniosło rany, 400 tysięcy zaś dostało się do niemieckiej niewoli. 200 tysięcy zostało uwięzionych przez Sowietów. W bombardowanych miastach i kolumnach uchodźców zginęły tysiące cywilów. Innych, jeszcze podczas trwania walk, dotknęły bestialskie represje. Najeźdźcy zdołali wymazać Polskę z mapy Europy. Sami też jednak ponieśli niemałe straty. Szacuje się, że Polacy zdołali zabić ponad 16 tysięcy niemieckich żołnierzy, zniszczyć tysiąc czołgów i kilkaset samolotów. W obliczu planowanej przez Hitlera inwazji na Francję miało to ogromne znacznie. Ale była rzecz jeszcze ważniejsza. – Hitler liczył, że batalia przeciwko Polsce będzie konfliktem lokalnym. Jego rachuby zawiodły. Konflikt już 3 września, kiedy Anglia i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, został umiędzynarodowiony, dał początek wojnie, która doprowadziła ostatecznie do upadku nazistowskich Niemiec – podsumowuje prof. Chinciński.

Łukasz Zalesiński

autor zdjęć: arch. IPN

dodaj komentarz

komentarze

~Czesław
1504666740
Pytania do Posła R.Winnickiego www.prawica.net/6587
C4-D8-76-0D
~Czesław
1504662180
W obronie marsz. Rydza Śmigłego i min.J. Becka www.prawica.net/8361
C4-D8-76-0D

Patrioty coraz bliżej
Podziękuj bohaterom!
Cztery kilometry walki
Polacy jadą na misję szkoleniową do Iraku
Ćwiczenia Maple Arch '17 w Nowej Dębie
Spartakiada: Zmechanizowani ze Szczecina kontra Czarna Dywizja
Twórcy SPO odznaczeni
Tragedia SS „Wigry”
Kobiety na misjach obserwacyjnych
Co dalej z polsko-ukraińskim dialogiem historycznym?
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji
Żołnierze kruczego pióra
Posłowie rozmawiali o sytuacji materialnej wojskowych
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?
Piłkarska jesień wojskowych drużyn – czas na podsumowania
Czarna dywizja na ćwiczeniach „Borsuk”
Nowa instrukcja lotów HEAD do końca roku
Język współpracy
Bandera nad „Kormoranem”
Centrum dowodzenia NATO w Polsce?
Raport MON o książce Tomasza Piątka
Jastrzębie wracają z Litwy do domu
Autosan sprzedaje autobusy do Niemiec
Wojsko kupiło drony uderzeniowe
Limity służby czynnej w 2018 roku
Wyższe dodatki dla żołnierzy
Wypadek na poligonie
Dni Radiolokacji
Patrioty o krok bliżej
Grot i Ragun zakwalifikowane do służby
Studenci Akademii Wojsk Lądowych pomagają weteranom
Nurkowie ćwiczą na Zalewie Sulejowskim
Polacy pojechali do Kanady po zwycięstwo
Zabytkowy silnik do Renault FT
Świętowali na sportowo
Jeszcze mobilniejsze NATO
Żołnierz WOT-u mistrzem wojska w szachach
Z obiektywem na wojnę
Przyjedź na święto podkarpackich terytorialsów!
Posłowie o przemyśle stoczniowym
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
Nowa współpraca wojskowa UE
Posłowie o budżecie obronnym na 2018 rok
Rozbrajanie kontrolowane, Warszawa, listopad 1918
„Dunaj ’17” – test przed misją
Boeing dla VIP-ów wylądował w Polsce
MON odzyska narzędzia analizy planów operacyjnych
Więcej pieniędzy na obronność
Drugie życie Challengerów
Trzy medale przełajowców na wojskowych mistrzostwach świata
Armia Czerwona zamyka kleszcze
Służba w WOT nie tylko dla dwudziestolatków
Twierdze nie do zdobycia
Wsparcie dla misji Air Policing
Pamiątki po polskich żołnierzach trafią do ich rodzin

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO