moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Archiwalia po żołnierzach II Korpusu trafiły do Polski

To jeden z cenniejszych nabytków archiwów państwowych w ostatnim czasie – mówi Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych. Tam właśnie trafiły materiały dotyczące żołnierzy II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. To starodruki, periodyki i numizmaty związane z Polakami, którzy przebywali podczas II wojny w Ziemi Świętej.

Z Izraela do Polski przywieziono 40 dużych kartonów archiwaliów, książek i periodyków. Dotyczą one polskich cywili i wojskowych, którzy przebywali podczas II wojny w Ziemi Świętej. Wyjątkowe materiały przekazano do Archiwum Akt Nowych. Wśród nich jest wiele pamiątek po kwaterujących w Palestynie żołnierzach II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysława Andersa. Po ewakuacji ze Związku Radzieckiego przez Iran i Irak trafili oni w sierpniu i wrześniu 1943 roku właśnie do Palestyny.

Pod opieką Kościoła

Kolekcja archiwaliów znajdowała się w Jerozolimie od 1944 roku pod opieką księdza Stefana Jabłonowskiego-Pietruszki. W czasie II wojny był on kapelanem Wojska Polskiego, a po przybyciu do Jerozolimy w 1942 roku – duszpasterzem i opiekunem Polaków przebywających na Bliskim Wschodzie, m.in. żołnierzy II Korpusu.

W 1955 roku ksiądz utworzył tzw. Muzeum Polskie w pomieszczeniach III i IV stacji Drogi Krzyżowej, którymi opiekowali się wówczas Polacy. Prezentowano tu zgromadzone zbiory. Osiemnaście lat później, po śmierci duchownego i zamknięciu muzeum, kolekcja trafiła do Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Jerozolimie. Przechowywana była na strychu w Domu Pokoju na Górze Oliwnej oraz w magazynie biblioteki Zgromadzenia.

Teraz za zgodą władz Izraela, dzięki współpracy sióstr z resortem kultury oraz spraw zagranicznych, udało się sprowadzić dokumenty do Polski.

Metryki i tablice

zoomDo Archiwum Akt Nowych trafiły starodruki, numizmaty oraz dokumenty polskich organizacji społecznych, politycznych i religijnych działających w Palestynie. Są spisy polskich uchodźców z lat 1943–1947, a także księgi metrykalne Polskiego Duszpasterstwa Katolickiego w Palestynie ze spisem małżeństw, zgonów i chrztów.

Jak wylicza Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych, wśród materiałów związanych z armią Andersa są m.in. dokumenty Stowarzyszenia Żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, która wchodziła w skład II Korpusu. To wykazy członków, protokoły posiedzeń, wydawane w Palestynie periodyki, np. „Karpatczyk na Środowym Wschodzie”. W czasopismach są publikowane listy żołnierzy do redakcji oraz wojenne wspomnienia. Dokumenty przekazane do Archiwum obejmują także materiały delegatur polskich ministerstw działających w Tel Awiwie i Jerozolimie oraz informacje mertykalne dotyczące urodzin, śmierci, chrztów i zaślubin.

To jednak nie wszystko. Do Muzeum Historii Polski przekazano dwie kamienne płyty z polskich szkół. Jedna pochodzi z Junackiej Szkoły Powszechnej w Nazarecie z 1943 roku, druga – ze Szkoły Podchorążych Centrum Wyszkolenia w Jerozolimie z 1944. Z kolei do zbiorów biblioteki diecezji włocławskiej powróciły starodruki i inkunabuły wywiezione z Polski we wrześniu 1939 roku.

Zbiory te pochodzą z wielu źródeł, m.in. z: Komitetu Uchodźców Polskich w Jerozolimie, Domu Polskiego w Jerozolimie, Delegatury Pomocy Polakom w Palestynie, Polskiego Czerwonego Krzyża – oddział w Palestynie, Polskiej Agencji Telegraficznej w Jerozolimie, Związku Harcerstwa Polskiego na Wschodzie – chorągwi w Palestynie czy Delegatury Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w Jerozolimie.

Dbali o polskie pamiątki

– II wojna światowa sprawiła, że wiele dokumentów i akt zostało poza granicami naszego kraju – powiedziała wiceminister kultury Magdalena Gawin w czasie uroczystości przekazania archiwaliów. Dodała, że otrzymane materiały odzwierciedlają całość życia Polaków w Palestynie. – Trzeba pamiętać, że przez tamten region przewinęło się 50 tysięcy żołnierzy polskich, 6 tysięcy osób cywilnych oraz około 1,5 tysiąca dzieci – wyliczała.

Natomiast wiceminister obrony prof. Wojciech Fałkowski podkreślił, że dzięki przekazanym archiwom mamy okazję zapoznać się z fragmentem życia ludzi, którzy byli nieludzko traktowani na Wschodzie, skąd później mogli wyjść z armią Andersa.

Podczas uroczystości osobom opiekującym się w Izraelu kolekcją przyznano Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Wyróżniono nią elżbietanki: s. Rafalę (Helena Włodarczak), s. Różę (Maria Jolanta Pacocha), s. Benignę (Urszula Okupniak) oraz księdza Tomasza Nosala. – To ich praca i zaangażowanie pozwoliły ocalić ten wyjątkowy zbiór – zaznaczyła wiceminister Gawin.

Jak dodaje Mariusz Olczak, dzięki opiece sióstr i księdza archiwalia są w niezłym stanie, wymagają jednak konserwacji i opracowania. Później będą udostępniane badaczom i historykom. – Powrót tej dokumentacji po tylu latach do Polski symboliczne zamyka pewien okres rozproszenia akt dotyczących życia Polaków w Palestynie – dodaje wicedyrektor Archiwum Akt Nowych.

Przekazana kolekcja jest już drugim zbiorem pamiątek po Polakach w Palestynie, który w ostatnim czasie trafił do Polski. W lipcu tego roku zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie powiększyły się o prawie 13 tysięcy obiektów: monet, zabytków archeologicznych i pamiątek zebranych podczas II wojny i po jej zakończeniu przez żołnierzy II Korpusu oraz księdza Jabłonowskiego-Pietruszkę.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: NAC, Archiwum Akt Nowych

dodaj komentarz

komentarze


Unwanted Treaty
 
Gorące obrady NATO w Londynie
Żołnierze z „Błękitnej Brygady” w błękitnych beretach
MON dofinansowuje budowę kolejnych strzelnic
Jak gra dowódca, grają wszyscy
Dr Kostrzewa-Zorbas: NATO potwierdziło swoją jedność
Głosuj na wojskowego sportowca roku
Kto nie będzie rozmawiał z Ławrowem, będzie rozmawiał z Szojgu
Wojskowy śmigłowiec dyżuruje w Zakopanem
Nowe laboratorium WAT
Włosko-polski sojusz kosmiczny
Wrocław czeka na Amerykanów
Volhynian Lion Hearts
Obrona bez polityki
Jakie podwyżki dla żołnierzy?
Kontenery dla Wisły
Runda jesienna ligi piłkarskiej zakończona
Na ASzWoj ruszyły studia generalskie
W Brukseli o sytuacji w Syrii i na wschodniej flance NATO
Holownik „Semko” stanął na wodzie
Dołącz do zawodowców
Nowelizacja ustawy o weteranach w Sejmie
Kpr. Danuta Dmowska-Andrzejuk ministrem sportu
Plan ćwiczeń WOT dla pracodawców
T-72 strzelają na poligonie
Klasy wojskowe po nowemu
Razem się szkolą, razem walczą
„Sophia” – certyfikacja zaliczona!
Zmiany emerytalne dla żołnierzy
Dzień Podchorążego w rocznicę wybuchu powstania
Święto pod znakiem „Ślązaka” i okrętów podwodnych
Trudna droga
Wirtualna batalia w obronie sojusznika
Peowiacy. Pretorianie Piłsudskiego
Mariusz Błaszczak prawdopodobnie pozostanie na czele MON
Szykują się zmiany w wojskowych emeryturach
Morawiecki: harmonizujmy działania UE i NATO
Szpadzistki wygrały turniej o Puchar Świata w Tallinie
Wszyscy jesteśmy Darfurczykami
Studia MBA na wojskowej uczelni. Jedyne takie w Polsce
„Błękitni” lecą do Afganistanu
Żołnierze GROM-u na kursie działań specjalnych
Minister Błaszczak nadal szefem resortu obrony
Długa droga do wolności – sensacyjny tunel na terenie Polski
Kto zostawia ślady w sieci
Leopardy na Podkarpaciu
Listopad, czas walki. „Za wolność naszą i waszą”
Szwedzki baypass przed „Orką”
Sukces polskich żołnierzy na igrzyskach w Wuhan
Z archiwum „Szarego”
Żołnierze w drodze na misję w Libanie
NATO wzmocni obecność na wschodniej flance
Sierż. Artur Pelo i Patrycja Bereznowska najlepsi w Maratonie Komandosa
16 Dywizja Zmechanizowana mistrzem wojska w futsalu
Ludzie niebezpiecznej profesji
Ostre strzelanie artylerzystów
Nowe maszyny w LAW
... że moja ofiara nie pójdzie na marne
Klucz do dobrych relacji
Szanse i zagrożenia rodzimej radiolokacji

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO